Professor Trịnh Văn Thảo erforscht Vietnams Intellektuelle
Giáo sư Trịnh Văn Thảo và hành trình nghiên cứu trí thức Việt Nam
Deze tekst is vertaald en vereenvoudigd voor Duitsleerders. De originele inhoud is van Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Selecteer een woord of zin om het op te zoeken, te vertalen, te markeren of er een notitie bij te maken.
Leesvoortgang
Alinea 1/20
Lees eerst de Duitse tekst. Toon de vertaling onder een alinea wanneer je die nodig hebt.
Vietnamese vertaling
Giáo sư Trịnh Văn Thảo đã qua đời. Ông để lại nhiều công trình quan trọng về giới trí thức, giáo dục và xã hội Việt Nam thời hiện đại.
Vietnamese vertaling
Ông là nhà nghiên cứu người Pháp gốc Việt, chuyên về xã hội học và lịch sử. Ông mất lúc 10 giờ ngày 12 tháng 10 năm 2026 tại Aix-en-Provence, Pháp, hưởng thọ 88 tuổi. Thông tin này do ông Trịnh Anh Tài, cháu của ông, cho biết.
Vietnamese vertaling
Ông sinh ngày 16 tháng 7 năm 1938 tại Gia Định trong một gia đình trung lưu. Sau khi đỗ bằng Thành Chung, năm 1955 ông sang Pháp du học. Năm 1967, ông bảo vệ tiến sĩ xã hội học tại Đại học Sorbonne với đề tài về người hồi hương từ Đông Dương sang Pháp và quá trình hòa nhập của họ. Năm 1976, ông bảo vệ tiếp tiến sĩ quốc gia (Doctorat d’État) về văn học và khoa học nhân văn, nghiên cứu các văn bản chính trị và hoạt động báo chí của Marx và Engels.
Vietnamese vertaling
Ông từng giảng dạy và nghiên cứu tại Sorbonne, Amiens và Lille. Từ năm 1987 đến 2007, ông công tác tại Đại học Aix-Marseille. Ông cũng là giáo sư thỉnh giảng tại nhiều đại học trên thế giới: UQUAM ở Canada, Fortaleza ở Brazil và Ibaraki ở Nhật Bản.
Vietnamese vertaling
Bạn đọc Việt Nam biết đến ông qua các cuốn sách đã dịch sang tiếng Việt. Chẳng hạn như Marx và Engels và báo chí cách mạng (Nhà xuất bản Anthropos, 3 tập, 1978–1981); Những người bạn đường của Hồ Chí Minh (Nhà xuất bản Karthala, 2004); Trường Pháp ở Đông Dương (Nhà xuất bản Thế Giới, 2009); Ba thế hệ trí thức Việt Nam (Nhà xuất bản Thế Giới, 2013); Xã hội Nho giáo Việt Nam nhìn từ xã hội học lịch sử (Nhà xuất bản Tri Thức, 2014).
Vietnamese vertaling
Theo tiến sĩ Cao Việt Anh, Viện Nghiên cứu Hán Nôm, sự nghiệp khoa học của Trịnh Văn Thảo gồm hai mảng lớn gắn bó chặt chẽ với nhau. Một là nghiên cứu về Marx, Engels và chủ nghĩa cộng sản trên thế giới. Hai là nghiên cứu về sự dấn thân xã hội của trí thức Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 đến nửa sau thế kỷ 20.
Vietnamese vertaling
Xuyên suốt các công trình, ông luôn nhấn mạnh mối quan hệ mật thiết giữa lịch sử và xã hội học. Ông làm rõ vai trò của trí thức trong lịch sử, văn hóa và xã hội Việt Nam, từ truyền thống đến hiện đại, trong sự tiếp xúc với những tư tưởng lớn của thế giới.
Vietnamese vertaling
Một công trình tiêu biểu là Vietnam: Du confucianisme au communisme. Un essai d'itinéraire intellectuel (Việt Nam: Từ Nho giáo đến cộng sản – Khảo luận về hành trình của trí thức). Sách ra mắt ở Pháp vào đầu thập niên 1990. Năm 2013, sách xuất bản ở Việt Nam với tên Ba thế hệ trí thức Việt Nam (1862–1954).
Vietnamese vertaling
Trong công trình này, Trịnh Văn Thảo tập hợp 222 tiểu sử thuộc ba thế hệ trí thức, từ các nhà Nho cuối thế kỷ 19 đến lớp trí thức tân học thời thuộc địa. Qua đó, ông khảo sát sự chuyển biến của trí thức Việt Nam khi sống trong một trật tự chính trị và văn hóa mới. Từ tư liệu về gia đình, học vấn, xã hội và đời tư, ông lý giải vì sao có người gắn bó với Nho giáo truyền thống, có người tìm con đường cải cách, và có một bộ phận đoạn tuyệt với trật tự cũ để đi theo tư tưởng cách mạng.
Vietnamese vertaling
Với phương pháp xã hội học lịch sử, ông cho thấy sự thay đổi tư tưởng không đơn giản là cái cũ mất đi, cái mới thay thế. Đằng sau mỗi lựa chọn chính trị còn có học vấn, truyền thống gia đình, xã hội và cơ hội lịch sử, tác động trong thời gian dài.
Vietnamese vertaling
Một điểm quan trọng trong nghiên cứu của ông là tính liên tục: những giá trị văn hóa truyền thống vẫn được giữ lại qua các thế hệ, dù trí thức tiếp thu học thuật phương Tây và chọn những con đường chính trị khác nhau.
Vietnamese vertaling
Một hướng nghiên cứu khác của ông là vai trò của giáo dục, đặt câu hỏi tầng lớp trí thức hiện đại ở Việt Nam hình thành như thế nào. Ông trả lời điều này trong cuốn Trường Pháp ở Đông Dương, bản tiếng Pháp và bản tiếng Việt năm 2009. Ông phân tích tác động lâu dài của hệ thống trường học thuộc địa đối với xã hội và văn hóa Việt Nam. Chính quyền thuộc địa lập trường để phục vụ cai trị, nhưng trường học lại đào tạo nên những thế hệ mới, tiếp thu tri thức và tư tưởng mới từ phương Tây. Nhiều người trong số họ sau này đứng lên chống lại chế độ thuộc địa.
Vietnamese vertaling
Trịnh Văn Thảo không nhìn nền giáo dục ấy một chiều, chỉ tốt hoặc chỉ xấu. Trả lời phỏng vấn tiến sĩ Nguyễn Thụy Phương trên báo Tia Sáng năm 2017, ông cho biết muốn phân tích cả mặt tích cực lẫn hạn chế, cả thành công lẫn thất bại của giáo dục thuộc địa.
Vietnamese vertaling
Hướng nghiên cứu này tiếp tục trong các công trình khác, như Những người bạn đường của Hồ Chí Minh (Les compagnons de route de Hô Chi Minh, 2004). Đây là công trình về giới trí thức trong chính phủ đầu tiên sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Vietnamese vertaling
Ông cũng quan tâm đến triết gia Trần Đức Thảo, một nhân vật có hành trình đặc biệt giữa Pháp và Việt Nam. Dù nghiên cứu những thời kỳ và con người khác nhau, mọi công trình của ông đều cùng một mối quan tâm lớn: các tư tưởng hình thành ra sao, trí thức dấn thân như thế nào trong một hoàn cảnh lịch sử cụ thể.
Vietnamese vertaling
Các tác phẩm của ông không nhằm đưa ra một câu trả lời duy nhất cho những vấn đề khó. Giá trị của chúng còn nằm ở chỗ này: ông kể lịch sử qua số phận con người, chứ không chỉ qua sự kiện và ý thức hệ.
Vietnamese vertaling
Theo giáo sư Phùng Ngọc Kiên, Khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội: “Hầu như ai ở phương Tây nghiên cứu về Việt Nam hiện đại cũng phải làm việc với các công trình của ông. Điều đó cho thấy: ‘Việt Nam’ với ông không chỉ là đề tài nghiên cứu cả đời, mà còn trở thành một ‘phương pháp’. Đọc ông, ta bắt gặp một giọng kể trầm tĩnh, giàu có với nhiều chi tiết văn hóa Việt Nam trên nhiều chiều kích, từ gần đến xa.”
Vietnamese vertaling
Giọng kể trầm tĩnh ấy bắt nguồn từ một niềm tin của Trịnh Văn Thảo: người viết lịch sử hiện đại luôn đối mặt với vấn đề “khoảng cách thời gian”. Vì vậy, nghiên cứu không chỉ cần số liệu chính xác và phân tích khách quan, mà còn cần “đắm mình vào những khó khăn của lịch sử”. Nhờ đó mới có cái nhìn bình tĩnh: không né tránh, không vội kết án cũng không vội ca ngợi.
Vietnamese vertaling
Giáo sư Phùng Ngọc Kiên cho biết: “Điều đó không chỉ có được qua báo cáo và thống kê, mà qua tình yêu vô bờ với nghiên cứu. Có lẽ độc giả nào cũng nhận thấy điều ấy ở ông. Nhờ vậy mà chúng ta muốn nói nhiều hơn về Việt Nam.”
Vietnamese vertaling
Sau thời gian ở miền Bắc nước Pháp (Đại học Sorbonne, Đại học Amiens), Trịnh Văn Thảo đưa nghiên cứu Việt Nam về miền Nam nước Pháp. Ông là một trong những người sáng lập Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (Đại học Aix-Marseille). Ông góp công lớn vào hội thảo quốc tế Euro-Viet tổ chức đều đặn ở châu Âu năm 1995. Nhờ đó, nhiều nghiên cứu về Việt Nam đến được với giới khoa học quốc tế. Trên cương vị giáo sư, ông运用và truyền thành công phương pháp xã hội học lịch sử cho các nhà nghiên cứu trẻ.
Begrijpend lezen
Beantwoord de vragen na het lezen om te checken of je de hoofdpunten hebt begrepen.
Lees verder
Kunst-Projekt mit Lotto, Fotos und KI
Der Fotograf Christian Berg macht ein Kunst-Projekt. Es heißt „The Lottery of Forgotten Dreams – Topographies of the Unseen". Ein Beispiel: Das Lotto-Ticket mit der Nummer 984430 zeigt einen pinken…
Read and learnHocken wie in Vietnam - ein Teil der Kultur
Saigons Guide für Restaurants, Streetfood, Nachrichten, Bars, Kultur, Events, Geschichte, Aktivitäten und Nachtleben. Was ist Kultur? Für eine Person, die für eine Kultur-Zeitschrift schreibt, denkt…
Read and learnDie bunte und ruhige Kunstwelt von Phuongsongdep
Minh Phương ist eine Künstlerin aus Vietnam. Sie macht bunte Illustrationen. Mit ihren Bildern zeigt sie Menschen, Tiere, Blumen und Früchte. Sie zeigt auch Szenen von der Straße. Ihre Bilder sind…
Read and learnStille Momente auf den Straßen von Hanoi
Menschen in Vietnam kennen das lebhafte Straßenleben. Egal ob sie aus Saigon, Hanoi oder Đà Nẵng kommen - sie kennen das Chaos mit Verkäufern, kleinen Familien-Betrieben und Lieferfahrern. Die…
Read and learn