Chip aus Vietnam hilft blinden Menschen sehen
Chip từ Việt Nam giúp người mù nhìn thấy
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/26
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Con chip cho đôi mắt
Bản dịch tiếng Việt
Đưa chip vào cơ thể con người nên gần như không được phép sai sót. Đó là chia sẻ của TS Trần Nhân.
Bản dịch tiếng Việt
Ông đã theo đuổi con chip cho mắt suốt 20 năm. Con chip này kỳ vọng giúp người mù cảm nhận lại ánh sáng. Mọi sai số đều đo bằng nanomet. Nhỏ đến mức khó hình dung.
Bản dịch tiếng Việt
Mới đây, TS Trần Nhân cùng các đồng nghiệp đã làm một cuộc thử nghiệm. Nhóm đặt con chip nhỏ chỉ 3x3 mm vào võng mạc của một bệnh nhân mù ở Trung Quốc.
Bản dịch tiếng Việt
Con chip đánh thức số ít tế bào thần kinh còn lại trong võng mạc. Camera gắn trên kính sẽ thu hình ảnh. Chip nhận tín hiệu rồi truyền tới các tế bào. Từ đó, tế bào chuyển tiếp lên não. Nhờ vậy bệnh nhân có thể tự đọc, tự viết và tự đi lại.
Bản dịch tiếng Việt
Để làm được việc này phải kết hợp rất nhiều lĩnh vực: vật lý cho mạch siêu nhỏ, hóa học để tương thích với cơ thể, năng lượng không dây, cơ khí siêu nhỏ, điều khiển và thuật toán AI. Hàng trăm bài toán phải giải.
Bản dịch tiếng Việt
Rất nhiều vấn đề mới
Bản dịch tiếng Việt
Hỏi: Trong ngành chip, người ta nói không được sai sót, dù ở cấp độ nguyên tử. Với chip đặt trong võng mạc, yêu cầu còn khắt khe hơn. Ông ấp ủ con chip này từ năm 2008. Giai đoạn nào khó khăn nhất?
Bản dịch tiếng Việt
Đáp: Đến tận phút cuối tôi vẫn rất hồi hộp. Suốt hai mươi năm, tôi không kể gì với gia đình và đồng nghiệp. Ai cũng nghĩ đó là viển vông, không có thật. Đến giờ nhiều người vẫn nghĩ vậy. Còn lúc đầu, chính tôi cũng không biết bao giờ mới đưa được chip vào mắt người.
Bản dịch tiếng Việt
Tôi bắt đầu làm nghiên cứu sinh năm 2008. Ban đầu chip có 64 điện cực, sau tăng lên 256 điện cực. Điện cực giống như những chân nhỏ của chip. Chúng chạm vào tế bào thần kinh trong võng mạc và đánh thức chúng.
Bản dịch tiếng Việt
Từ năm 2014, tôi chế tạo chip 65 nanomet với 320 điện cực. Tôi mất hai năm cho con chip đầu tiên. Chip này đặt trong võng mạc. Rồi mất thêm hai năm cho con chip thứ hai. Chip này truyền năng lượng và dữ liệu không dây.
Bản dịch tiếng Việt
Sau này hai con chip nằm ở hai vị trí khác nhau: chip số 1 nằm trong võng mạc và kích thích tế bào. Chip số 2 nằm ở mống mắt. Nó nhận năng lượng từ cuộn dây trên gọng kính. Chiếc kính nối với một thiết bị nhỏ. Bệnh nhân đeo thiết bị này trên người. Nhờ đó, dữ liệu từ camera trên kính truyền không dây tới chip số 1.
Bản dịch tiếng Việt
Thiết kế chip vẫn chưa phải phần khó nhất. Hệ thống quanh chip và khâu đóng gói còn khó hơn. Mà chẳng có ai để học hỏi. Trên thế giới chỉ có vài nhóm như Second Sight (Argus II), Science Corp. (PRIMA) và Retina Implant AG (Alpha IMS/AMS). Sau này có thêm Neuralink (Blindsight). Nhóm nào cũng giữ kín kiến thức. Mà thời điểm đó chưa nhóm nào tiến tới mức mổ trên người.
Bản dịch tiếng Việt
Ví dụ: 320 điện cực là 320 chân nhỏ trên con chip bé bằng hạt gạo. Chúng phải chạm đúng tế bào trong mắt. Chúng tôi gửi bản thiết kế sang Nhật nhưng họ không làm được. Vì vậy chúng tôi phải tìm tiền và dựng xưởng riêng. Chúng tôi mua máy, xây phòng sạch và tuyển người. Chúng tôi tự làm lấy. Rất nhiều sản phẩm bị hỏng. Không thể thành công ngay.
Bản dịch tiếng Việt
Xong việc đó lại tới bài toán khó hơn: phải bảo vệ con chip. Chúng tôi cho nó vào chiếc hộp thủy tinh cực nhỏ, cực mỏng rồi hàn kín lại. Mối hàn rất mảnh, mảnh hơn sợi tóc nhiều. Hàn mãi không kín. Chỗ này thủng, chỗ kia hở. Giai đoạn đó vô cùng vất vả. Thế là chúng tôi phải nghiên cứu tiếp về vật liệu thủy tinh và kỹ thuật hàn.
Bản dịch tiếng Việt
Rồi lại nảy sinh vấn đề mới: thủy tinh cứng và sắc cạnh. Làm sao đưa vào mắt? Chúng tôi cần thêm lớp bọc silicon bên ngoài. Lớp này phải siêu mỏng, rất bền mà rất mềm. Nó nằm trong mắt nên không được làm tổn thương mô. Không ai bán khuôn đúc silicon như vậy. Nên chúng tôi phải tự làm khuôn, tự đổ. Lúc thì silicon quá cứng, lúc lại quá lỏng. Chúng tôi lại phải nghiên cứu tiếp. Suốt bao nhiêu năm là vô số vấn đề như thế.
Bản dịch tiếng Việt
Hỏi: Ngoài kỹ thuật, năng lượng, vật liệu, cơ khí, điều khiển và AI còn có y học. Đó là lĩnh vực hoàn toàn khác và rất phức tạp. Đây đâu phải chuyên môn của ông?
Bản dịch tiếng Việt
Đáp: May là tôi từng nghiên cứu ở Australia. Tôi làm ở Trung tâm Công nghệ thần kinh thuộc Đại học Melbourne. Ngay từ đầu tôi đã làm việc với các chuyên gia của Viện Tai sinh học, nay là Viện Bionics. Ở đó tôi nghiên cứu chip tai cho bệnh nhân điếc.
Bản dịch tiếng Việt
Nói đơn giản: phải biến tín hiệu của máy thành dạng kích thích mà não hiểu được. Thông tin đi từ camera tới thiết bị dữ liệu. Bệnh nhân đeo thiết bị này. Rồi truyền không dây tới hai con chip trong mắt. Chip kích thích tế bào võng mạc. Tế bào gửi tín hiệu tới dây thần kinh thị giác. Não nhận tín hiệu và dựng thành hình ảnh.
Bản dịch tiếng Việt
Não và mắt phải học dần những kích thích nhân tạo này. Ở khâu xử lý ảnh, chúng tôi biến hình ảnh thành xung điện. Thuật toán xử lý bức ảnh rồi đổi thành tín hiệu điện. Tín hiệu chạy tới chip và kích thích võng mạc.
Bản dịch tiếng Việt
Nhưng giữa điện tử và hệ thần kinh có nhiều trở ngại lớn. Ví dụ: dữ liệu phải vào trong mắt, mà chip không thể gắn pin. Cũng không thể luồn dây dài sâu vào võng mạc. Dây chồng lên nhau dễ chập mạch. Dây dày còn đè hỏng võng mạc. Vậy lấy năng lượng từ đâu? Gửi dữ liệu không dây tới chip bằng cách nào?
Bản dịch tiếng Việt
Hay: dòng điện bao nhiêu mới đúng? Dòng điện phải đánh thức được tế bào trong mắt. Những tế bào này đã nhiều năm không nhận ánh sáng. Nhưng dòng điện không được quá mạnh. Trong phòng thí nghiệm, chúng tôi thử nhiều mức, 3, 5, 10 và 15 volt. Mỗi phương án đều phải tính chức năng, kích thước, năng lượng, dữ liệu và đường truyền cho cả chip lẫn thiết bị bên ngoài. Chúng tôi đi nhiều hội thảo y khoa và trao đổi với chuyên gia y tế. Cứ thế học hỏi từng chút một.
Bản dịch tiếng Việt
Đó đều là những bài toán kỹ thuật rất lớn. Mỗi bài toán lại làm thay đổi kích thước chip và số điện cực. Nhưng chip không được to. Vết mổ chỉ được rộng 4 mm. Nếu không sẽ hỏng giác mạc. Còn chip ở mống mắt cũng phải rất nhỏ. Nếu không sẽ vướng khi mắt đảo lên xuống.
Bản dịch tiếng Việt
Làm xong, chúng tôi thử trước trên chuột, rồi trên khỉ. Sau đó gặp một vướng mắc lạ: chúng tôi muốn xin phép thử trên người. Nhưng trong hệ thống y tế Trung Quốc không có hạng mục cho loại chip này, cũng chẳng có tiêu chuẩn. Về sau, bệnh viện Chiết Giang là bệnh viện đầu tiên ở Trung Quốc lập khoa giao diện não - máy tính và điều khiển thần kinh vào tháng 9 năm 2025, đồng thời hợp tác với nhóm của TS Trần Nhân. Nhóm chúng tôi phải tự soạn tiêu chuẩn rồi nộp cho Bộ Y tế Trung Quốc. Bộ lập một hội đồng chuyên gia. Sau đó chúng tôi mới được cấp phép thử lâm sàng.
Bản dịch tiếng Việt
Chặng đường dài với những bước đi nhỏ
Bản dịch tiếng Việt
Hỏi: Ông và bạn mình chỉ lập một startup nhỏ. Ông lấy đâu ra dũng khí theo đuổi giấc mơ chip này? Ông đi song song với gã khổng lồ Neuralink của Elon Musk, nơi đã đổ vào hàng tỷ đô la Mỹ.
