有没看懂的德语单词吗？🌱

Nach dem Lob vom Gesandten aus Annam ruft Kaiser Wanli (Ming Shenzong) sofort den ehrlichen Beamten Triệu Bang Thanh in die Hauptstadt. Der Kaiser sucht dringend gute Talente. Er gibt einen Befehl und befördert Triệu Bang Thanh.

Được sứ thần An Nam ngợi khen, Hoàng đế Vạn Lịch (Minh Thần Tông) lập tức triệu viên quan thanh liêm Triệu Bang Thanh về kinh đô. Vua đang rất cần nhân tài. Ngài liền ban chỉ thăng chức cho ông.

Diese Geschichte aus der Diplomatie ist mehr als 400 Jahre verborgen. Man entdeckt sie zufällig.

Câu chuyện ngoại giao này bị chìm khuất hơn 400 năm. Người ta tình cờ tìm lại được nó.

Vor einigen Jahren schreibe ich auf Facebook über Trạng Bùng - Phùng Khắc Khoan. Er reist im Jahr 1597 als Gesandter nach China. Dort wird er ein guter Freund des koreanischen Gesandten Lý Túy Quang. Sie schreiben Gedichte zusammen. Später lädt man Phùng Khắc Khoan nach Korea ein. Er besucht das Land und bleibt dort eine Zeit, bevor er nach Hause fährt.

Cách đây vài năm, tôi viết trên Facebook về Trạng Bùng - Phùng Khắc Khoan. Năm 1597, ông đi sứ sang Trung Quốc. Ở đó ông kết bạn thân với sứ thần Triều Tiên là Lý Túy Quang. Hai người cùng nhau xướng họa thơ ca. Sau này Phùng Khắc Khoan được mời sang Triều Tiên, ông đã ở lại đó một thời gian rồi mới về nước.

Für den Post füge ich ein Bild hinzu: ein altes Portrait von Phùng Khắc Khoan aus dem Internet. Plötzlich schreibt ein chinesischer Freund einen Kommentar unter das Bild: "Ist das Phùng Khắc Khoan?"

Kèm bài viết, tôi đăng một bức chân dung cổ của Phùng Khắc Khoan tìm trên mạng. Bất ngờ, một người bạn Trung Quốc bình luận dưới bức ảnh: "Đây có phải Phùng Khắc Khoan không?"

Ich bin sehr überrascht. Ich kenne diesen Freund von einer Konferenz über Astrophysik in Australien. Auch wenn er Geschichte liebt, wie kann er diese Person kennen? Phùng Khắc Khoan ist in der vietnamesischen Geschichte nicht sehr berühmt. Viele Vietnamesen erkennen ihn auf dem Bild nicht. Wie kann ein ausländischer Wissenschaftler ihn erkennen?

Tôi rất ngạc nhiên. Tôi quen người bạn này trong một hội thảo vật lý thiên văn ở Australia. Dù anh ấy yêu thích lịch sử, sao lại biết nhân vật này? Phùng Khắc Khoan không phải là tên tuổi quá nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam. Nhiều người Việt nhìn tranh còn không nhận ra. Vậy mà một nhà khoa học nước ngoài lại nhận ra ngay?

Ich frage: "Wie kennst du ihn?" Er antwortet sofort: "Ich interessiere mich sehr für die späte Ming-Zeit in China. Damals sind viele Beamte korrupt oder unfähig. Triệu Bang Thanh ist ein seltenes, ehrliches Talent. Und Phùng Khắc Khoan hat ihn empfohlen!"

Tôi hỏi: "Sao bạn biết ông ấy?" Anh trả lời ngay: "Tôi rất mê giai đoạn cuối triều Minh ở Trung Quốc. Khi ấy quan lại phần lớn tham nhũng, bất tài. Triệu Bang Thanh là một nhân tài hiếm hoi, rất thanh liêm. Và chính Phùng Khắc Khoan đã tiến cử ông ấy!"

Gemälde von Phùng Khắc Khoan (1528-1613) aus dem Wörterbuch der Literatur (neue Ausgabe), Verlag Thế Giới, 2004, mit KI verbessert.

Tranh thờ Phùng Khắc Khoan (1528-1613) trích từ Từ điển văn học (bộ mới), Nxb Thế giới, 2004, được tăng độ phân giải bằng AI.

Ich lese viel über vietnamesische Geschichte, aber diese Information ist neu für mich – ein vietnamesischer Gesandter empfiehlt dem chinesischen Kaiser einen chinesischen Beamten! Ich frage einige Freunde, die Experten für chinesische Schrift und chinesische Geschichte sind. Aber auch sie haben das nie gelesen. Leider verliere ich danach den Kontakt zu dem chinesischen Freund und kann nicht mehr fragen.

Tôi đọc nhiều về sử Việt nhưng thông tin này hoàn toàn mới với tôi — một sứ thần Việt Nam lại tiến cử quan Trung Quốc lên hoàng đế Trung Hoa! Tôi hỏi vài người bạn chuyên về Hán văn và sử Trung Quốc, họ cũng chưa từng nghe tới. Tiếc là sau đó tôi mất liên lạc với người bạn Trung Quốc nên không hỏi thêm được.

Ich will die Wahrheit finden. Deshalb arbeite ich mit einem Freund zusammen. Er ist Experte für vietnamesische Geschichte. Wir suchen zusammen in alten Büchern und auf chinesischen Webseiten für Kulturerbe.

Muốn tìm ra sự thật, tôi hợp tác với một người bạn am hiểu sử Việt. Chúng tôi cùng lục tìm trong sách cổ và trên các trang web di sản văn hóa của Trung Quốc.

"Die Mauer" durch einen schicksalhaften Übersetzungsfehler

“Bức tường” từ một lỗi dịch định mệnh

In Vietnam finde ich ein sehr wichtiges Dokument. Es ist eine Studie von der Autorin Phùng Diệu Linh. Sie liegt auf der nationalen Datenbank für Wissenschaft und Technologie (vista.gov.vn). Der Titel ist Einige Bemerkungen zum Text Lữ hành ngâm tập (Signatur AB.447) [1].

Ở Việt Nam, tôi tìm được một tài liệu rất quan trọng. Đó là nghiên cứu của tác giả Phùng Diệu Linh, lưu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về khoa học và công nghệ (vista.gov.vn). Nhan đề là Vài nhận xét về văn bản Lữ hành ngâm tập (ký hiệu AB.447) [1].

Früher denkt ein großes Werk, Việt Nam Hán văn Yên hành văn hiến tập thành (eine Sammlung von chinesischen Texten über Reisen von vietnamesischen Gesandten nach China, Universität Fudan in Shanghai, Juni 2010), dass Lữ hành ngâm tập (Gedichte auf der Reise) ein eigenes Gedichtbuch von Phùng Khắc Khoan ist. Aber Phùng Diệu Linh zeigt durch genaue Textforschung: Lữ hành ngâm tập (AB.447) ist kein einzelnes Buch. Es ist eine Handschrift mit Gedichten von vielen Autoren. Am Anfang stehen Gedichte von anderen Gesandten wie Nguyễn Trung Ngạn (aus der Trần-Zeit) und Nguyễn Tông Quai (aus der späten Lê-Zeit). Am Ende stehen Gedichte aus dem originalen Buch Mai Lĩnh sứ hoa thi tập (Gedichte der Reise nach China durch den Mai-Lĩnh-Pass) von Phùng Khắc Khoan.

Trước đó, bộ sách lớn Việt Nam Hán văn Yên hành văn hiến tập thành (tập hợp văn bản Hán văn về các chuyến đi sứ sang Trung Quốc của sứ thần Việt Nam, Đại học Phúc Đán, Thượng Hải, tháng 6/2010) cho rằng Lữ hành ngâm tập (Thơ ngâm trên đường đi) là tập thơ riêng của Phùng Khắc Khoan. Nhưng qua khảo cứu văn bản tỉ mỉ, Phùng Diệu Linh chỉ ra Lữ hành ngâm tập (AB.447) không phải một cuốn sách riêng lẻ. Đó là bản chép tay tập hợp thơ của nhiều tác giả. Phần đầu là thơ của các sứ thần khác như Nguyễn Trung Ngạn (thời Trần) và Nguyễn Tông Quai (cuối thời Lê). Phần cuối mới là thơ trích từ nguyên tác Mai Lĩnh sứ hoa thi tập (Tập thơ đi sứ qua ải Mai Lĩnh sang Trung Quốc) của Phùng Khắc Khoan.

In der Handschrift AB.447 gibt es ein Gedicht über das Treffen von Phùng Khắc Khoan und Triệu Bang Thanh. Der Titel ist Dữ Thắng doãn Triệu hầu tương kiến (Treffen mit Herrn Triệu, dem Landrat von Thắng). Im originalen Buch Mai Lĩnh sứ hoa thi tập gibt es noch ein wichtiges Gedicht: Đề Triệu hầu họa tượng đồ (Gedicht auf dem Portrait von Herrn Triệu).

Trong bản chép tay AB.447 có một bài thơ ghi lại cuộc gặp giữa Phùng Khắc Khoan và Triệu Bang Thanh. Nhan đề là Dữ Thắng doãn Triệu hầu tương kiến (Gặp Triệu hầu, quan doãn huyện Thắng). Trong nguyên tác Mai Lĩnh sứ hoa thi tập còn có một bài quan trọng khác: Đề Triệu hầu họa tượng đồ (Đề thơ trên bức chân dung Triệu hầu).

Aber der Artikel von Phùng Diệu Linh untersucht nur den Text AB.447 und schreibt den Ortsnamen "Thắng huyện" wie im Original. Auf der Karte von China gibt es kein "Thắng huyện". Deshalb finden Forscher in Vietnam nichts, wenn sie weiter suchen. Diese Blockade seit vielen Jahrhunderten kommt vielleicht von einem klassischen Kopierfehler bei alten chinesischen Schriftzeichen. In schneller Handschrift mit dem Pinsel sehen die Zeichen für Đằng (滕) und Thắng (勝) sehr ähnlich aus. Vielleicht hat der Kopist das Zeichen falsch gelesen. Dann haben auch die Übersetzer in Vietnam den Fehler wiederholt. Der richtige Ort ist Đằng huyện (滕縣). Und der Beamte, der ein guter Freund von Trạng Bùng wird, ist der berühmte ehrliche Beamte der Ming-Zeit: Triệu Bang Thanh (趙邦清). Triệu Bang Thanh (1558 – 1622) kommt aus dem Kreis Chính Ninh, Provinz Cam Túc (heute Gansu). Er ist Landrat von Đằng huyện (heute in der Provinz Sơn Đông, heute Shandong) von 1593 bis 1598.

Tuy nhiên, bài viết của Phùng Diệu Linh chỉ khảo sát văn bản AB.447 nên vẫn ghi địa danh “Thắng huyện” như nguyên bản. Trên bản đồ Trung Quốc không hề có “Thắng huyện”, vì vậy các nhà nghiên cứu ở Việt Nam tìm mãi không ra manh mối. Bế tắc kéo dài nhiều thế kỷ này nhiều khả năng bắt nguồn từ lỗi chép tay kinh điển với chữ Hán. Khi viết thảo bằng bút lông, chữ Đằng (滕) và chữ Thắng (勝) trông rất giống nhau. Có thể người sao chép đã đọc nhầm, rồi các dịch giả sau này ở Việt Nam tiếp tục lặp lại lỗi ấy. Địa danh đúng phải là Đằng huyện (滕縣). Và vị quan kết bạn tâm giao với Trạng Bùng chính là danh quan thanh liêm nổi tiếng thời Minh: Triệu Bang Thanh (趙邦清). Ông sinh năm 1558 - mất năm 1622, quê ở huyện Chính Ninh, tỉnh Cam Túc (nay là Gansu). Ông làm quan doãn Đằng huyện (nay thuộc tỉnh Sơn Đông, nay là Shandong) từ năm 1593 đến năm 1598.

Treffen und Empfehlung beim Kaiser der Ming-Dynastie

Cuộc gặp và lời tiến cử trước hoàng đế nhà Minh

Im Gegensatz zu Vietnam, wo die Geschichte unvollständig bleibt, schreiben chinesische Geschichtsbücher diese Geschichte sehr genau und feierlich. Das Buch Thiện quốc thanh phong - Cổ Đằng tiên hiền thanh quan liêm lại (Die ehrlichen und guten Beamten von Cổ Đằng) schreibt:

Khác với ở Việt Nam nơi câu chuyện còn dang dở, sử sách Trung Quốc ghi lại việc này rất chi tiết và trang trọng. Sách Thiện quốc thanh phong - Cổ Đằng tiên hiền thanh quan liêm lại (Những vị quan thanh liêm, hiền tài của Cổ Đằng) viết:

Im Jahr Vạn Lịch 21 (1593) wird Triệu Bang Thanh Landrat von Đằng huyện. In seiner Zeit arbeitet er gerecht. Er reist heimlich und prüft die Lage. Er hört die Leiden der Menschen und kämpft gegen mächtige, böse Familien. Er misst selbst die Felder. Er prüft die Bücher über das Land. Er gibt das Land an die richtigen Besitzer zurück. Er macht klare und faire Steuern für jede Familie. Er bringt neue Techniken für die Landwirtschaft und ist wichtig für die Erziehung der Menschen.

Năm Vạn Lịch 21 (1593), Triệu Bang Thanh nhậm chức tri huyện Đằng huyện. Trong nhiệm kỳ, ông làm việc công minh. Ông đi vi hành để nắm tình hình, lắng nghe nỗi khổ của dân và trừng trị các thế gia hào cường làm điều ác. Ông tự tay đo đạc ruộng đất, đối chiếu sổ điền, trả ruộng về đúng chủ, định mức thuế rõ ràng, công bằng cho từng hộ. Ông còn đưa kỹ thuật canh tác mới vào sản xuất và chú trọng việc dạy dỗ dân chúng.

Im Jahr Vạn Lịch 26 (1598) ist der Hauptgesandte aus Annam der Minister für Riten Phùng Khắc Khoan...

Năm Vạn Lịch 26 (1598), chánh sứ An Nam là Lễ bộ Thượng thư Phùng Khắc Khoan...

Der ehrliche Beamte und die Empfehlung von Phùng Khắc Khoan

阅读自测

接着读

Wirtschafts-Nobelpreis 2026: Erwartungen verändern die Wirtschaft

Forscher zu Bildung in Vietnam bekommt großen Preis

Neue Fortschritte bei selbstständigen KI-Agenten

Der Mann, der die Welt klein macht