Der McNamara-Fehlschluss
Ngụy biện McNamara
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Sketchplanations.

Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/23
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Ngụy biện McNamara là một sai lầm trong tư duy. Người ta chỉ đo lường những gì dễ đo và bỏ qua những gì khó đo. Nó còn được gọi là ngụy biện định lượng.
Bản dịch tiếng Việt
Robert McNamara từng là chủ tịch của Ford Motor Company và sau đó là Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Ông rất thông minh và giỏi xử lý dữ liệu. Ông dùng dữ liệu để lên kế hoạch chiến lược.
Bản dịch tiếng Việt
Nhà khoa học xã hội Daniel Yankelovich đã đặt ra thuật ngữ này. Ngụy biện này gồm các bước sau:
Bản dịch tiếng Việt
- Đo lường những gì có thể đo được.
- Bỏ qua những gì không thể đo được.
- Nghĩ rằng những gì không thể đo được thì không quan trọng.
- Kết luận rằng những gì không thể đo được thì không tồn tại.
Bản dịch tiếng Việt
Yankelovich nói: “Ngụy biện là: khi bạn đối mặt với một vấn đề phức tạp có nhiều yếu tố không thể đo lường, bạn chỉ đo những khía cạnh dễ đo. Bạn làm vậy vì bạn thấy các khía cạnh khác khó đo, hoặc vì bạn nghĩ chúng không quan trọng hoặc không tồn tại.”
Bản dịch tiếng Việt
Ông cũng nói: “Từ câu nói ‘Có nhiều thứ không thể đo lường mà chúng ta không thể đưa vào máy tính’ đến câu nói ‘Hãy đo những gì chúng ta có thể đo và quên đi những thứ không thể đo’ là một bước ngắn nhưng chết người.”
Bản dịch tiếng Việt
Yankelovich từng làm việc với Ford khi McNamara còn ở đó. Ông chia sẻ kết quả nghiên cứu có cả yếu tố định lượng và định tính. Khi đánh giá nghiên cứu, người ta đã vứt bỏ dữ liệu định tính. Những dữ liệu này cho thấy ý nghĩa của những chiếc xe nhỏ đối với con người. Người ta chỉ giữ lại dữ liệu định lượng và nhân khẩu học ít quan trọng hơn.
Bản dịch tiếng Việt
Ví dụ về ngụy biện McNamara
Bản dịch tiếng Việt
Tôi biết đến ngụy biện này qua một bài báo của một độc giả. Bài báo nói về trọng lượng của một chiếc xe đạp. Trọng lượng thì dễ đo. Nếu mọi thứ khác giống nhau, chúng ta thường muốn một chiếc xe đạp nhẹ hơn. Nhưng những yếu tố khác như bảo dưỡng, độ tin cậy và khả năng xử lý cũng quan trọng, nhưng lại khó đo, khó báo cáo và khó so sánh. Vì vậy, trọng lượng thường được chú trọng, còn những yếu tố khác bị bỏ qua.
Bản dịch tiếng Việt
Các ví dụ khác:
Bản dịch tiếng Việt
- Có thể thời gian tuyển dụng ngắn hơn, nhưng những người mới có phù hợp với công ty không?
- Có thể nhiều người truy cập website của bạn hơn, nhưng họ không phải là những người phù hợp với dịch vụ của bạn.
- Chúng ta có thể tính Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của một quốc gia. Nhưng GDP không tính đến lao động không công, như một bữa ăn tự nấu. Nó cũng không tính đến những công việc quan trọng của tự nhiên, như lọc nước, hấp thụ carbon hay cải thiện tâm trạng.
- Nếu một lon thực phẩm chứa đủ chất dinh dưỡng bạn cần, bạn sẽ thiếu gì khi không có những bữa ăn gia đình?
Bản dịch tiếng Việt
Một ví dụ thường được nhắc đến về ngụy biện McNamara là cách quân đội Mỹ đo lường tiến độ trong Chiến tranh Việt Nam.
Bản dịch tiếng Việt
Ngụy biện McNamara và Chiến tranh Việt Nam
Bản dịch tiếng Việt
McNamara là Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ từ năm 1961 đến 1968. Ông dùng những phương pháp tương tự như trong kinh doanh để đánh giá tiến độ chiến tranh ở Việt Nam. Nếu chiến thắng trong chiến tranh là gây thiệt hại cho kẻ thù, thì các chỉ số đo thiệt hại là những thước đo tốt. Đặc biệt, số quân địch bị tiêu diệt (body count) trở thành thước đo tiến độ quan trọng nhất.
Bản dịch tiếng Việt
Việc chỉ sử dụng các chỉ số định lượng đã gây ra những bất lợi lớn. Số quân địch bị tiêu diệt dễ đo hơn tinh thần, sự ủng hộ chính trị hay ý chí chiến đấu của họ. Nhiều sĩ quan tin rằng con số này thường bị thổi phồng (xem Định luật Goodhart và Định luật Campbell bên dưới).
Bản dịch tiếng Việt
Đo số tấn bom dễ hơn đo việc giảm năng lực của kẻ thù. Biết số lượng binh sĩ của mình dễ hơn đo năng lực của những binh sĩ đó. Theo số liệu, Mỹ đã thắng chiến tranh, nhưng họ không thể vượt qua sự kháng cự của miền Bắc Việt Nam.
Bản dịch tiếng Việt
Những ý tưởng liên quan đến ngụy biện McNamara
Bản dịch tiếng Việt
Việc phụ thuộc quá nhiều vào các chỉ số định lượng nhanh chóng dẫn đến những vấn đề khác:
Bản dịch tiếng Việt
Định luật Goodhart: Khi một thước đo trở thành mục tiêu, nó không còn là thước đo tốt nữa. Ví dụ: Nếu đo tiến độ chiến tranh bằng số quân địch bị tiêu diệt, điều này có thể dẫn đến việc tăng số người bị giết để nâng cao con số. Hoặc nếu gắn tiền thưởng với đánh giá, có thể dẫn đến đánh giá sai lệch.
Bản dịch tiếng Việt
Định luật Campbell: Một thước đo càng quan trọng trong các quyết định thực tế, thì áp lực làm sai lệch càng lớn, và nó càng bóp méo tình hình mà nó định đo. Ví dụ: Nếu việc giảm tỷ lệ tội phạm quan trọng trong công tác cảnh sát, thì sẽ có động cơ để không báo cáo vụ việc hoặc hạ mức tội danh.
Bản dịch tiếng Việt
Hiệu ứng cột đèn: Người ta tìm kiếm ở nơi dễ tìm nhất, thay vì nơi quan trọng. Nó còn được gọi là tìm kiếm của người say rượu hoặc tìm dưới cột đèn. Tên gọi này xuất phát từ một câu chuyện cười về các nhà kinh tế: Một người tìm chìa khóa xe dưới cột đèn đường. Khi được hỏi mất chìa khóa ở đâu, anh ta nói: “Ở đằng kia”, nhưng ánh sáng ở đây tốt hơn. Ví dụ: Người ta cải tiến một sản phẩm hiện có vì họ biết rõ và nó hoạt động tốt, thay vì phát triển một sản phẩm mới chưa chắc chắn.
Bản dịch tiếng Việt
Bạn nhận được những gì bạn đo: Công cụ bạn dùng để đo ảnh hưởng đến những gì bạn thấy. Ví dụ, Richard Hamming nói: “Ở trường, việc đo lường việc rèn luyện thì dễ, còn đo lường giáo dục thì khó. Vì vậy, trong các kỳ thi cuối khóa, người ta chú trọng đến việc rèn luyện và bỏ bê giáo dục.”
Bản dịch tiếng Việt
Hiệu ứng rắn hổ mang: Khi một chính sách gây ra tác dụng ngược, nó tạo ra kết quả trái ngược.


