Professor Nguyen Van Khue – ein Mathematiker und Lehrer
Giáo sư Nguyễn Văn Khuê – một nhà toán học và người thầy
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/14
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Giáo sư Nguyễn Văn Khuê là một nhà toán học đầy nhiệt huyết, người đã đạt được những thành công ngay cả trong những thời kỳ khó khăn của đất nước. Ông là người thầy đã ảnh hưởng đến nhiều nhà toán học làm việc trong lĩnh vực giải tích phức.
Bản dịch tiếng Việt
Ngày 11 tháng 6 năm 2026, Giáo sư Nguyễn Văn Khuê qua đời. Gia đình, học trò, đồng nghiệp và tất cả những ai từng biết ông đều thương tiếc.
Bản dịch tiếng Việt
Tôi viết bài này để bày tỏ lòng kính trọng đối với đức độ, tài năng và sự cống hiến thầm lặng, không mệt mỏi của Giáo sư Khuê. Tôi gọi ông là thầy Khuê. Ông đã phát triển giải tích phức ở Việt Nam và đào tạo nghiên cứu sinh, học viên cao học tại Khoa Toán, Đại học Sư phạm Hà Nội, nơi ông bắt đầu làm việc từ năm 1973.
Bản dịch tiếng Việt
Thầy Khuê sinh ngày 9 tháng 5 năm 1940 tại xã Trường Yên, Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Gia đình ông có truyền thống hiếu học.
Bản dịch tiếng Việt
Con đường đến với toán học của ông bắt đầu từ năm 1960, khi ông theo học tại Khoa Toán, Đại học Tổng hợp Hà Nội. Đây từng là một trong những nơi đào tạo toán học tốt nhất cả nước. Hồi đó, ông thuộc lòng mọi chứng minh của các định lý trong môn lý thuyết độ đo và tích phân vốn rất khó. Ông từng kể với tôi điều đó.
Bản dịch tiếng Việt
Sau khi tốt nghiệp năm 1963, ông được cử về làm giảng viên tại Đại học Nông nghiệp. Ở đó, việc đào tạo toán không chuyên sâu lắm.
Bản dịch tiếng Việt
Dù vậy, thầy Khuê vẫn công bố bốn kết quả nghiên cứu toán học trên các tạp chí quốc tế. Đó là những kết quả từ quá trình tự học, không có người hướng dẫn.
Bản dịch tiếng Việt
Theo Giáo sư Hà Huy Khoái, nguyên Viện trưởng Viện Toán học, thầy Khuê là một trong số ít người ở Việt Nam cuối thập niên 1960, đầu thập niên 1970 có bài đăng trên các tạp chí toán học quốc tế. Thời đó điều này rất khó khăn. Giáo sư Hà Huy Khoái cho biết thầy Khuê đã nghiên cứu rất kỹ các sách kinh điển của toán học hiện đại, chẳng hạn "Linear Operators" của Dunford và Schwartz, "Locally Convex Nuclear Spaces" của Pitsch và "Analytic Functions of Several Complex Variables" của Gunning và Rossi. Đó là một nỗ lực lớn vào thời điểm đó. Những cuốn sách này rất quan trọng đối với việc tự học của ông.
Bản dịch tiếng Việt
Ngoài ra, thầy Khuê có kiến thức toán học rộng và sâu ở nhiều lĩnh vực. Tôi còn nhớ: năm 1974, các cán bộ trẻ của Khoa Toán ở nhà N4 của Đại học Sư phạm Hà Nội. Hằng ngày, chúng tôi đến Đại học Bách khoa để nghe các nhà toán học Pháp Malgrange, Chenciner và Frédéric Phạm giảng về lý thuyết kỳ dị. Buổi tối, khi trao đổi với nhau, thầy Khuê luôn giải thích rõ ràng và chi tiết những chỗ chúng tôi chưa hiểu.
Bản dịch tiếng Việt
Hồi đó, vượt qua kỳ thi đi học nước ngoài không dễ. Một số cán bộ của Khoa Toán đã thi hai, ba lần và trượt. Nhưng thầy Khuê thi đỗ ngay lần đầu. Sau đó, từ năm 1976 đến năm 1980, ông sang Ba Lan làm nghiên cứu sinh.
Bản dịch tiếng Việt
Chúng tôi biết rằng thầy Khuê làm việc ở Ba Lan dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Wiesław Żelazko. Ông cũng đọc và viết các bài báo riêng về giải tích phức trên không gian lồi địa phương. Nghiên cứu này độc lập với nghiên cứu của Giáo sư Żelazko. Thầy Khuê từng nói với tôi: "Cậu nên biết, khi làm việc với Żelazko, cậu chỉ đưa kết quả cho ông ấy đọc. Đừng mong ông ấy gợi ý đề tài nghiên cứu." Ngoài ra, trước khi bảo vệ luận án tiến sĩ ở Ba Lan, theo MathSciNet, thầy Khuê đã có sáu công bố quốc tế. Chúng đề cập đến giải tích phức vô hạn chiều trên đa tạp Banach, đặc biệt là các vấn đề thác triển và nâng ánh xạ liên tục cũng như thác triển ánh xạ chỉnh hình nhận giá trị trong không gian lồi địa phương.
Bản dịch tiếng Việt
Sau khi trở về từ Ba Lan, thầy Khuê làm việc tại Bộ môn Giải tích, Khoa Toán, Đại học Sư phạm Hà Nội. Ông giảng dạy và hướng dẫn nghiên cứu sinh. Ông yêu thích nghiên cứu và đào tạo. Ngay lập tức, ông mở một seminar về giải tích phức, một lĩnh vực quan trọng của toán học hiện đại. Seminar diễn ra vào mỗi sáng thứ Ba.
Bản dịch tiếng Việt
Một đặc điểm của thầy Khuê là tính kỷ luật và sự đam mê: seminar không bao giờ được phép gián đoạn và phải bắt đầu đúng giờ. Trong những năm 1981-1982, tình hình kinh tế Việt Nam rất khó khăn, nhưng seminar của thầy Khuê không bao giờ bị bỏ. Có lần, ông giao cho tôi giới thiệu cuốn "Analytic Functions of Several Complex Variables" của Gunning và Rossi. Cuốn sách này khó, đặc biệt là các chứng minh. Những chương khó như "Varieties" hay "Analytic Sheaves" được thầy Khuê giảng giải rất chi tiết. Tất cả người tham dự đều hào hứng.
Bản dịch tiếng Việt
Hồi đó, thầy Khuê hướng dẫn bốn nghiên cứu sinh với bốn đề tài nghiên cứu khác nhau. Tôi làm về thác triển ánh xạ chỉnh hình và phân hình. Anh Đậu Thế Cấp (Đại học Sư phạm Vinh) nghiên cứu về tính chất Noether và Lasker của đại số các mầm hàm chỉnh hình trên tập compact. Anh Lê Tiến Tâm (Đại học Tổng hợp Hà Nội) nghiên cứu tính chất của các đại số con của đại số m-lồi, đặc biệt là đại số các mầm hàm chỉnh hình trên tập compact. Người thứ tư là anh Chan-Porn đến từ Campuchia. Cho đến nay, tôi vẫn không biết có nhà toán học Campuchia nào khác làm việc trong lĩnh vực này hay không.


