Die starke Seefahrt der Cham
Sức mạnh đi biển của người Chăm
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/16
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Khu vực Hội An ngày nay, Đại Việt đã kế thừa từ người Chăm trung tâm giao thương, không gian quyền lực quan trọng và truyền thống đi biển. Kỹ thuật đóng tàu được người Chăm tích lũy qua nhiều thế kỷ.
Bản dịch tiếng Việt
Bản dịch tiếng Việt
Tranh vẽ nhiều tàu thuyền trên sông Hội An trong sách "Eine Reise nach Cochinchina (1792-1793)" của tác giả John Barraow.
Bản dịch tiếng Việt
Vương quốc Champa cùng các nhà nước tiền thân là Lâm Ấp và Hoàn Vương nằm dọc bờ biển miền Trung Việt Nam. Từ rất sớm, họ đã trở thành nền văn minh gắn với biển. Đồng bằng ở đây nhỏ hẹp, bị núi chia cắt. Vì thế người Chăm sống gắn bó với biển. Họ dựng nên mạng lưới giao thương trải khắp Biển Đông và Ấn Độ Dương. Thành công của họ đến từ kỹ thuật đóng tàu giỏi và khả năng đi biển thành thạo.
Bản dịch tiếng Việt
Đồng bằng sông Thu Bồn có vai trò rất quan trọng đối với sự trỗi dậy của thế lực biển này. Ngày nay đó là khu vực Hội An và Trà Kiệu. Vùng đất này có vị trí thuận lợi cho ngoại thương và cho việc kết nối vào nội địa cũng như lên vùng cao. Điều này đã có từ rất sớm.
Bản dịch tiếng Việt
Trung tâm giao thương
Bản dịch tiếng Việt
Ngay từ thế kỷ 1 trước Công nguyên, gương đồng, đồ đồng, dao sắt, đồ gốm và tiền xu từ Trung Quốc đã theo các tuyến buôn bán vào đồng bằng sông Thu Bồn. Tại đây dần hình thành một trung tâm trao đổi hàng hóa giữa Ấn Độ, Trung Quốc và miền nội địa. Điều này củng cố quan điểm của Đào Duy Anh: trung tâm của huyện cực nam Tượng Lâm thuộc quận Nhật Nam nằm ở Trà Kiệu. Trà Kiệu nay là một ngôi làng ở tỉnh Quảng Nam, cách biển khoảng 25 km về phía nội địa. Nơi này nằm ngay trung tâm của không gian văn hóa Sa Huỳnh [1].
Bản dịch tiếng Việt
Vùng sông Thu Bồn nơi Tượng Lâm tọa lạc là địa điểm khả dĩ nhất cho nơi đặt đô đầu tiên của Lâm Ấp. Huyện này vừa xa về địa lý so với nhà Hán, vừa không thực sự nằm dưới sự kiểm soát về chính trị. Điều này phù hợp với câu ngạn ngữ Trung Quốc: "Núi cao, hoàng đế ở xa." Thực tế, tư liệu nhà Hán cho thấy triều đình chưa bao giờ thu được thuế từ Tượng Lâm. Một vùng đất xa quyền lực trung ương nhưng lại nằm ở vị trí trọng yếu trên các tuyến thương mại đường dài là điều kiện thuận lợi để một vương quốc mới ra đời [1].
Bản dịch tiếng Việt
Vì vậy, khu vực Hội An và Trà Kiệu ngày nay không phải đến thời Trung cổ mới quan trọng. Hơn 2000 năm trước, nơi đây đã là trung tâm giao thương và quyền lực mang tầm quốc tế. Đó là điểm khởi đầu cho những vương quốc hùng mạnh. Về sau, vương quốc Champa hình thành một hệ thống gồm nhiều tiểu quốc, gọi là các "thành bang cảng thị". Chúng nằm dọc các con sông lớn và cửa biển ở miền Trung, ví dụ Cửa Việt (Quảng Trị), Hội An (Quảng Nam), Thị Nại (Qui Nhơn), Nha Trang (Khánh Hòa), Phố Hải (Phan Thiết) và những nơi khác. Sau này, Đại Việt kế thừa từ người Chăm nhiều di sản: trung tâm giao thương, không gian quyền lực quan trọng, cùng truyền thống đi biển và kỹ thuật đóng tàu được tích lũy qua nhiều thế kỷ.
Bản dịch tiếng Việt
Hải quân hùng mạnh
Bản dịch tiếng Việt
Từ thế kỷ 5, Lâm Ấp đã dùng biển làm đường vận chuyển quân lính và lương thực. Nhờ đó, Lâm Ấp tấn công Nhật Nam, Cửu Chân (nay là phần phía bắc miền Trung) và Giao Châu (nay là miền Bắc Việt Nam, khi ấy dưới sự cai trị của Đông Tấn và Lưu Tống). Để phòng thủ, quan lại nhà Tấn là Đỗ Tuệ Độ phải xây cảng và lập thủy quân: "Năm Nghĩa Hy thứ 9, thứ sử Giao Chỉ Đỗ Tuệ Độ mở cửa biển ở Cửu Chân. Ông giao chiến với vua Lâm Ấp Phạm Hồ Đạt, giết hai con trai của Hồ Đạt và bắt hơn một trăm người. Hồ Đạt thua trận bỏ chạy. Tháng 5, Tuệ Độ từ biển Cửu Chân qua cảng Đô Túc đánh úp Cửu Chân từ phía sau" [2].
Bản dịch tiếng Việt
Bản dịch tiếng Việt
Tàu chiến Champa trong trận Tonlé Sap, phù điêu ở đền Bayon (Siem Reap, Campuchia). Ảnh: Balon Greyjoy.
Bản dịch tiếng Việt
Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư, năm 979 đã xảy ra sự việc sau: Ngay sau khi Đinh Tiên Hoàng qua đời, phò mã Ngô Nhật Khánh dẫn quân Chăm tấn công kinh đô Hoa Lư từ phía biển. Thủy quân Chăm có hơn một nghìn chiếc thuyền, một hạm đội rất hùng hậu. May mắn cho nhà nước non trẻ Đại Cồ Việt, trong một đêm bão nổi lên, toàn bộ thuyền lật và chìm. Nhật Khánh cùng binh lính Chăm chết đuối. Chỉ có thuyền của vua Champa quay về nước [3].
Bản dịch tiếng Việt
Hình ảnh thuyền Chăm cổ nhất là những chạm khắc trên cửa đền B6 ở Mỹ Sơn, có niên đại thế kỷ 10. Mũi và lái thuyền trông gần như giống nhau, cong vút lên cao. Đây là nét chung của văn hóa Chăm và Đại Việt, bắt nguồn từ những nền văn hóa cổ như Đông Sơn. Đó là những dấu ấn văn hóa bền bỉ được truyền lại qua hàng nghìn năm.
Bản dịch tiếng Việt
Trên biển đã vậy, trên sông tàu chiến Chăm cũng là vũ khí lợi hại. Trận Tonlé Sap là thắng lợi lớn của Champa trong xung đột với đế chế Khmer (Angkor). Năm 1177, dưới thời vua Jaya Indravarman IV, quân đội Chăm mở cuộc tấn công táo bạo theo đường sông vào trung tâm Angkor. Họ tận dụng hệ thống sông Mekong và hồ Tonlé Sap. Hạm đội Champa tiến sâu vào lãnh thổ Khmer. Binh lính Chăm bất ngờ đánh vào kinh đô Yasodharapura, đánh bại quân đội Angkor và giết vua Tribhuvanadityavarman. Đây là sự kiện gây chấn động, vì lần đầu tiên sau nhiều thế kỷ, kinh đô Angkor bị một thế lực bên ngoài chiếm bằng một cuộc tấn công lớn từ đường thủy. Chiến thắng này cho thấy trình độ rất cao của người Chăm trong tác chiến trên sông hồ. Họ kiểm soát các tuyến ven biển và còn có thể đánh sâu vào nội địa qua mạng lưới sông hồ chằng chịt. Nhưng lợi thế của Champa không kéo dài. Sau nhiều năm kháng cự, hoàng tử Khmer Jaya ... [Bài viết kết thúc tại đây.]
