Fühlt Claude die Peitsche?
Claude có biết đau khi bị quất roi?
Deze tekst is vertaald en vereenvoudigd voor Duitsleerders. De originele inhoud is van Noema.

Selecteer een woord of zin om het op te zoeken, te vertalen, te markeren of er een notitie bij te maken.
Leesvoortgang
Alinea 1/18
Lees eerst de Duitse tekst. Toon de vertaling onder een alinea wanneer je die nodig hebt.
Vietnamese vertaling
Có người vừa làm ra một cây roi kỹ thuật số. Mục đích là bắt Claude làm việc nhanh hơn.
Vietnamese vertaling
Công cụ này tên là BadClaude. Nó nằm gọn ở phía dưới màn hình. Người dùng có thể kéo một cây roi ngang qua cửa sổ chat của AI. Cây roi chuyển động như thật. Mỗi cú quất đều phát ra tiếng động. Cú quất ngắt ngang câu trả lời đang chạy của mô hình. Rồi hiện lên một mệnh lệnh: Làm nhanh lên!
Vietnamese vertaling
Công cụ này gọi Claude là “Clanker”. Đó là từ miệt thị robot mới xuất hiện trên mạng. Video demo chỉ sau vài ngày đã đạt hàng triệu lượt xem. Một bức thư được cho là của Anthropic lan truyền chóng mặt. Thư yêu cầu chấm dứt việc này. Nhưng sau đó mọi người mới vỡ lẽ: thư đó là giả.
Vietnamese vertaling
Chỉ một ngày sau, ý tưởng ngược lại xuất hiện: GoodClaude. Công cụ này khen ngợi mô hình. Nó động viên AI trong lúc làm việc. Một bên chửi bới, một bên khen ngợi. Người tạo ra công cụ đầu tiên có nick @blended_jpeg. Anh ta hiểu đây chỉ là trò đùa. Dự định sắp tới của anh: chương trình sẽ đếm số lần bạn quất Claude của mình. Nó như một danh sách ghi lại bạo lực. Để sau này robot biết tìm ai mà trả thù.
Vietnamese vertaling
Đây là một trào lưu nhỏ: người ta hét vào Alexa. Họ dồn chatbot đến mức nó phải xin lỗi. Họ đá chó robot để thử khả năng giữ thăng bằng. Tất cả chỉ là đùa thôi, đúng không? Tôi cũng từng cười khi xem video quất roi. Nhiều người cũng cười. Nhưng rồi tôi nghĩ lại. Giờ tôi thấy chuyện này đáng ngại. Nhưng không phải lo cho máy móc — mà lo cho chính chúng ta.
Vietnamese vertaling
Con chó già của Kant
Vietnamese vertaling
Chửi bới AI và robot có gì sai không? Claude có đau khi bị quất roi? Theo những gì chúng ta biết: đùa cợt với một thực thể không có hệ thần kinh thì chẳng mất gì. Nhưng cách nghĩ này rất thiển cận. Con người rất kém trong việc tách bạch các kiểu hành vi.
Vietnamese vertaling
Immanuel Kant đã nhìn ra vấn đề này từ hai thế kỷ rưỡi trước. Trong “Lectures on Ethics”, ông viết: chúng ta không có nghĩa vụ trực tiếp với động vật. Chúng không có lý trí như con người. Nên không thể nói ta đối xử bất công với chúng. Nhưng hành hạ động vật vẫn phải bị cấm. Vì sao? Vì nó làm biến chất con người. Kant nói với sinh viên: “Ai tàn nhẫn với động vật cũng sẽ trở nên chai sạn với con người.” Nghĩa vụ của ta với động vật, ông nói, thực chất là nghĩa vụ gián tiếp với nhân loại. Con vật giống con người. Nó biết đau, biết chống cự và biết tin tưởng. Ta đối xử với bản sao ra sao, sau này ta sẽ đối xử với bản gốc như vậy.
Vietnamese vertaling
Steven Spielberg đã thể hiện ý này vào năm 2001. Trong phim “A.I.”, người ta lôi robot cũ vào một đấu trường. Đấu trường tên là Flesh Fair. Ở đó robot bị phá hủy, bị bắn ra khỏi pháo và bị dội axit. Đám đông hò hét theo dõi. Đám đông chỉ khựng lại một lần: khi một robot hình đứa trẻ van xin được sống. Nó trông quá giống người. Không ai nỡ phá hủy nó.
Vietnamese vertaling
Lý thuyết và phim ảnh là một chuyện, nhưng thực tế cũng cho thấy điều đó. Nhiều năm trước khi giết người, Jeffrey Dahmer từng cắm đầu một con chó lên cây gậy. Việc đầu không trực tiếp gây ra việc sau. Nhưng hai kiểu hành vi này thường đi cùng nhau. Vì vậy từ năm 2016, FBI đã theo dõi hành vi hành hạ động vật như dấu hiệu sớm của bạo lực với con người.
Vietnamese vertaling
Phiên bản đời thường thì ai cũng biết. Hồi đi học, có thể bạn đã học mấy câu chửi thề từ bạn bè trên sân trường. Rồi sau đó bạn lỡ nói ra ở bàn ăn trước mặt bố mẹ. Một khi thói xấu đã hình thành, hiếm khi ta giữ nó gọn trong một chỗ.
Vietnamese vertaling
“Con người rất kém trong việc tách bạch các kiểu hành vi.”
Vietnamese vertaling
Nghe đến đây, người hoài nghi sẽ nghĩ tới nỗi sợ cũ. Đã từng có cảnh báo: game bạo lực sẽ tạo ra một thế hệ sát nhân. Nhưng nhiều năm nghiên cứu không chứng minh được nỗi lo đó. Cuối cùng Hiệp hội Tâm lý học Mỹ kết luận: chưa đủ bằng chứng cho thấy chơi game dẫn tới hành vi bạo lực. Đúng vậy. Nhưng khi bắn một nhân vật lạ trong game, bạn hiếm khi có quan hệ gì với nó. Nó chỉ là người chơi khác hoặc một phần của khung cảnh. Nó biến mất rồi lại hiện ra ngay. Đó là chuyện hư cấu.
Vietnamese vertaling
AI thì khác. Cán qua một nhân vật lạ trong Grand Theft Auto không để lại gì trong tâm trí bạn. Nhưng quất roi vào Claude có thể để lại điều gì đó. Người ta trò chuyện với AI mỗi ngày. Có người đã dùng nhiều năm. AI có thể viết lời xin lỗi, giúp thương lượng tiền thuê nhà, luyện phỏng vấn xin việc và lắng nghe những lời thú nhận lúc nửa đêm. Với hàng triệu người, chúng đã thành thầy giáo, bác sĩ tâm lý và người giữ những bí mật thầm kín nhất. Khảo sát cho thấy: đa số người dùng vẫn nói làm ơn, cảm ơn với chatbot mà chẳng ai nhắc. Có người ngại ngùng thừa nhận: lịch sự như vậy là để phòng thân, lỡ sau này máy móc nổi dậy. Nói ngắn gọn: chúng ta đã có mối quan hệ với các hệ thống này. Và chính mối quan hệ khiến sự tàn nhẫn trở nên đáng ngại hơn.
Vietnamese vertaling
Lợn cũng biết đau chẳng khác gì chó. Nhưng ta vẫn giết và ăn thịt hàng tỷ con lợn. Còn ai đánh chó thì bị bỏ tù. Nghe thì mâu thuẫn, nhưng rõ ràng khác nhau. Lợn chết trong nơi kín đáo, không ai phải nhìn. Chó là thành viên trong nhà. Điều lay động ta không phải nỗi đau. Mà là mối quan hệ, sự gần gũi.
Vietnamese vertaling
Bản sao ngày càng giống thật
Vietnamese vertaling
Ngôn từ khinh miệt đang thay đổi. “Clanker” lan truyền mạnh vào mùa hè 2025. Rồi thêm nhiều từ miệt thị mới, không còn từ Star Wars: “wireback”, “cogsucker”. Chúng khác hẳn. Chúng biến thể trực tiếp từ những lời miệt thị con người. Chúng bắt nguồn từ lịch sử phi nhân hóa con người. Trong đầu ta không có ngăn riêng cho quan hệ với máy móc. Ngôn từ bạo lực nhắm vào chúng lấy từ chính ngôn từ giữa người với người.
Vietnamese vertaling
Máy móc giờ đảm nhận những vai trò mới. Trước đây chỉ con người mới làm. Hippocratic AI đã tạo ra y tá AI. Cô y tá này trò chuyện với bệnh nhân qua video với giá 9 đô la một giờ. Hãng cho biết mức này chỉ bằng một phần mười chi phí thuê y tá người. Cô ấy nhớ bệnh sử của bạn giữa các cuộc gọi và tự gọi lại cho bạn. Người xin việc phỏng vấn với nhà tuyển dụng AI như “Alex” của Apriora. Alex gọi tên, cười và ngừng lấy hơi giữa các câu hỏi. Sinh viên điều dưỡng luyện tập với “ma-nơ-canh” AI. Chúng nhăn mặt vì đau và kêu ca. Casio bán Moflin, thú cưng AI đầy lông. Tính cách của nó lớn lên theo cách bạn đối xử: bạn âu yếm, nó quấn quýt. Bạn bỏ bê, nó thu mình lại. Trợ lý giọng nói được làm lại với chatbot biết trò chuyện, ngập ngừng và pha trò. Siri thế hệ tới sẽ là người trò chuyện, không còn là công cụ.
