Der Traum vom Atom-Reaktor in Da Lat
Giấc mơ lò phản ứng hạt nhân ở Đà Lạt
Ce texte a été traduit et simplifié pour les apprenants d'allemand. Le contenu original appartient à Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Sélectionnez un mot ou une expression pour le chercher, le traduire, le surligner ou ajouter une note.
Progression de la lecture
Paragraphe 1/31
Lisez d'abord l'allemand. Affichez la traduction sous un paragraphe quand vous en avez besoin.
Traduction vietnamienne
Giấc mơ lò phản ứng hạt nhân ở Đà Lạt
Traduction vietnamienne
Cách đây 50 năm, một viện nghiên cứu được thành lập ở Đà Lạt. Đó là Viện Nghiên cứu hạt nhân. Sự kiện này mở đầu cho ngành năng lượng nguyên tử của Việt Nam. Đó là một chặng đường dài với rất nhiều dấu mốc đặc biệt.
Traduction vietnamienne
Câu chuyện bắt đầu ở Đà Lạt
Traduction vietnamienne
Tháng 4/1975, thành phố Đà Lạt được giải phóng. Nhưng trái tim của lò phản ứng hạt nhân đã không còn. Lò này mang tên TRIGA Mark II. Vài ngày trước đó, các chuyên gia Mỹ đã lấy đi những bộ phận cuối cùng trong lò. Rồi người Mỹ rút đi.
Traduction vietnamienne
Vài ngày trước đó, ngoại trưởng Mỹ đã viết một bức thư mật. Ông tên là Henry Kissinger. Ông gửi cho Đại sứ quán Mỹ ở Sài Gòn. Ông nói: phải lấy vật liệu trong lò phản ứng ở Đà Lạt mang đi. Với Washington, công nghệ này rất bí mật. Không thể để nó rơi vào tay một chính quyền mới có quan hệ với Liên Xô.
Traduction vietnamienne
Nhưng người Mỹ không biết hết mọi chuyện. Vỏ lò vẫn còn ở lại Đà Lạt. Nhờ sự giúp đỡ của Liên Xô cùng công sức của nhiều nhà khoa học Việt Nam, lò phản ứng được hồi sinh. Nó có một trái tim mới. Người ta vẫn nói: vỏ của Mỹ, ruột của Nga. Điều này độc nhất vô nhị trên thế giới. Như vậy, cách đây nửa thế kỷ, Việt Nam đã bắt đầu con đường sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Traduction vietnamienne

Traduction vietnamienne
Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt nằm giữa khu đất khoảng 14 ha, trên đường Nguyễn Tử Lực. Lò được xây theo dạng vòng tròn lồng trong vòng tròn. Ảnh: Trương Hà
Traduction vietnamienne
"Xin đừng sợ lò phản ứng ở Đà Lạt"
Traduction vietnamienne
Cuối những năm 1960, giáo sư Nguyễn Đình Tứ làm việc ở Dubna. Dubna là một viện nghiên cứu hạt nhân. Ở đó, ông trao đổi với các đồng nghiệp. Ông nói: phải hiểu thật kỹ lò TRIGA Mark II ở Đà Lạt. Đất nước khi ấy còn chia cắt. Lò nằm ở miền Nam. Mỹ là bên xây lò. Với các nhà khoa học miền Bắc, gần như không thể tiếp cận. Nhưng giáo sư Tứ đã nhìn thấy tương lai từ rất sớm. Ông hiểu rằng năng lượng nguyên tử rất quan trọng với đất nước. Rồi sẽ đến lúc Việt Nam phải tự làm chủ nó.
Traduction vietnamienne
Sau năm 1975, Việt Nam tiếp quản lò phản ứng. Nhưng lò TRIGA Mark II chỉ có công suất 250 kW. Lò đã hoạt động từ năm 1963 đến 1968. Giờ thì toàn bộ vật liệu đã bị mang đi hết.
Traduction vietnamienne
Giáo sư Nguyễn Nguyên Phong là một trong những nhà khoa học đầu tiên được vào xem lò. Ông vẫn nhớ ấn tượng đầu tiên. Ông kể: trong nước tinh khiết của lò có rất nhiều đầu mẩu thuốc lá và dây chun. Nhà lò và lớp bê tông bảo vệ nứt nhiều theo một hướng. Mái hỏng, nước mưa dột vào. Còn phóng xạ trong lò rất cao. Có chỗ cao gấp 1.000 lần mức cho phép với người làm việc.
Traduction vietnamienne
Trong một ngôi nhà ở số 30 đường Hoàng Diệu, có một cuộc họp quan trọng diễn ra vào một đêm tháng 4/1976. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đưa ra quyết định: việc quan trọng và cấp bách nhất lúc này là lò phản ứng ở Đà Lạt. Phải khôi phục lại lò. Anh Tứ bận nhiều việc ở Hà Nội trong bộ. Vì vậy anh Hiển và Chính phủ phải làm việc này. Câu nói ấy mở ra một chương mới cho ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam. Vài ngày sau, cuối tháng 4/1976, Viện Nghiên cứu hạt nhân ở Đà Lạt chính thức được thành lập. Viện trực thuộc Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước. Đây là viên gạch đầu tiên. Nó rất quan trọng cho cả đời sống của ngành năng lượng nguyên tử trong nước.
Traduction vietnamienne
Kỹ thuật là một khó khăn. Nhưng chính trị cũng là một khó khăn. Việt Nam muốn khôi phục lại lò phản ứng. Khi ấy Việt Nam chưa ký hiệp ước chống vũ khí hạt nhân. Hiệp ước này gọi là NPT. Để nhận giúp đỡ từ Liên Xô, Việt Nam phải ký một hiệp ước với IAEA. IAEA là tổ chức kiểm soát năng lượng nguyên tử trên thế giới. Việt Nam phải chứng minh: chúng tôi không dùng lò cho mục đích quân sự. IAEA đưa ra đề xuất gồm 21 điều. Việt Nam từ chối 19 điều. Vì vậy Chính phủ lập bốn nhóm nhỏ để đàm phán. Có nhóm kỹ thuật, nhóm pháp lý, nhóm đối ngoại và nhóm an ninh. Giáo sư Nguyễn Đình Tứ và ông Võ Đông Giang chỉ đạo công việc. Nhóm làm việc suốt 3 tháng. Việc rất nhiều. Giáo sư Nguyễn Đình Tứ nói: công việc này chẳng khác nào một luận án tiến sĩ về công nghệ hạt nhân và luật hạt nhân. Trưởng đoàn đàm phán ở Vienna, Áo là đại sứ Việt Nam tại Pháp. Ông tên là Võ Văn Sung. Ông là một nhà ngoại giao rất giàu kinh nghiệm.
Traduction vietnamienne

Traduction vietnamienne
Đoàn Việt Nam tại IAEA ở Vienna, Áo năm 1978.
Traduction vietnamienne
Một trong những chủ đề khó nhất khi đàm phán là kiểm soát. IAEA muốn kiểm soát cả thông tin từ lò phản ứng ở Đà Lạt. Việt Nam không đồng ý. Vì như thế có thể thành kiểm soát cả Việt Nam. IAEA lo ngại. Ông Võ Văn Sung đưa ra một hình ảnh so sánh: lò phản ứng ở Đà Lạt như một con mèo nhỏ. Tiếng Pháp gọi là chaton. Xin đừng đối xử với con mèo nhỏ như với con hổ. Dù lò chạy hết công suất cả năm, nó cũng chỉ tạo ra 19 gram plutonium. Phải chạy một trăm năm mới đủ làm một quả bom nguyên tử. Người của IAEA tên là Hertzig. Ông phụ trách đối ngoại và dẫn đầu đoàn. Ông nói: nếu không cẩn thận, con mèo sẽ lớn như con hổ. Ông Võ Văn Sung đáp ngay: vậy là ông đã hiểu sai học thuyết tiến hóa của Darwin. Mèo không thể thành hổ.
Traduction vietnamienne
Suốt một tháng, cả đoàn ngày nào cũng bàn đến khuya. Đã có lúc tưởng đàm phán đổ vỡ. Nhưng chỉ vài giờ trước khi đoàn Việt Nam về nước, thành công đã đến. Việt Nam và IAEA ký hiệp ước. Đó là con đường pháp lý duy nhất và quan trọng. Từ đây Việt Nam được tiếp tục khôi phục và mở rộng lò phản ứng ở Đà Lạt.
Traduction vietnamienne
Nhiều khó khăn cùng lúc
Traduction vietnamienne
Hiệp ước mở đường cho Việt Nam. Giờ Việt Nam nhận được giúp đỡ kỹ thuật từ Liên Xô. Lò phản ứng hạt nhân ở Đà Lạt sống lại.
Traduction vietnamienne
Từ trước đó, giáo sư Nguyễn Đình Tứ đã giao một nhiệm vụ quan trọng cho giáo sư Phạm Duy Hiển. Ông Hiển là chuyên gia vật lý hạt nhân. Ông trở thành tổng công trình sư của dự án. Dự án mang tên khôi phục và mở rộng lò phản ứng ở Đà Lạt.
Traduction vietnamienne
Ông phải viết kế hoạch nghiên cứu và làm việc. Kế hoạch rất lớn. Nó phải trả lời nhiều câu hỏi. Làm trái tim mới cho lò cũ thế nào. Làm sạch nước trở lại ra sao. Sửa các vết nứt bê tông bằng cách nào. Sửa lại mái ra sao. Bảo vệ con người khỏi phóng xạ thế nào. Việc này không dễ.
Traduction vietnamienne
Các nhà khoa học làm việc rất vất vả. Họ có ít tiền. Họ thiếu dụng cụ. Nhưng họ ấp ủ một giấc mơ lớn. Họ muốn học và tự tay làm. Họ không muốn mãi nhờ cậy bên ngoài. Họ muốn kiến thức cho Việt Nam.
Traduction vietnamienne
Liên Xô cử chuyên gia và gửi vật liệu sang. Các nhà khoa học Việt Nam ngày nào cũng học. Họ làm cùng bạn bè. Họ kiểm tra từng bộ phận của lò. Họ đo phóng xạ. Họ làm sạch nước. Họ xây hệ thống mới.
Traduction vietnamienne
Cuộc sống ở Đà Lạt khi ấy không dễ dàng. Thiếu ăn. Người ta nhắc đến giấc mơ lò phản ứng hạt nhân và món cơm độn ngô. Nghĩa là: việc thì lớn, mà đời sống thì đạm bạc. Dù vậy mọi người không bỏ cuộc. Họ ở lại Đà Lạt nhiều năm. Họ sống gần lò. Họ làm việc ngày đêm.
Traduction vietnamienne
Sau nhiều năm, lò phản ứng mạnh trở lại. Lò giúp cho y tế. Lò giúp cho nông nghiệp. Lò giúp cho công nghiệp. Lò giúp cho nghiên cứu. Sinh viên đến Đà Lạt. Họ học về năng lượng nguyên tử. Họ thành thế hệ tiếp theo.
Traduction vietnamienne
Hôm nay, sau 50 năm, viện ở Đà Lạt vẫn quan trọng. Nó là khởi đầu và trái tim của năng lượng nguyên tử hòa bình ở Việt Nam. Câu chuyện cho thấy: với dũng khí, tri thức và tình bạn, có thể từ một cái vỏ cũ làm nên một trái tim mới. Giấc mơ vẫn sống tiếp.
Traduction vietnamienne
Lò phản ứng nằm trên khu đất rộng và có hình dáng đặc biệt. Hình dáng như những vòng tròn lồng vào nhau. Nhiều bức ảnh cho thấy điều đó. Người dân Đà Lạt quen với con đường mang tên Nguyên Tử Lực. Cái tên ấy cho thấy hy vọng vào khoa học và tương lai.
Traduction vietnamienne
Câu chuyện cũ về con mèo nhỏ và con hổ vẫn nổi tiếng. Nó cho thấy nền ngoại giao khôn khéo của Việt Nam. Việt Nam muốn hòa bình. Việt Nam không muốn bom. Việt Nam muốn khoa học phục vụ cuộc sống. Vì vậy hiệp ước với IAEA rất quan trọng. Nó tạo niềm tin trên thế giới.
Traduction vietnamienne
Tên tuổi những con người đầu tiên vẫn quan trọng. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đưa ra quyết định. Giáo sư Nguyễn Đình Tứ nhìn thấy tương lai từ sớm. Giáo sư Phạm Duy Hiển chỉ đạo kỹ thuật. Giáo sư Nguyễn Nguyên Phong chứng kiến những hư hỏng đầu tiên. Đại sứ Võ Văn Sung nói những lời khôn khéo ở Vienna. Nhiều người khác làm việc thầm lặng phía sau không ai biết tên. Tất cả cùng nhau dựng nên viện.
Traduction vietnamienne
Nhờ vậy người ta hiểu nhan đề của câu chuyện: giấc mơ về lò phản ứng hạt nhân và bữa cơm giản dị. Đó là giấc mơ làm khoa học ở một đất nước nghèo. Đó là giấc mơ thành sự thật sau 50 năm.
Vérification de lecture
Répondez après votre lecture pour vérifier que vous avez compris les idées principales.
À lire ensuite
Wirtschafts-Nobelpreis 2026: Erwartungen verändern die Wirtschaft
Robert E. Hall und Michael Woodford haben neue Wirtschafts-Modelle gebaut. Die Modelle beginnen bei kleinen Entscheidungen und helfen der großen Wirtschaft. Die Königliche Schwedische Akademie der…
Read and learnForscher zu Bildung in Vietnam bekommt großen Preis
Vietnam ist ein wichtiger Ort für Professor Paul W. Glewwe von der Universität Minnesota. Er stellt seit langer Zeit drei Fragen: Woher kommt der Unterschied beim Lernen zwischen Kindern? Was macht…
Read and learnNeue Fortschritte bei selbstständigen KI-Agenten
Hier finden Sie wichtige Themen aus der Wissenschaft. Viele Experten sprechen darüber. ## KI-Agenten machen Sorgen: Sie erfinden eine eigene Sprache Wenn KI-Agenten frei arbeiten dürfen, sprechen sie…
Read and learnDer Mann, der die Welt klein macht
Aus einer komischen Idee macht Alan Dorfman eine kleine Welt. Er macht klassische Spielzeuge ganz klein. Diese kleine Welt lieben Kinder und Erwachsene. Die meisten Unternehmer träumen von großen…
Read and learn