有没看懂的德语单词吗？🌱

Viele Menschen denken: Alte Waffen aus Vietnam sind nur einfache Klingen. Sie denken, die Klingen sind nur veränderte Werkzeuge für die Arbeit. Sie wissen nicht: Vietnamesische Schwerter sind in den Sammlungen von großen europäischen Adligen.

Nhiều người vẫn nghĩ vũ khí cổ của Việt Nam chỉ là những lưỡi dao đơn sơ. Họ cho rằng đó chẳng qua là nông cụ được mài lại để dùng làm vũ khí. Ít ai biết gươm Việt từng có mặt trong bộ sưu tập của nhiều quý tộc lớn ở châu Âu.

Rekonstruktion eines eisernen Dao aus der Đông-Sơn-Zeit im Museum Phạm Huy Thông in Hòa Bình. Quelle: Phim trường số Việt Nam

Phục dựng một cây đao sắt thời Đông Sơn tại Bảo tàng Phạm Huy Thông ở Hòa Bình. Nguồn: Phim trường số Việt Nam

Wenn man über traditionelle Waffen aus Asien spricht, denken viele sofort an das Katana aus Japan. Das Katana ist nicht nur eine Klinge. Es ist ein weltweites Kultur-Symbol. Man sieht es in Filmen, in Computer-Spielen, in Comics und in Museen. Geschichten über das Schmieden von Stahl, über die schöne Linie auf der Klinge und über den Geist der Samurai machen das Katana zum Standard für die Kunst der Waffen in Asien.

Nhắc đến vũ khí truyền thống châu Á, đa số nghĩ ngay đến katana của Nhật. Katana không chỉ là một lưỡi gươm. Nó đã thành biểu tượng văn hóa toàn cầu, xuất hiện khắp nơi từ phim ảnh, game, truyện tranh cho tới bảo tàng. Những câu chuyện về luyện thép, về đường vân trên lưỡi và tinh thần samurai đã đưa katana thành thước đo cho nghệ thuật chế tác vũ khí ở châu Á.

Vietnamesische Schwerter und Dao sind dagegen fast unsichtbar. Viele denken, alte vietnamesische Waffen sind grob und haben wenig Dekoration. Sie denken, die Waffen kommen direkt von Arbeitswerkzeugen. Dieses Gefühl wird stärker, weil man in Museen oft nur rostige und kaputte Stücke aus Eisen sieht. Sie zeigen nicht die Schönheit von früher.

Ngược lại, gươm và đao Việt gần như vô hình. Nhiều người tưởng vũ khí cổ Việt Nam thô kệch, ít trang trí, được làm vội từ đồ lao động. Ấn tượng này càng đậm khi vào bảo tàng ta chỉ thấy những mảnh sắt hoen gỉ, sứt mẻ, khó hình dung vẻ đẹp nguyên bản.

Interessant ist: Vor einigen hundert Jahren haben einige chinesische Gelehrte das ganz anders gesehen.

Điều thú vị là cách đây vài trăm năm, một số học giả Trung Hoa lại nhìn nhận rất khác.

Khuất Đại Quân war ein berühmter Gelehrter der Qing-Zeit im 17. Jahrhundert. Er sagt über das lange Schwert (Kiếm Trường) von Đại Việt: Es ist sehr lang, es hat eine Rille und keinen Rücken und es ist so fein und schön wie ein japanisches Schwert. Thái Đình Lan war ein Mann aus der Qing-Zeit. Er kam zur Zeit von König Minh Mạng nach Vietnam. Er sagt: "Die Waffen für die Hand sind extrem fein und scharf."

Khuất Đại Quân là học giả nổi tiếng thời Thanh thế kỷ 17. Ông nhận xét về Kiếm Trường của Đại Việt: gươm rất dài, có rãnh, không có sống và tinh xảo đẹp như gươm Nhật. Thái Đình Lan cũng là người thời Thanh, đến Việt Nam vào thời vua Minh Mạng, viết: “Vũ khí cầm tay cực kỳ tinh xảo và sắc bén.”

Objekte: Schwerter und Dao aus Nordvietnam aus dem 18. und 19. Jahrhundert im Militärhistorischen Museum. Foto vom Autor, Jahr 2010.

Hiện vật gươm, đao miền Bắc Việt Nam thế kỷ 18, 19 tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự. Ảnh do tác giả chụp, năm 2010.

Ein besonderer Fall ist Lý Tiên Căn. Er war ein Gesandter der Qing im 17. Jahrhundert in Đại Việt. Er hat viele negative Ideen über Vietnam. In seinen Notizen kritisiert er die Kultur von Vietnam immer wieder. Er schreibt, die Menschen in Vietnam sind dumm, misstrauisch, betrügerisch und arrogant. Aber über die Waffen aus Vietnam muss er loben. Er schreibt: "Bei den Waffen mag man Gewehre, Schilde aus Rattan, Speere und Dao, alle Dinge sind sehr fein dekoriert." Dieses Lob ist also sicher nicht nur Höflichkeit.

Trường hợp Lý Tiên Căn rất đáng chú ý. Ông là sứ thần nhà Thanh sang Đại Việt thế kỷ 17, vốn có định kiến nặng nề về Việt Nam. Trong ghi chép, ông liên tục chê bai văn hóa Việt, cho rằng người Việt dốt nát, đa nghi, gian trá và kiêu ngạo. Vậy mà khi nói về vũ khí Việt Nam, ông buộc phải khen: “Vũ khí thì chuộng súng, khiên mây, giáo và đao, món nào cũng trang trí rất tinh xảo.” Lời khen trong bối cảnh đó khó có thể chỉ là xã giao.

Das lange Schwert von Vietnam ist ein gebogenes Schwert. Es ist auf einer Seite scharf. Es hat eine lange und schmale Klinge. Man hält den Griff mit beiden Händen. Es ist 120 cm bis 160 cm lang. Um so eine lange Klinge zu machen, braucht man sehr genaue Kontrolle der Hitze beim Schmieden. Wenn die Hitze nicht gleichmäßig ist, wird ein Teil hart und ein Teil weich. Dann ist die Struktur der Klinge kaputt. Je länger das Schwert ist, desto schwerer ist es, den richtigen Gleichgewichts-Punkt zu finden. Der Schmied braucht dafür sehr viel Erfahrung. Ein kleiner Fehler und man muss die ganze Klinge wegwerfen.

Gươm dài Việt Nam là loại gươm cong, chỉ sắc một bên, lưỡi dài và hẹp, phải cầm bằng hai tay. Gươm thường dài từ 120 cm đến 160 cm. Để rèn lưỡi dài như vậy, người thợ phải kiểm soát nhiệt cực kỳ chuẩn xác. Nhiệt không đều sẽ khiến chỗ cứng chỗ mềm, phá hỏng kết cấu lưỡi. Gươm càng dài càng khó lấy thăng bằng. Người thợ cần kinh nghiệm dày dặn, chỉ một lỗi nhỏ là phải bỏ cả lưỡi gươm.

Schmied in alter Zeit im Buch "Technik der Annamesen"

Thợ rèn xưa trong sách Kỹ thuật của người An Nam

In Wahrheit ist Vietnam eine der ältesten Kulturen, die das Geheimnis des Eisenschmiedens schon seit der Đông-Sơn-Zeit kennt.

Thực ra Việt Nam đã nắm được bí quyết luyện sắt từ rất sớm, ngay từ thời Đông Sơn.

Die Bronze-Kunst der Đông-Sơn-Zeit ist sehr berühmt. Deshalb denken viele falsch: Die Menschen dieser Kultur kennen kein Schmelzen von Erz und kein Schmieden von Eisen. Das Gegenteil ist wahr: Archäologen haben an vielen Đông-Sơn-Orten viele Waffen und Werkzeuge aus Eisen und auch Eisenschlacke gefunden. Das zeigt: Das Handwerk mit Eisen gibt es parallel zum Handwerk mit Bronze.

Nghề đúc đồng Đông Sơn quá nổi tiếng nên nhiều người lầm tưởng cư dân thời này không biết nấu quặng hay rèn sắt. Ngược lại, khảo cổ học đã tìm thấy ở nhiều di chỉ Đông Sơn vô số vũ khí, công cụ bằng sắt cùng xỉ sắt. Điều đó cho thấy nghề sắt đã song hành cùng nghề đồng.

Am Ort Gò Chiền Vậy (in Hoài Đức, Hanoi, Teil der berühmten archäologischen Gruppe Vườn Chuối) hat man eine eiserne Hacke gefunden. Sie ist 2400 Jahre alt. Sie ist ein konkreter Beweis für die Eisen-Technik der Đông-Sơn-Zeit.

Tại Gò Chiền Vậy (Hoài Đức, Hà Nội, thuộc quần thể khảo cổ Vườn Chuối nổi tiếng), các nhà khảo cổ phát hiện một lưỡi cuốc sắt có niên đại 2400 năm. Đây là bằng chứng cụ thể cho kỹ thuật luyện sắt thời Đông Sơn.

Besonders wichtig ist eine Axt im Grab M.37. Es ist eine Axt aus Gusseisen. Sie wurde durch Guss gemacht. Man sieht noch zwei klare Guss-Nähte. Die Menschen der Đông-Sơn-Zeit können also nicht nur Eisen schmieden (mit Temperatur unter dem Schmelzpunkt der Eisen-Legierung - 1200 Grad C). Sie können auch die Technologie des Gusseisens. Dabei wird flüssiges Eisen in Formen gegossen, um Werkzeuge zu machen. Deshalb denken wir: Die Metall-Arbeiter der Đông-Sơn-Zeit können sicher hohe Öfen (Hochöfen) bauen. Diese Öfen erreichen die Schmelz-Temperatur von Eisen durch die Form des Ofens und vielleicht durch bessere Blasebälge. Aber der Hochofen macht ein Produkt mit viel Kohlenstoff (sinh thiết, also Gusseisen). Es ist hart und brüchig. Man braucht noch einen Schritt in einem anderen Ofen, dem Sao Lô (Chao Ofen). Dort wird der Kohlenstoff durch Oxidation reduziert. So entsteht Stahl (thục thiết). Stahl ist weicher und man kann ihn leichter formen. Wenn die Meinung von Joseph Needham richtig ist, dass die Technologie des Hochofens und des Gusseisens erst im späten Mittelalter nach Westeuropa kommt, dann zeigen die Funde aus Đông Sơn: Die Vietnamesen haben die Technologie des Gusseisens fast 2000 Jahre früher gehabt, etwa seit dem 5. Jahrhundert vor Christus. Diese Zeit ist ähnlich wie die Zeit der Beweise für die Gusseisen-Technologie in China.

Đặc biệt quan trọng là chiếc rìu trong mộ M.37. Đó là rìu gang đúc, vẫn còn hằn rõ hai đường rãnh khuôn. Người Đông Sơn vì vậy đã biết rèn sắt ở nhiệt độ dưới điểm nóng chảy của hợp kim sắt - 1200 độ C. Bên cạnh đó, họ còn nắm công nghệ gang đúc, rót sắt lỏng vào khuôn để tạo công cụ. Từ đó có thể suy ra thợ kim khí Đông Sơn đã dựng được lò cao, nhờ cấu trúc lò và có lẽ cả ống bễ cải tiến mà đạt tới nhiệt độ nóng chảy của sắt. Tuy nhiên sản phẩm của lò cao chứa nhiều carbon (sinh thiết, tức gang), cứng nhưng giòn. Cần thêm một công đoạn trong lò khác gọi là Sao Lô (lò Chao) để khử bớt carbon bằng oxy hóa, tạo thành thép (thục thiết) mềm và dễ tạo hình hơn. Nếu nhận định của Joseph Needham là đúng - rằng công nghệ lò cao và gang đúc mãi đến cuối thời Trung cổ mới truyền tới Tây Âu - thì những phát hiện ở Đông Sơn cho thấy người Việt đã có công nghệ gang đúc sớm hơn gần 2000 năm, vào khoảng thế kỷ 5 trước Công nguyên, tương đương thời điểm xuất hiện bằng chứng về gang đúc ở Trung Quốc.

Muster der Wolken und Flammen in Form von Dao aus der Zeit Lê Trung Hưng auf dem Handschutz aus Bronze eines Schwertes in der Waffensammlung von Admiral Cornelis Tromp im Rijksmuseum in den Niederlanden. Foto: Peter Dekker

Hoa văn đao mác đặc trưng thời Lê Trung Hưng trang trí trên khâu đồng chắn tay của thanh gươm trong bộ sưu tập vũ khí của Đô đốc Cornelis Tromp tại Rijksmuseum ở Hà Lan. Ảnh: Peter Dekker

Mit dem fortschrittlichen Wissen über Eisen hat die Đông-Sơn-Kultur viele Schwerter und Dao mit Klingen aus Eisen produziert, die bis heute existieren.

Nhờ kiến thức vượt trội về sắt, văn hóa Đông Sơn đã chế tác nhiều gươm và đao lưỡi sắt còn tồn tại đến ngày nay.

Vietnamesische Schwerter: scharf, schön und sehr alt

阅读自测

接着读

Wirtschafts-Nobelpreis 2026: Erwartungen verändern die Wirtschaft

Forscher zu Bildung in Vietnam bekommt großen Preis

Neue Fortschritte bei selbstständigen KI-Agenten

Der Mann, der die Welt klein macht