Jürgen Habermas: Bürger sollen Gesetze mitgestalten
Jürgen Habermas: Người dân cùng tham gia làm luật
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/26
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Ý tưởng quan trọng của Jürgen Habermas là đặt pháp luật vào trung tâm của đối thoại dân chủ. Tư tưởng này có ý nghĩa với mọi quốc gia đang xây dựng trật tự pháp lý. Một hệ thống pháp luật cần có tính chính danh, đồng thời vận hành hiệu quả để phát triển bền vững.
Bản dịch tiếng Việt
Jürgen Habermas là triết gia lớn người Đức. Ông đã ảnh hưởng sâu sắc đến cách chúng ta suy nghĩ về pháp luật, dân chủ và tính chính danh của quyền lực nhà nước. Ông qua đời ngày 14/3/2026, hưởng thọ 96 tuổi.
Bản dịch tiếng Việt
Sự ra đi của ông không chỉ là mất mát của một học giả lớn. Vì vậy giới nghiên cứu đang nhìn lại di sản ông để lại cho đời sống chính trị và pháp lý hiện nay.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Jürgen Habermas, 13.2.2008. Nguồn: Wikipedia
Bản dịch tiếng Việt
Đối thoại của người dân rất quan trọng
Bản dịch tiếng Việt
Di sản quan trọng nhất của ông xoay quanh một câu hỏi cũ: Vì sao con người phải tuân theo pháp luật? Ông trả lời rất rõ: Người dân tuân thủ luật không phải chỉ vì luật được làm đúng thủ tục, mà vì họ thấy mình thực sự là một phần của quá trình làm ra luật đó.
Bản dịch tiếng Việt
Trước đây có hai cách hiểu phổ biến về pháp luật. Cách hiểu thứ nhất coi pháp luật là mệnh lệnh. Luật có hiệu lực vì nhà nước ban hành đúng thẩm quyền, đúng trình tự và đi kèm chế tài. Cách hiểu thứ hai cho rằng luật phải mang tính đạo đức, phải công bằng và phù hợp với giá trị đúng đắn.
Bản dịch tiếng Việt
Habermas không nói hai cách hiểu này sai. Ông chỉ ra chúng còn thiếu một mảnh ghép: điều gì khiến pháp luật có tính chính danh trong một nền dân chủ? Ông lấp khoảng trống đó bằng đối thoại công khai của người dân. Với ông, pháp luật là kết quả của tranh luận, phản biện và chất vấn về những vấn đề chung. Người dân trao đổi bằng lý lẽ. Vì thế pháp luật không đơn thuần là công cụ quyền lực hay kỹ thuật quản lý.
Bản dịch tiếng Việt
Ông không phải người đầu tiên nêu ra đối thoại công khai. Nhưng ông đã biến không gian công cộng thành một điều kiện lý thuyết để hiểu tính chính danh của pháp luật hiện đại.
Bản dịch tiếng Việt
Một ví dụ đơn giản: quy định về học phí đại học có thể được ban hành đúng thủ tục. Nhưng nếu trước đó không có không gian để sinh viên, giảng viên, phụ huynh và chuyên gia thảo luận nghiêm túc, thì văn bản dù đúng về hình thức vẫn khó được công chúng coi là chính danh.
Bản dịch tiếng Việt
Nhân quyền và dân chủ cùng một gốc
Bản dịch tiếng Việt
Habermas còn nêu một luận điểm rất nổi tiếng: nhân quyền và dân chủ có cùng nguồn gốc. Người ta gọi đây là "tính đồng nguyên". Nhờ đó ông đã tháo gỡ một mâu thuẫn cũ. Vì vậy ông được đánh giá rất cao ở khía cạnh này.
Bản dịch tiếng Việt
Trước đó, nhiều người cho rằng phải chọn một trong hai: hoặc bảo vệ quyền cá nhân trước đa số, hoặc coi ý chí của nhân dân là nguồn gốc tối cao của pháp luật.
Bản dịch tiếng Việt
Theo Habermas, cách đặt vấn đề như vậy chưa thỏa đáng. Quyền cá nhân và dân chủ không phải hai nguyên tắc tách rời hay đối lập. Chúng cùng chung một nền tảng chuẩn mực trong tiến trình lập pháp dân chủ. Nhân quyền không có trước dân chủ, và dân chủ cũng không thể tồn tại nếu thiếu nhân quyền. Hai yếu tố này hình thành đồng thời và dựa vào nhau.
Bản dịch tiếng Việt
Người dân chỉ tham gia thực chất vào việc làm luật khi họ có tự do ngôn luận, tự do hội họp, sự bình đẳng và một địa vị pháp lý được bảo đảm. Ngược lại, những quyền này không phải quà tặng từ trên ban xuống. Chúng có tính chính danh vì chính người dân là đồng tác giả của các đạo luật và hiến pháp bảo vệ các quyền đó. Chẳng hạn, quyền tự do bày tỏ ý kiến giúp người dân bàn thảo về luật pháp. Nhưng chính tiến trình dân chủ lại quyết định phạm vi của quyền này và cách bảo vệ nó.
Bản dịch tiếng Việt
Mô hình dân chủ hai nhánh
Bản dịch tiếng Việt
Một đóng góp quan trọng khác của Habermas là mô hình dân chủ "hai nhánh".
Bản dịch tiếng Việt
Ông cho rằng dân chủ hiện đại vận hành không chỉ trong quốc hội, tòa án và chính phủ (nhánh thứ nhất), mà còn trong xã hội dân sự, báo chí, các hiệp hội và diễn đàn công cộng (nhánh thứ hai).
Bản dịch tiếng Việt
Trước ông, nhiều học thuyết hoặc quá chú trọng vào bộ máy nhà nước, hoặc lý tưởng hóa bầu cử.
Bản dịch tiếng Việt
Habermas chỉ ra rằng nếu thảo luận xã hội bị bóp méo bởi tuyên truyền, thao túng truyền thông hay bất bình đẳng trong tiếng nói, thì một đạo luật dù đúng về mặt hình thức vẫn thiếu nền tảng dân chủ thực sự [1]. Ví dụ, một dự thảo luật về dữ liệu cá nhân chỉ được bàn giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp công nghệ, trong khi người dùng, báo chí độc lập và giới khoa học gần như bị gạt ra ngoài. Với Habermas, đạo luật như vậy khó có tính chính danh.
Bản dịch tiếng Việt
Chủ nghĩa yêu nước hiến pháp
Bản dịch tiếng Việt
Về sau, Habermas mở rộng lý thuyết pháp luật ra ngoài khuôn khổ quốc gia - dân tộc. Trước đây, sự gắn kết chính trị thường dựa vào dân tộc, lịch sử hay một bản sắc văn hóa thống nhất. Habermas đưa ra ý tưởng mới và có sức nặng: trong xã hội đa nguyên hiện nay, điều gắn kết người dân có lẽ không phải chung huyết thống hay chung ký ức, mà là cùng chia sẻ cam kết với những nguyên tắc hiến pháp dân chủ. Từ đó hình thành khái niệm "chủ nghĩa yêu nước hiến pháp".
Bản dịch tiếng Việt
Chẳng hạn, ở một đất nước có nhiều tôn giáo, ngôn ngữ và người nhập cư, mọi người vẫn có thể cùng chung lòng trung thành chính trị - với hiến pháp, với nhân quyền và với các thủ tục dân chủ công bằng. Đây là đóng góp quan trọng cho lý thuyết hiến pháp và cho các cuộc thảo luận về châu Âu, hội nhập và pháp luật hậu quốc gia.
Bản dịch tiếng Việt
Ý nghĩa của Habermas hôm nay trong thời đại chia rẽ
Bản dịch tiếng Việt
Vì sao Habermas được đánh giá cao? Không chỉ vì ông đưa ra vài khái niệm mới, mà vì ông đã sửa lại cách nhìn cũ về pháp luật. Trước ông, người ta dễ coi pháp luật hoặc là mệnh lệnh của nhà nước, hoặc là tập hợp những lý tưởng đạo đức. Habermas buộc chúng ta phải nhìn pháp luật theo cách khác.
Kiểm tra đọc hiểu
Trả lời sau khi đọc để kiểm tra bạn đã nắm được ý chính chưa.
Bài đọc tiếp theo
Architektur nach dem Krieg in Nordvietnam
Vom Palast der Kinder bis zum Hotel Thang Long und der Zigarettenfabrik Thang Long hatte Hanoi eine Schicht moderner Architektur. Sie wurde von vielen Generationen vietnamesischer Architekten und…
Đọc và họcKratom – Was ist das und warum gibt es eine Debatte?
Kratom ist ein pflanzliches Produkt. Es sieht aus wie andere Kräuterprodukte in Geschäften. Aber es ist ein Thema in der öffentlichen Gesundheitsdebatte. Manche Menschen benutzen es für Energie,…
Đọc và họcDas älteste NFL-Team
Die älteste NFL-Mannschaft sind die Arizona Cardinals. Ihre Geschichte beginnt im Jahr 1898. Das ist mehr als zwei Jahrzehnte, bevor die NFL überhaupt existierte. Das Team begann in Chicago als…
Đọc và họcWas ist das älteste Lebewesen auf der Erde?
Das älteste Lebewesen auf der Erde ist vielleicht ein Baum, eine Unterwasserwiese oder eine riesige Kolonie, die wie tausende separate Organismen aussieht. Die Antwort hängt davon ab, was…
Đọc và học