Hitze schafft neue Lücken in der sozialen Sicherheit
Nắng nóng tạo ra những lỗ hổng mới trong an sinh xã hội
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/20
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Nắng nóng cực đoan ngày càng trở thành mối đe dọa đối với sinh kế của người lao động ngoài trời tại Việt Nam. Tuy nhiên, hệ thống an sinh xã hội của đất nước hiện vẫn chưa coi nắng nóng là một rủi ro cần phòng ngừa, theo giáo sư Lê Quang Cảnh, Viện trưởng Viện Phát triển bền vững thuộc Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU). Ông phát biểu tại buổi công bố một báo cáo nghiên cứu mới về lao động ngoài trời.
Bản dịch tiếng Việt
Một người bán hàng rong ngồi dưới bóng tường để tránh nắng tại Hà Nội, ngày 24 tháng 6 năm 2026. Ảnh: Tùng Đinh
Bản dịch tiếng Việt
Nắng nóng ảnh hưởng rõ rệt đến sinh kế và sức khỏe của người lao động
Bản dịch tiếng Việt
Cụ thể, cứ 10 lao động ngoài trời được hỏi thì có 3 người cho biết nắng nóng đã làm giảm thời gian làm việc của họ, trung bình khoảng 2,4 giờ mỗi ngày trong các đợt nắng nóng.
Bản dịch tiếng Việt
Nghiên cứu do NEU và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam thực hiện. Nghiên cứu đã khảo sát 734 lao động ngoài trời tại Hà Nội và TP.HCM, bao gồm công nhân xây dựng, người bán hàng rong, người nhặt phế liệu, tài xế xe ôm và tài xế giao hàng.
Bản dịch tiếng Việt
Điều đó có nghĩa là: nếu một công nhân xây dựng hay tài xế xe ôm kiếm được 9-10 triệu đồng mỗi tháng trong những tháng bình thường, khi làm việc 10-12 giờ mỗi ngày, thì trong đợt nắng nóng gay gắt, họ mất ít nhất 20% năng suất lao động. Trong báo cáo, gần một nửa số lao động được hỏi cho biết thu nhập của họ giảm trong các đợt nắng nóng.
Bản dịch tiếng Việt
Ngoài ra, các nghiên cứu cho thấy: những người thường xuyên làm việc dưới trời nắng nóng sẽ gặp các vấn đề sức khỏe – từ đau đầu, chóng mặt, kiệt sức vì nóng đến nguy cơ say nắng, bệnh tim mạch, bệnh hô hấp và làm trầm trọng thêm các bệnh mãn tính. Gần 700 lao động ngoài trời được hỏi cho biết họ gặp vấn đề sức khỏe do nắng nóng gay gắt. Nghiên cứu thậm chí ghi nhận những trường hợp người lao động bị say nắng và ngã gục khi đang làm việc ngoài trời.
Bản dịch tiếng Việt
Trên đường Cộng Hòa (quận Tân Bình, TP.HCM) vào tháng 3 năm 2021, một tài xế xe ôm dừng lại để lấy nước cho xe. Ảnh: Quỳnh Trần.
Bản dịch tiếng Việt
Thiệt hại thầm lặng, rủi ro tự gánh chịu
Bản dịch tiếng Việt
Dù vậy, những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của nắng nóng lại ít được bảo vệ nhất trước các rủi ro về sinh kế và sức khỏe. Có thể nói, họ đang nằm trong vùng xám của an sinh xã hội.
Bản dịch tiếng Việt
Thứ nhất, những nhóm chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ nắng nóng là lao động ngoài trời, chủ yếu là lao động tự do như tài xế xe ôm, người bán hàng rong, công nhân xây dựng. Họ hầu như không được bảo vệ bởi lưới an sinh xã hội vì làm việc phi chính thức.
Bản dịch tiếng Việt
Hơn 41% lao động ngoài trời được hỏi cho biết họ chưa bao giờ nhận được hỗ trợ từ nhà nước. Trong số những người nhận được hỗ trợ, phần lớn chỉ là cứu trợ khẩn cấp, không phải các biện pháp phòng ngừa hay dài hạn.
Bản dịch tiếng Việt
Khi không có lưới an sinh, mọi rủi ro đều đổ lên vai từng người lao động. Thực tế, khảo sát cho thấy: chỉ có chưa đến 6% lao động ngoài trời được hỏi nhận được an sinh xã hội bù đắp thiệt hại do nắng nóng. Nhưng sự giúp đỡ này chủ yếu đến từ cộng đồng, ví dụ như các trạm nước uống miễn phí.
Bản dịch tiếng Việt
Trên một công trường xây dựng tại TP. Thủ Đức, một thợ sơn đội hai mũ, quàng khăn và đeo khẩu trang trước khi bắt đầu ca làm việc. Ảnh: Quỳnh Trần
Bản dịch tiếng Việt
Các nhà nghiên cứu cho rằng: cơ chế "an sinh xã hội ngược" này đặt gánh nặng lên vai cá nhân và cộng đồng. Vai trò của nhà nước và người sử dụng lao động rất yếu, gần như vắng bóng. "Chúng tôi phải tự bảo vệ mình. Nếu chờ họ, chúng tôi sẽ chết dưới nắng", một công nhân xây dựng tên Kiên* bức xúc nói trong cuộc khảo sát.
Bản dịch tiếng Việt
Gần 80% người lao động cho biết biện pháp chính của họ là ngừng việc hoặc nghỉ dưới bóng râm. Khoảng 40-60% cho biết họ phải tự giải quyết các vấn đề sức khỏe – từ việc mua đồ bảo hộ (mũ, ô, quạt áo) đến mua các sản phẩm làm mát (đồ uống, đá).
Bản dịch tiếng Việt
Mặc dù nắng nóng ảnh hưởng đến sức khỏe của hàng triệu lao động và thậm chí có thể nguy hiểm đến tính mạng nếu làm việc nặng ngoài trời, nhưng nó diễn ra thầm lặng và không gây sốc như bão hay lũ lụt. Về mặt kinh tế, nắng nóng làm giảm năng suất trên diện rộng nhưng không phá hủy tài sản ngay lập tức. Vì vậy, những thiệt hại thầm lặng này thường không được các nhà quản lý và người sử dụng lao động quan tâm đúng mức.
Bản dịch tiếng Việt
"Chúng ta không có chính sách an sinh xã hội riêng cho lao động ngoài trời hay lao động phi chính thức phải tiếp xúc với nắng nóng gay gắt. Các quy định về nắng nóng chỉ nằm rải rác trong các luật về thiên tai, an toàn lao động hoặc khí hậu nơi làm việc. Điều này khiến trách nhiệm không rõ ràng và khó thực hiện các biện pháp hỗ trợ cụ thể", giáo sư Lê Quang Cảnh nói.
Bản dịch tiếng Việt
Ông chỉ ra rằng: Trong chính sách của Việt Nam (Quyết định 18/2021/QĐ-TTg), nắng nóng được xếp là thiên tai với năm cấp độ. Nhưng không có quy định riêng cho lao động ngoài trời. Nắng nóng là một mối nguy hiểm, nhưng hệ thống an sinh xã hội không coi đó là rủi ro. Đây là một lỗ hổng mới trong an sinh xã hội mà nắng nóng tạo ra.
Bản dịch tiếng Việt
Các nhà nghiên cứu đề xuất áp dụng mô hình "an sinh xã hội thích ứng với khí hậu". Mô hình này nhằm bảo vệ lao động ngoài trời, chẳng hạn như cảnh báo nắng nóng, giờ làm việc linh hoạt, nước uống và phòng nghỉ mát. Đồng thời, người sử dụng lao động và nhà nước cần chịu trách nhiệm nhiều hơn. Nhờ đó, có thể giảm bớt những thiệt hại thầm lặng do nắng nóng gây ra.


