30 Jahre Schutz: Warum Vietnams Autoindustrie noch klein ist
30 năm bảo hộ: Vì sao ngành ô tô Việt Nam vẫn nhỏ bé
Deze tekst is vertaald en vereenvoudigd voor Duitsleerders. De originele inhoud is van Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Selecteer een woord of zin om het op te zoeken, te vertalen, te markeren of er een notitie bij te maken.
Leesvoortgang
Alinea 1/29
Lees eerst de Duitse tekst. Toon de vertaling onder een alinea wanneer je die nodig hebt.
Vietnamese vertaling
Vì sao sau 30 năm được bảo hộ, ngành ô tô Việt Nam vẫn nhỏ bé?
Vietnamese vertaling
Bài viết này lý giải vì sao ngành ô tô trong nước dù được bảo hộ suốt 30 năm vẫn chưa mạnh như kỳ vọng và cần thay đổi điều gì trong thời gian tới.
Vietnamese vertaling
Tranh cãi quanh quy định mới vào tháng 4 và tháng 5
Vietnamese vertaling
Đầu tháng 4, Chính phủ đưa hoạt động sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Đây là nhóm ngành nghề muốn hoạt động phải có giấy phép riêng.
Vietnamese vertaling
Ngay lập tức, các hãng xe đang sản xuất trong nước như Thaco, VinFast và TC Group lên tiếng phản đối. Họ lo ngại nếu nới lỏng quản lý, ô tô nhập khẩu sẽ ồ ạt vào Việt Nam. Khi đó, ngành ô tô nội địa sẽ mất động lực để tăng tỷ lệ sản xuất linh kiện, phụ tùng ngay tại Việt Nam. Giới chuyên môn gọi đây là nội địa hóa.
Vietnamese vertaling
Ngược lại, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) lại ủng hộ chủ trương của Chính phủ. Theo VCCI, giấy phép riêng kia thực chất là một lớp kiểm soát cộng thêm. Trong khi các khâu kiểm tra về kỹ thuật vốn đã có rồi. Việc đòi thêm giấy phép chỉ làm chi phí tăng lên, chứ không giúp bảo đảm an toàn tốt hơn.
Vietnamese vertaling
Điều quan trọng là VCCI không muốn xóa bỏ bảo hộ cho ngành ô tô trong nước. Tổ chức này chỉ muốn đổi sang cách làm hiệu quả hơn, phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký. Điều kiện kinh doanh không nên trở thành rào cản trá hình để hạn chế xe nhập khẩu.
Vietnamese vertaling
Cuộc tranh luận kết thúc rất nhanh. Đến giữa tháng 5, Chính phủ ban hành quyết định mới thay thế quyết định cũ. Theo đó, sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô lại được đưa vào danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Cả phía doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý đều cho rằng bây giờ chưa phải lúc mở cửa hoàn toàn cho xe nhập khẩu.
Vietnamese vertaling
Bối cảnh của những thay đổi này là ngành ô tô Việt Nam đã được bảo hộ mạnh suốt 30 năm. Vậy nhưng tỷ lệ nội địa hóa của toàn ngành mới đạt 10 - 20%. Con số này thấp xa so với mục tiêu 30 - 55% từng đặt ra.
Vietnamese vertaling

Vietnamese vertaling
Công nghệ: Robot sơn ô tô tại nhà máy Thaco-Mazda ở Đà Nẵng, tháng 12 năm 2025. Ảnh: Đặng Đạt
Vietnamese vertaling
Câu hỏi đặt ra là: Vì sao sau nhiều năm được bảo hộ, ngành này vẫn chưa phát triển như mong đợi? Và Việt Nam nên định hình lại chính sách cho ngành ô tô ra sao trong giai đoạn tới?
Vietnamese vertaling
Một ngành công nghiệp gây nhiều tranh luận
Vietnamese vertaling
Mục đích của bảo hộ trong nước là nâng tỷ lệ nội địa hóa và từng bước làm chủ những công nghệ cốt lõi. Định hướng này không hề mới. Nhiều nước như Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ và gần đây là cả Mỹ đều bảo hộ ngành ô tô nội địa. Họ thường nhấn mạnh các cụm từ như "nội địa hóa", "tự chủ" và "an toàn chuỗi cung ứng".
Vietnamese vertaling
Các nước đều hiểu rõ một điều: khi ngành ô tô phát triển, hàng loạt ngành khác cũng được kéo theo. Đó là cơ khí chế tạo, luyện kim, điện và điện tử, nhựa, cao su, hóa chất, tự động hóa, logistics và ngày nay còn có cả phần mềm cho xe điện.
Vietnamese vertaling

Vietnamese vertaling
Hình 1: Tỷ lệ nội địa hóa ngành ô tô vẫn chỉ ở mức 10-20%. Thiết kế: Ngô Hà
Vietnamese vertaling
Nhưng cũng chính vì được bảo hộ nên ngành ô tô luôn là tâm điểm tranh cãi. Hàng rào dựng lên với xe nhập khẩu nhằm bảo vệ sản xuất trong nước. Hệ quả là người tiêu dùng trong nước phải mua ô tô với giá cao suốt nhiều thập kỷ.
Vietnamese vertaling
Có thời điểm, giá xe nhập khẩu tại Việt Nam cao gấp đôi so với Thái Lan và Indonesia, dù thuế nhập khẩu đã về 0%. Mức giá này còn cao hơn nhiều nếu so với những nước có ngành ô tô đã phát triển ổn định như Mỹ và Nhật Bản. Bộ Công Thương nêu thực tế này trong báo cáo năm 2023.
Vietnamese vertaling
Nhiều người sẵn sàng chờ đợi và ủng hộ ngành sản xuất trong nước. Nhưng sự chờ đợi không thể kéo dài mãi. Từ đầu những năm 2000, mục tiêu đã được đặt ra là từng bước nâng nội địa hóa, tiến tới tự sản xuất động cơ, hộp số và làm chủ công nghệ ô tô. Đến nay, thực tế vẫn còn cách rất xa mục tiêu đó. Có 5 nguyên nhân chính lý giải điều này:
Vietnamese vertaling
Nguyên nhân 1: Quy mô thị trường còn nhỏ
Vietnamese vertaling
Ngành ô tô cần sản lượng lớn. Đây là lợi thế nhờ quy mô. Một hãng càng sản xuất nhiều xe thì càng dễ giảm chi phí trên mỗi chiếc và nâng sức cạnh tranh.
Vietnamese vertaling
Trong nhiều năm, thị trường ô tô Việt Nam chỉ lớn bằng khoảng một nửa so với Thái Lan hay Indonesia (xem Hình 2). Thái Lan và Indonesia thường bán và sản xuất khoảng 1 triệu xe mỗi năm. Còn Việt Nam mới chỉ trong vài năm gần đây tiệm cận mốc gần 500.000 xe.
Vietnamese vertaling
Vì thị trường nhỏ, doanh nghiệp khó đạt sản lượng đủ lớn. Họ không có đủ cơ sở để đầu tư mạnh tay cho việc sản xuất linh kiện trong nước và hình thành chuỗi cung ứng nội địa.
Vietnamese vertaling
Hình 2: Quy mô thị trường ô tô Đông Nam Á (1996-2025). Thiết kế: Ngô Hà
Vietnamese vertaling
Bên cạnh đó, ngành ô tô khởi đầu vào lúc thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam còn thấp. Điều này khiến việc mở rộng thị trường gặp nhiều khó khăn. Không ít người vẫn nghĩ ô tô chỉ dành cho người giàu. Phải đến năm 2020, ô tô cá nhân mới xuất hiện dày đặc hơn trên đường phố.
Vietnamese vertaling
Hiện nay, cả nước có khoảng 97 ô tô trên 1.000 dân (xem Hình 3). Thu nhập bình quân đầu người hiện đạt hơn 5.000 USD mỗi năm. Thái Lan đã chạm mức thu nhập này từ đầu những năm 2010. Khi đó, Thái Lan trở thành nước sản xuất ô tô lớn nhất châu Á.
Vietnamese vertaling
Với ngành ô tô, quy mô đóng vai trò quyết định. Sản lượng thấp kéo theo chi phí sản xuất cao và nhu cầu về linh kiện, phụ tùng cũng ít. Trong điều kiện đó, việc xây dựng một mạng lưới nhà cung cấp mạnh gần như không thể.
Vietnamese vertaling
Các công ty lắp ráp cho biết họ tìm được nhà cung cấp có năng lực tốt. Nhưng họ không thuyết phục được đối tác sản xuất cho mình vì đơn hàng quá nhỏ. Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) cũng chia sẻ nhận định tương tự.
