有没看懂的德语单词吗？🌱

Vor dem Schießpulver sind Pfeil und Bogen und Armbrust die besten Fernwaffen der vietnamesischen Armee. Sie helfen den Vorfahren, das Land zu schützen.

Trước khi thuốc súng xuất hiện, cung tên và nỏ là những vũ khí tầm xa hiệu quả nhất của quân đội Việt Nam. Nhờ chúng, cha ông ta đã giữ được bờ cõi.

Die Wunder-Armbrust von An Duong Vuong ist vielleicht die berühmteste Waffe in der Geschichte Vietnams. Die Legende sagt: Man zieht nur einmal am Abzug, und die Armbrust schießt viele Pfeile auf einmal. So kann das Land Au Lac (es endet um 179 v. Chr.) viele Angriffe abwehren. Archäologen finden später Abzüge aus Bronze aus der Dong-Son-Kultur. Sie sind sehr fein gemacht. So kommt die Legende der Geschichte näher.

Nỏ thần của An Dương Vương có lẽ là vũ khí nổi tiếng nhất trong lịch sử Việt Nam. Truyền thuyết kể rằng chỉ cần kéo lẫy một lần, nỏ đã bắn ra hàng loạt mũi tên cùng lúc. Nhờ vậy, nước Âu Lạc (tồn tại đến khoảng năm 179 TCN) đã đẩy lùi được nhiều đợt tấn công. Về sau, các nhà khảo cổ tìm thấy những chiếc lẫy nỏ bằng đồng thuộc văn hóa Đông Sơn. Chúng được chế tác rất tinh xảo. Phát hiện này khiến ranh giới giữa truyền thuyết và lịch sử trở nên gần nhau hơn.

Später gibt es noch den Bogen von Giao Chi. Er ist auch eine Fernwaffe für den Kampf. Chinesische Geschichtsbücher loben ihn als "den besten unter dem Himmel". In der Minh-Dynastie bekommen sogar verdiente Gründer den Bogen als Geschenk.

Sau này còn có cung Giao Chỉ. Đây cũng là vũ khí tầm xa dùng trong chiến đấu. Sách sử Trung Quốc ca ngợi nó là "tốt nhất trong thiên hạ". Đến thời nhà Minh, ngay cả những công thần khai quốc có công lớn cũng được ban tặng cây cung này làm phần thưởng.

Die alten Funde zeigen: Die Vorfahren können schon sehr früh Waffen mit komplexer Technik und hoher Präzision bauen.

Những hiện vật cổ cho thấy cha ông ta đã có thể chế tạo vũ khí với kỹ thuật phức tạp và độ chính xác cao từ rất sớm.

Modell der Lien-Chau-Armbrust. General Cao Lo baut sie unter Thuc Phan An Duong Vuong. Heute steht sie im Militärhistorischen Museum Vietnams.

Mô hình nỏ Liên Châu do tướng Cao Lỗ chế tạo dưới thời Thục Phán An Dương Vương, hiện được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Der "Gewehr-Abzug" der Dong-Son-Menschen

"Lẫy súng" của người Đông Sơn

Die Archäologie bestätigt die Armbrust aus der Zeit von An Duong Vuong. Man findet Abzüge und tausende Pfeilspitzen aus Bronze in Co Loa (Gemeinde Dong Anh, Hanoi) und in Lang Vac (Bezirk Thai Hoa, Provinz Nghe An). Sie sind etwa 2500 bis 2000 Jahre alt [1]. Jeder Abzug ist ein komplexer Mechanismus. Er funktioniert wie der Abzug eines modernen Gewehrs. Er ist nur so groß wie eine Hand, aber sehr präzise gegossen. Teile wie Drehachse, Haken für die Sehne und Auslöser passen perfekt zusammen. So arbeitet der Mechanismus stabil. Dafür müssen die Dong-Son-Menschen Bronze gut schmelzen und gießen können. Sie haben auch technisches Denken. Sie planen die Teile genau. Das ist das Ergebnis von langer Erfahrung und Verbesserung. Es ist keine zufällige Erfindung. Wichtig ist: Diese Abzüge sind keine Grabbeigaben und keine Ritual-Gegenstände. Sie sind Teile von Waffen für den Kampf. Man kann sagen: Die Armbrust ist eine wichtige Erfindung in der vietnamesischen Militärgeschichte. Sie ist ein großer Sprung im Vergleich zum traditionellen Pfeil und Bogen.

Khảo cổ học đã xác nhận sự tồn tại của nỏ thời An Dương Vương. Các nhà nghiên cứu tìm thấy lẫy nỏ và hàng nghìn đầu mũi tên bằng đồng ở Cổ Loa (xã Đông Anh, Hà Nội) và Làng Vạc (huyện Thái Hòa, tỉnh Nghệ An). Chúng có niên đại khoảng 2500 đến 2000 năm [1]. Mỗi chiếc lẫy là một cơ cấu phức tạp, hoạt động giống như lẫy súng trường hiện đại. Nó chỉ lớn bằng bàn tay nhưng được đúc cực kỳ chính xác. Các bộ phận như trục xoay, móc giữ dây cung và lẫy bóp khớp với nhau hoàn hảo nên cả hệ thống vận hành ổn định. Để làm được điều này, người Đông Sơn phải rất giỏi nấu chảy và đúc đồng, đồng thời có tư duy kỹ thuật rõ ràng. Họ tính toán tỉ mỉ từng chi tiết. Đây là kết quả của quá trình tích lũy kinh nghiệm và cải tiến lâu dài, chứ không phải một phát minh ngẫu nhiên. Điều quan trọng là những chiếc lẫy này không phải đồ tùy táng hay vật dùng trong nghi lễ. Chúng là bộ phận của vũ khí chiến đấu thực thụ. Có thể nói nỏ là một phát minh quan trọng trong lịch sử quân sự Việt Nam, một bước tiến lớn so với cung tên truyền thống.

Abzug aus Bronze aus dem Jahr 500 v. Chr. aus der Dong-Son-Kultur. Heute ist er im Nationalen Historischen Museum. Foto: Binh Nguyen / Wikimedia Commons

Lẫy nỏ bằng đồng từ năm 500 TCN thuộc văn hóa Đông Sơn, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Ảnh: Bình Nguyễn / Wikimedia Commons

Wer einen Bogen benutzt, muss die Sehne ziehen, zielen und schießen - alles in einer Bewegung. Die Armbrust hat einen Abzug, der die Sehne hält. So kann man die Sehne früher spannen und später zielen und schießen, wenn der richtige Moment kommt. Das macht das Schießen genauer. Die Bogenkraft ist auch größer. Der Schütze muss die Sehne nicht die ganze Zeit mit Kraft halten.

Người bắn cung phải kéo dây, ngắm và bắn trong cùng một động tác liền mạch. Nỏ thì khác, nó có lẫy giữ dây cung. Nhờ vậy xạ thủ có thể lên dây từ trước, rồi thong thả ngắm và chờ đúng thời cơ mới khai hỏa. Cách bắn này chính xác hơn nhiều. Lực của cánh nỏ cũng mạnh hơn, vì người bắn không phải gồng sức giữ dây suốt thời gian ngắm.

Im Vergleich zum Bogen kann man mit der Armbrust im Sitzen, im Liegen oder hinter einer Deckung schießen. Das ist ein großer Vorteil bei Verteidigung und bei Hinterhalten.

So với cung, nỏ còn cho phép xạ thủ bắn ở nhiều tư thế: ngồi, nằm hay nấp sau vật che chắn. Đó là lợi thế rất lớn khi phòng thủ hay đánh tập kích.

Die Armbrust von vielen ethnischen Minderheiten in Vietnam heute hat einen einfachen Abzug. Die Sehne wird nur von einer Rille im Holzschaft gehalten. So hält sie nur mittlere Zugkraft aus. Die Dong-Son-Armbrust dagegen hat einen Abzug aus Bronze. Er ist stabil und hält viel Kraft aus. Er hält die Sehne fest. So wird der Bogen viel stärker, ohne den Schaft zu beschädigen. Das ist eine sehr wichtige technische Verbesserung.

Nỏ của nhiều dân tộc thiểu số ở Việt Nam ngày nay vẫn dùng lẫy đơn giản, dây cung chỉ được giữ bằng một rãnh khoét trên thân gỗ. Kiểu này chỉ chịu được lực kéo vừa phải. Ngược lại, nỏ Đông Sơn dùng lẫy bằng đồng, vừa chắc vừa bền. Nó giữ dây rất chặt nên cánh nỏ có thể đạt lực căng lớn hơn nhiều mà không làm hỏng thân nỏ. Đây là một cải tiến kỹ thuật cực kỳ quan trọng.

Der Abzug zeigt auch einen neuen Schritt im technischen Denken. Zum ersten Mal benutzen Menschen einen Mechanismus für eine persönliche Waffe. Der Abzug ist auch die Basis für spätere große Pfeil- und Stein-Schleudern. Wichtig ist: Die Dong-Son-Abzüge haben verschiedene Größen. Das zeigt: Neben kleinen Armbrüsten für eine Person haben die alten Vietnamesen vielleicht auch große Armbrüsten gebaut. Für große Armbrüsten braucht man viele Menschen.

Chiếc lẫy còn đánh dấu bước ngoặt trong tư duy chế tạo. Lần đầu tiên, con người đưa cơ cấu cơ khí vào một vũ khí cá nhân. Lẫy nỏ cũng trở thành nền tảng để sau này chế ra những máy bắn tên và bắn đá cỡ lớn. Đáng chú ý, lẫy nỏ Đông Sơn có nhiều kích cỡ khác nhau. Điều đó gợi ý rằng bên cạnh nỏ nhỏ cho một người bắn, người Việt cổ có thể đã chế tạo cả những cây nỏ lớn cần nhiều người cùng vận hành.

Die Armbrust gibt es in China und in Griechenland vor etwa 2500 Jahren. Man findet viele Abzüge in Dong-Son-Fundorten (etwa 2700 bis 1800 Jahre alt). Das zeigt: Die alten Vietnamesen haben eine der fortschrittlichsten Militärtechnologien dieser Zeit früh gelernt und weiterentwickelt.

Nỏ đã xuất hiện ở Trung Quốc và Hy Lạp cách đây khoảng 2500 năm. Việc tìm thấy rất nhiều lẫy nỏ tại các di chỉ Đông Sơn có niên đại khoảng 2700 đến 1800 năm cho thấy người Việt cổ đã sớm tiếp thu và phát triển một trong những công nghệ quân sự tiên tiến nhất thời bấy giờ.

Tausende Pfeilspitzen aus Bronze aus der Festung Co Loa. Heute sind sie im Nationalen Historischen Museum Vietnams. Foto: Gary Todd / Flickr / Public Domain

Hàng nghìn đầu mũi tên đồng khai quật ở thành Cổ Loa, hiện được bảo quản tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam. Ảnh: Gary Todd / Flickr / Public Domain

Pfeile nicht für die Jagd

Mũi tên không dùng để săn bắn

Der Abzug zeigt das technische Können. Die Pfeilspitze zeigt sehr klar, wofür die Waffe benutzt wird.

Nếu lẫy nỏ cho thấy trình độ kỹ thuật, thì đầu mũi tên lại nói rõ vũ khí này được dùng để làm gì.

Schon in der Dong-Son-Zeit gibt es Pfeile, die Rüstungen durchdringen können. Im Fundort Vuon Chuoi (Gemeinde Hoai Duc, Hanoi) finden Archäologen Pfeilspitzen aus Bronze. Sie sehen aus wie Meißel oder Nadeln. Sie haben einen sehr kleinen Querschnitt, aber sie sind lang und schmal. Sie sind bis zu 6 cm lang und wiegen etwa 20 bis 24 Gramm [2]. Zum Vergleich: Wir messen die Pfeile von olympischen Sportlern heute. Jeder Pfeil wiegt oft 20 bis 30 Gramm. Also wiegt nur die Bronzespitze eines Dong-Son-Kampf-Pfeils so viel wie ein ganzer moderner Sportpfeil. Andere Pfeile haben scharfe und breite Kanten zum Schneiden. Diese Pfeile hier konzentrieren die Kraft auf einen sehr kleinen Punkt. Sie nutzen das große Gewicht, um mehr Energie zu haben. Sie sind gemacht, um harte Oberflächen zu durchdringen, nicht um zu schneiden. Das ist sehr wirksam im Fernkampf. Klar ist: Die Funde von Pfeilspitzen und Abzügen zeigen, dass die Vorfahren die Armee mit Waffen speziell für den Krieg ausgerüstet haben.

Ngay từ thời Đông Sơn đã có những mũi tên xuyên được áo giáp. Tại di chỉ Vườn Chuối (xã Hoài Đức, Hà Nội), các nhà khảo cổ phát hiện nhiều đầu mũi tên đồng hình như chiếc đục hay cây kim. Tiết diện của chúng rất nhỏ nhưng thân lại dài và thon, có chiếc dài tới 6 cm và nặng khoảng 20 đến 24 gam [2]. Để so sánh, mũi tên của vận động viên Olympic ngày nay thường nặng 20 đến 30 gam cho cả cây. Như vậy, riêng phần đầu đồng của một mũi tên chiến Đông Sơn đã nặng bằng cả cây tên thể thao hiện đại. Khác với những loại mũi tên có lưỡi sắc và bè dùng để cắt, những mũi tên này dồn toàn bộ lực vào một điểm cực nhỏ. Nhờ trọng lượng lớn, chúng tích được nhiều động năng hơn. Chúng được thiết kế để đâm thủng bề mặt cứng chứ không phải để cắt. Hiệu quả này đặc biệt quan trọng trong đánh tầm xa. Rõ ràng, các phát hiện về đầu mũi tên và lẫy nỏ cho thấy cha ông ta đã trang bị cho quân đội những vũ khí chuyên dụng cho chiến tranh.

Die berühmte Armbrust von Dong Son und der Bogen von Giao Chi

阅读自测

接着读

Wirtschafts-Nobelpreis 2026: Erwartungen verändern die Wirtschaft

Forscher zu Bildung in Vietnam bekommt großen Preis

Nguyen Cao Luyen: Ein Pionier der Architektur in Vietnam

China verändert seine Universitäten