Gewächshäuser auf steilen Hügeln: Flut und Durst
Nhà kính trên đồi dốc: mùa mưa ngập, mùa khô khát
Ce texte a été traduit et simplifié pour les apprenants d'allemand. Le contenu original appartient à Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Sélectionnez un mot ou une expression pour le chercher, le traduire, le surligner ou ajouter une note.
Progression de la lecture
Paragraphe 1/13
Lisez d'abord l'allemand. Affichez la traduction sous un paragraphe quand vous en avez besoin.
Traduction vietnamienne
Nhiều nhà kính dựng trên đồi dốc, như ở Đà Lạt, đang gây ra vấn đề lớn. Đất không còn tự điều tiết được nước. Nghịch lý rất gay gắt: mùa mưa thì ngập nặng, mùa khô lại thiếu nước cho cây trồng.
Traduction vietnamienne
Ngoài tự nhiên, hệ sinh thái khỏe mạnh vận hành miễn phí. Nó tự làm rất nhiều việc: tạo đất mới, cố định đạm, điều tiết nước, giữ đất, luân chuyển dinh dưỡng và kìm hãm sâu bệnh.
Traduction vietnamienne
Nhà kính và nhà màng đảo ngược toàn bộ quá trình đó. Chúng chặn đứng mọi chức năng tự nhiên rồi thay bằng những thứ nhân tạo tốn tiền: phân hữu cơ, phân hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, màng nhựa và bẫy côn trùng. Khi nông dân kiểm soát được các yếu tố này, vài năm đầu rủi ro giảm hẳn. Thành công nhanh chóng ấy khiến mọi người càng thêm tin tưởng. Họ đầu tư nhiều hơn và trồng liên tục, nhất là ở những vùng rau nổi tiếng như Đà Lạt, và những năm gần đây là ở nhiều tỉnh, thành như Sơn La, Hà Nội, Vĩnh Phúc.
Traduction vietnamienne
Ảnh: Nhà kính ở thượng nguồn suối Cam Ly, thành phố Đà Lạt. Ảnh: Phước Tuấn.
Traduction vietnamienne
Nhưng hệ thống khép kín thâm canh của nhà kính để lại ba hậu quả lâu dài và nghiêm trọng. Những hậu quả này thường không được tính đến.
Traduction vietnamienne
Khi nhà kính phá vỡ khả năng điều tiết nước
Traduction vietnamienne
Một nhà kính rộng 1.000 đến 2.000 mét vuông tự nó không gây lũ. Nhưng hàng nghìn nhà kính cộng lại biến cả quả đồi thành một mặt phẳng khổng lồ, kín đặc như sân bê tông. Đất mất khả năng điều tiết nước. Xã hội sau đó phải gánh chi phí của thiên tai.
Traduction vietnamienne
Các nghiên cứu về nước cho thấy: ở vùng dốc, chỉ cần hơn 50% diện tích bị bịt kín, nước chảy trên mặt đã nhanh gấp 3 đến 5 lần so với vùng còn thảm thực vật tự nhiên. Nước mặt càng nhiều, xói mòn bùn cát càng tăng mạnh. Theo mô hình của Schueler cho lưu vực sông, khi 25% đến 50% diện tích bị bịt kín, khu vực coi như đã hỏng. Cấu trúc sông suối bị phá vỡ và lũ quét xảy ra thường xuyên. Khi hơn 50% diện tích bị bịt kín, dòng chảy của cả khu vực trở nên nguy hiểm. Đất hoàn toàn mất khả năng tự điều tiết nước. Thực tế ở Đà Lạt, nhà kính tại Phường 12 đã chiếm 84% diện tích canh tác. Ở các Phường 5, 7 và 8, tỷ lệ đều trên 60%. Chưa kể, muốn dựng nhà kính trên đồi, người ta phải san phẳng đất. Lớp đất mặt tơi xốp bị bóc đi. Chính lớp này giữ nước. Nhà kính nằm trên sườn dốc, trong thung lũng lòng chảo và ngay sát suối gây hậu quả nặng hơn nhiều so với nhà kính trên đất bằng, xa nguồn nước. Mái nhựa hay mái kính vừa nhẵn vừa phẳng. Nước mưa không rơi xuống đất để thấm vào lòng đất. Nó dồn vào máng rồi đổ mạnh xuống chân đồi. Dòng chảy cuốn theo bùn cát và tàn phá cảnh quan. Vì vậy ở Đà Lạt, mưa nhỏ cũng gây ngập. Đà Lạt thường xuyên lụt dù lượng mưa không lớn. Điển hình trận lụt tháng 8 năm 2019, có ngày chỉ mưa 23 mm trong 24 giờ mà vùng trũng trong thung lũng vẫn ngập nặng.
Traduction vietnamienne
Ảnh: Nước ngập tới yên xe máy trên một con hẻm ở đường Nguyễn Công Trứ, phường Xuân Hương, Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, sau hơn một giờ mưa lớn buổi chiều. Ảnh: Hoàng Anh.
Traduction vietnamienne
Ngược lại, nước mưa không thấm xuống được thì mạch nước ngầm cũng không được bổ sung. Đó chính là nghịch lý gay gắt: mùa mưa ngập nhiều, mùa khô lại thiếu nước tưới. Lúc này, xây kênh bê tông to hơn cũng vô ích. Kênh chỉ đưa nước đi nhanh hơn, chứ không đưa nước mới vào lòng đất.
Traduction vietnamienne
Hà Lan, Israel và Tây Ban Nha cũng có rất nhiều nhà kính, nhưng hậu quả ở đó không nặng như ở Việt Nam. Chẳng hạn, nghiên cứu tại các vùng nhà kính Piana del Sele ở Italy và Almeria ở Tây Ban Nha cho thấy: nhà kính càng nhiều, cách nước vận động và lưu giữ trên toàn vùng càng thay đổi mạnh. Nhưng khác biệt lớn nhất nằm ở địa hình: Piana del Sele hay Almeria gần như bằng phẳng, còn Đà Lạt toàn đồi và sườn dốc. Hậu quả thứ hai của nhà kính là sự hủy hoại hoàn toàn bên trong: đất bị mặn, thành vùng chết về sinh thái và thuốc bảo vệ thực vật mất tác dụng. Vì không có nước mưa, muối không được rửa trôi tự nhiên. Vì nông dân bón nhiều phân hơn hẳn ngoài trời, nitrat và các loại muối khác tích tụ lại. Đất hóa mặn và rễ không hút được nước. Nông dân trồng đi trồng lại cùng một loại cây ngắn ngày trên cùng một luống, ví dụ cúc, xà lách, ớt chuông hay cà chua. Sâu bệnh và tuyến trùng vì thế tích tụ. Nông dân buộc phải khử trùng đất. Nhưng cách này cũng giết luôn vi sinh vật có lợi. Đất mất cân bằng và bệnh rất dễ quay lại. Môi trường kín, nóng và ẩm cũng hợp cho sâu hại. Vì vậy nông dân dùng thêm thuốc bảo vệ thực vật. Việc này dễ khiến sâu hại kháng thuốc và công nhân hít phải thuốc. Diện tích nhà kính càng mở rộng, thiên nhiên đa dạng càng ít, thiên địch và côn trùng thụ phấn càng giảm. Vòng luẩn quẩn hình thành: hệ sinh thái suy yếu khiến trồng ngoài trời càng khó, người ta lại cần thêm nhà kính, phân bón, thuốc và vật tư khác. Cuối cùng, khi hệ sinh thái đất trong nhà kính đã hỏng, nông dân rơi vào bẫy chi phí: mọi thứ thay thế chức năng tự nhiên đều phải mua bằng tiền, mà chi phí ngày càng cao.
Traduction vietnamienne
Đổi cách nghĩ về quản lý và quy chuẩn kỹ thuật
Traduction vietnamienne
Chúng ta phải đổi cách nghĩ.
