Der starke Geist des Künstlers Lê Triều Điển
Tinh thần mạnh mẽ của họa sĩ Lê Triều Điển
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Saigoneer.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/20
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Cẩm nang Sài Gòn về nhà hàng, ẩm thực đường phố, tin tức, quán bar, văn hóa, sự kiện, lịch sử, hoạt động, âm nhạc và đời sống về đêm.
Bản dịch tiếng Việt
Bản dịch tiếng Việt
“Điển như một bông hoa; chẳng cần hỏi hoa có nở hay không.”
Bản dịch tiếng Việt
Đó là lời của Tri Ròm. Anh là họa sĩ và là bạn thân nhiều năm của Lê Triều Điển. Với anh, việc Điển làm nghệ thuật là điều tự nhiên như hoa cứ thế mà nở.
Bản dịch tiếng Việt
“Tranh của tôi như những vết sẹo,” Điển nói khi được hỏi đâu là lời nhận xét đáng nhớ nhất về tranh của mình. “Có thể bạn nhìn vào và nghĩ: Đây là thứ bỏ đi. Nhưng chúng chữa lành nỗi đau,” ông nói tiếp. Rồi ông ví tranh mình như hoa sen, loài hoa vươn lên từ bùn đất quê nhà ở vùng đồng bằng.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Bông hoa mọc lên từ bùn là một ẩn dụ rất hợp cho cuộc đời và sự nghiệp của Điển. Ông sinh năm 1944 ở Đồng bằng sông Cửu Long. Tám thập kỷ qua của ông chất đầy nghèo khó, mất mát, chiến tranh và sang chấn. Với thế hệ của ông, đó là chuyện thường tình, dù rất đau lòng. Ông kể lại tất cả trong cuốn tự truyện đầy sức nặng The Journey of Alluvium. Nhưng như đóa sen không chết trong mùa khô hạn và lại bung nở rực rỡ khi mưa về, Điển đã vượt qua. Ông trở thành một nghệ sĩ quan trọng và thành công.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Chúng tôi ở một homestay tại Cần Thơ. Tôi đi cùng Tri, Điển và con dâu của ông. Mọi người ngồi ở khu nhà hàng của homestay. Phía sau là dãy xe sang đang đón khách, những người vừa dùng bữa sáng đắt tiền xong. Con đường dẫn vào homestay chạy dọc sông Hậu. Hai bên đường giờ là những biệt thự mới khang trang với cổng ngõ sặc sỡ và nổi bật. Tôi nói với Điển rằng vùng này nay đã khác xưa nhiều quá. Ngày trước ông từng đóng quân ở Cần Thơ, vào thời chiến tranh chống Mỹ. Khi ấy dòng sông ngày đêm ken đặc tàu chiến và ca nô tuần tra. Xung quanh chỉ toàn những rặng dừa trơ trụi, thân khẳng khiu không còn lá, và những cánh đồng lúa bị hóa chất hủy hoại.
Bản dịch tiếng Việt
Ông gật đầu, nơi này giờ đã rất khác xưa. Ngày trước người dân thường ra ngoài giữa đêm để bắt chuột, rắn và ếch, rồi mang ra bán ở những “chợ ma”. Còn bây giờ, Điển nói: “Bước vào mấy ngôi nhà kia mà xem, trên tường chẳng có bức tranh thật nào cả.” Với Điển, đó là một lời chê rất nặng. Bởi với ông, nghệ thuật là điều quan trọng nhất trong đời, cùng với gia đình và cộng đồng.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Điển không mấy bận tâm đến tiền bạc. Điều đó khiến người ta thấy nhẹ nhõm. Nhưng đôi khi nó lại làm những người cố gắng bán tranh cho ông thấy nản lòng. Bạn bè ông kể bên lề rằng rất nhiều tranh đã được gửi ra nước ngoài để bán hay đưa vào các bộ sưu tập, rồi ông chẳng bao giờ thấy lại tranh và cũng chẳng nhận được đồng nào. Thậm chí còn có câu chuyện về một sở thú ở Đan Mạch đã sao chép thiết kế chuồng cho gấu trúc lớn của ông.
Bản dịch tiếng Việt
Một cuối tuần khi chúng tôi ở cùng nhau, có cả một chủ gallery đi cùng. Người này bàn về kế hoạch mở triển lãm ở Hà Nội để bán tranh của Điển. Điển chỉ châm một điếu thuốc, giơ tay rồi bỏ đi. Ông bảo người kia: Làm ơn nói chuyện với người phụ nữ lo những việc này cho tôi. Khi được hỏi thẳng nghĩ gì về chuyện kinh doanh trong nghệ thuật, ông nói: Phải hiểu chứ, nhưng cuối cùng thì: “Là nghệ sĩ thì cứ làm nghệ thuật, làm hết sức mình. Còn lại? Cứ để người khác lo.”
Bản dịch tiếng Việt
“Cảm xúc trong như nước đầu nguồn”
Bản dịch tiếng Việt
Một điều không đổi trong đời Điển là ông luôn sáng tạo. Năm 12 tuổi, ông lên Sài Gòn và được đào tạo mỹ thuật bài bản. Ông không thích cách dạy cứng nhắc và lối vẽ khô khan ở trường. Nhưng cuộc sống ở thành phố vẫn rất quan trọng với ông. Ở đó ông gặp nhiều họa sĩ, nhà văn và những người làm sáng tạo khác. Triết lý sống và cách sống của họ đã ảnh hưởng sâu sắc đến ông, cho ông thấy mình có thể nhìn thế giới ra sao và mình đứng ở đâu trong đó.
Bản dịch tiếng Việt
Trong chiến tranh, Điển không phải ra mặt trận. Ông tránh được điều đó nhờ làm bản vẽ kỹ thuật và sau này học ngành cơ khí hàng không. Suốt thời chiến, ông chuyển chỗ ở liên tục. Ông sống ở Đà Nẵng, Cần Thơ, Vĩnh Long và Sài Gòn. Ông luôn quây quần bên những người đầy đam mê, cùng nhau bàn về văn học, thơ ca, âm nhạc và hội họa. Họ cùng làm các tạp chí văn chương và tổ chức những triển lãm nhỏ trong quán cà phê và quán bar. Như chính ông nói, ông sống như một kẻ bụi đời, lang bạt. Ông chẳng có gì nhiều, chỉ một chiếc ghế có thể ngả ra thành giường để ngủ cho thoải mái. Ông cứ thế nay đây mai đó một cách tự phát. Và ông thường tranh thủ những chuyến đi để về thăm gia đình.
Bản dịch tiếng Việt
Những năm ấy, vẽ tranh là một cách để ông tự chữa lành. “Tôi cảm thấy mình vẽ cho chính mình, cho tâm hồn mình đang quặn đau vì đất nước bị chiến tranh tàn phá. Tôi vẽ những giấc mơ và hy vọng về một tương lai hòa bình, và tôi vẽ niềm vui cùng tiếng cười trẻ thơ trên cánh đồng yên ả. Tôi vẽ những ngôi chùa đổ nát, nhưng vẫn có thể thấy những mầm non nhú lên từ gốc cây cháy đen.”
Bản dịch tiếng Việt
Nhưng ông không vẽ theo phong cách đã học ở trường. Và ông cũng không chạy theo bất cứ trào lưu nào. Ông đi theo trực giác và cảm hứng bất chợt. Ông chưa bao giờ bắt đầu trước tấm toan trắng với một kế hoạch hay một ý tưởng cố định. Ông chỉ để đường nét và màu sắc tự chảy, theo cách chúng phải chảy. “Dần dần tôi gạt bỏ mọi kỹ xảo, bỏ phần trình diễn kỹ thuật để trở về với bản tính hồn nhiên. Như đứa trẻ vẽ một cách giản dị như người xưa khắc hình lên vách hang, với cảm xúc trong như nước đầu nguồn chảy qua sỏi đá để ra đồng bằng,” ông nói.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Đến nay ông vẫn làm việc như vậy. Tranh của ông thường khổ lớn, mang sức mạnh mộc mạc và dữ dội. Những đường nét đậm và mũi tên lao vun vút trên mặt toan như dòng nước tràn qua vùng ngập. Nếu biết tiểu sử của ông, người xem có thể nhận ra trong tranh những khung cảnh của đồng bằng: vùng ngập nước, ruộng lúa và nếp nhà quê đơn sơ. Tranh còn có những yếu tố của ngôn ngữ ký hiệu, văn hóa Khmer và Óc Eo, cùng Phật giáo Theravada. Điển thường không giải thích cặn kẽ một bức tranh cụ thể vẽ gì. Ông không muốn nói rõ. Ông thích để người xem tự quyết định bức tranh có ý nghĩa gì.
