Chinesische KI-Pioniere: Drei Genies hinter den Durchbrüchen
Các bậc tiên phong AI Trung Quốc: Ba thiên tài đằng sau những bước đột phá
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/22
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Đằng sau sự trỗi dậy của những cái tên như DeepSeek, Zhipu AI và Moonshot AI là những đội ngũ sáng tạo và đầy tham vọng. Các nhóm này đã được đào tạo qua nhiều năm tại các viện nghiên cứu và trường đại học ở Trung Quốc.
Giữa tháng 8, Zhipu AI (hiện có thương hiệu quốc tế là Z.AI) giới thiệu mô hình GLM-5.3. Công ty cho biết mô hình này đạt được năng lực tương đương Mythos 5 của Anthropic trong lĩnh vực an ninh mạng.
Trước đó, vào tháng 7, Moonshot AI đã làm rung chuyển giới công nghệ với sản phẩm Kimi K3.
Và đầu năm 2025, "cú sốc DeepSeek" gây chấn động. Mô hình này có các tính năng vượt trội và chi phí thấp. Nó khiến cổ phiếu Mỹ giảm tạm thời sau khi đối thủ Trung Quốc đạt được bước đột phá đột ngột.
Sự trỗi dậy của các mô hình AI Trung Quốc đặt ra nhiều câu hỏi cho Silicon Valley và Mỹ. Làm thế nào các phòng lab AI của Trung Quốc có thể tiến xa đến vậy trong thời gian ngắn như vậy? Các mô hình AI của họ đến từ đâu? Các công ty như Z.AI và Moonshot có sao chép mô hình của Mỹ không? Và liệu có nên cấm các sản phẩm này để bảo vệ an ninh quốc gia?
Tsinghua: Nôi trong "địa lý sáng tạo" mới
Hơn một thập kỷ trước, Giáo sư Tang Jie và Yang Zhilin chỉ là một cặp thầy-trò tại Đại học Tsinghua. Cùng nhau, họ ấp ủ giấc mơ chế tạo một chiếc máy có tư duy như con người. Ngày nay, họ là hai trong số những ông trùm AI quyền lực nhất Trung Quốc. Ngay cả những người tiên phong AI ở Mỹ cũng phải dè chừng họ.
Zhipu (Z.AI) là một trong những startup AI lớn nhất ở Trung Quốc. Ảnh: Zhipu.
Công ty Z.AI do Tang đồng sáng lập đang bắt kịp Anthropic và OpenAI về năng lực kỹ thuật và phạm vi sử dụng toàn cầu. Yang, người từng được Tang đề cử cho giải thưởng học thuật cao nhất của Đại học Tsinghua, hiện đang lãnh đạo một công ty uy tín khác: Moonshot AI.
Con đường sự nghiệp của Tang và Yang, cũng như nỗ lực phát triển AI của Trung Quốc, không phải là hiện tượng xuất hiện đột ngột. Tang, 49 tuổi, đã nghiên cứu trong lĩnh vực học máy từ cách đây một phần tư thế kỷ. Hơn mười năm trước, ông là một trong những chuyên gia AI hàng đầu của Trung Quốc, sử dụng máy tính cho các tác vụ giống con người như hiểu ngôn ngữ và nhận dạng khuôn mặt.
Tang, Yang và nhiều nhà nghiên cứu khác bắt đầu sự nghiệp tại Đại học Tsinghua và các viện nghiên cứu khác. Họ đã tạo ra một "thung lũng Silicon ảo" tại các trung tâm công nghệ của Trung Quốc. Tại thung lũng này, kiến thức được lan truyền dễ dàng nhờ văn hóa nghiên cứu và sở thích về công nghệ mã nguồn mở.
Quay lại đầu những năm 2000, khi ngành công nghiệp internet ở Trung Quốc bùng nổ, hàng triệu người dùng bắt đầu mua sắm trực tuyến, tìm kiếm thông tin và giao tiếp. Điều này tạo ra lượng dữ liệu khổng lồ. Trước làn sóng dữ liệu này, các công ty Trung Quốc bắt đầu đầu tư vào học máy nhằm tối ưu hóa thương mại điện tử và phân tích hành vi trực tuyến của người dùng.
Đồng thời, chính phủ Trung Quốc tìm kiếm các chương trình máy tính có khả năng nhận dạng khuôn mặt và giọng nói để giám sát công dân và phát hiện các mối đe dọa tiềm ẩn. Những nhu cầu này dẫn đến việc các trường đại học trong đất nước tỷ dân ngày càng đào tạo nhiều sinh viên hơn cho lĩnh vực thị giác máy tính – một ngành con của khoa học máy tính dạy máy móc cách nhìn thế giới như con người.
Tài nguyên và nhân tài đã đổ về Tsinghua, trường đại học hàng đầu của Trung Quốc về khoa học và công nghệ. Tang Jie trưởng thành trong môi trường đó. Từ lúc nghiên cứu sinh đến khi làm nghiên cứu phân tích dữ liệu – một lĩnh vực tìm ra các quy luật ẩn trong tập dữ liệu lớn và sau này trở thành nền tảng quan trọng của AI – ông luôn gắn bó với trường đại học.
"Tôi nghĩ mình có thể làm điều gì đó lớn lao ở Trung Quốc và giúp đất nước tiến bộ hơn. Vì thế, tôi ở lại sau khi nhận bằng tiến sĩ tại Tsinghua", Tang nói trong cuốn sách "Địa lý sáng tạo".
Ba nhân vật nổi tiếng trong thế giới AI Trung Quốc (từ trái sang phải): Liang Wenfeng, đồng sáng lập DeepSeek; Tang Jie, đồng sáng lập Z.AI; và Yang Zhilin, đồng sáng lập Moonshot AI. Ảnh: China Daily, Đại học Tsinghua, Kimi AI
"Đội ngũ của Giáo sư Tang nổi tiếng với sự cần mẫn", Kevin Zhong chia sẻ. Anh từng cộng tác ngắn hạn với Tang khi đang học thạc sĩ tại Tsinghua và hiện đang làm việc ở London. Theo Zhong, vị giáo sư luôn thúc giục đội nhóm thử nghiệm thực nghiệm các kỹ thuật học máy có thể thực hiện được. Vì thế, đôi khi các nhà nghiên cứu ở lại phòng lab đến 3 giờ sáng để hoàn thành các bài kiểm tra.
"Họ thực sự rất giỏi trong việc liên tục công bố nghiên cứu trên các tạp chí hàng đầu, và họ hiểu rõ cách thương mại hóa kết quả nghiên cứu", Zhong nhận xét.
Cho đến những năm 2010, phòng lab của Tang nổi tiếng với giới trẻ muốn bước vào ngành công nghệ, và các cựu học trò của ông bắt đầu làm việc tại những công ty hàng đầu của Silicon Valley.
Năm 2019, sau khi Trung Quốc cho phép các nhà nghiên cứu từ viện nhà nước và đại học thành lập công ty và thương mại hóa công nghệ, Tang tách ra...
