Kann Bewusstsein im Gehirn entstehen?
Liệu ý thức có thể nảy sinh trong não bộ?
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Noema.

Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/1
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Đã quá nửa đêm trong một văn phòng sáng đèn. Một nhà khoa học thần kinh mở ChatGPT và tải lên phiên bản thứ bảy của một bài báo khoa học. Trong bài báo có nhiều nhận xét phê bình từ một người phản biện. Nhà khoa học hỏi chatbot: "Tại sao người phản biện số 2 lại ngốc nghếch như vậy?" Câu trả lời đến ngay lập tức, hài hước và thấu hiểu. Nó giải thích lời phê bình theo cách khiến mọi thứ không còn tệ như trước. Nhà khoa học cười rồi suy nghĩ. Làm sao chiếc máy tính này có thể hành xử giống con người đến vậy? Nó thể hiện những khả năng mà chúng ta thường gắn với sinh vật thông minh: ngôn ngữ, trừu tượng hóa, suy luận xã hội, thậm chí cả hài hước. Sự phát triển của chatbot hiện đại được lấy cảm hứng từ tân vỏ não, tầng tiến hóa cao nhất ở động vật có vú. Vì vậy, hành vi giống người của chúng không hoàn toàn gây ngạc nhiên. Nhưng hầu như không ai ngờ rằng hành vi phức tạp như vậy lại có thể nảy sinh mà không cần tế bào thần kinh sinh học. Trong nhiều thập kỷ, khoa học thần kinh nhận thức đã vật lộn với một câu hỏi lớn: Làm thế nào hoạt động điện trong mạng lưới tế bào não tạo ra những hành vi đáng chú ý gắn liền với trí thông minh của chúng ta? Lập kế hoạch, tư duy logic, giải quyết vấn đề, sáng tạo: những điều này được coi là viên ngọc quý của tâm trí. Nhưng trong văn phòng này, cũng như trên màn hình khắp thế giới, một cỗ máy đã thể hiện nhiều khả năng như vậy – chỉ với electron trong một khối silicon nhỏ. Một khả năng kỳ lạ đã nảy sinh: Có lẽ chúng ta đã giải quyết được phần lớn những gì trước đây từng là bí ẩn về trí óc. Có lẽ khả năng tạo ra hành vi thông minh chưa bao giờ cần nhiều hơn thủ thuật xử lý tín hiệu khéo léo mà chúng ta gọi là "mạng nơ-ron". Nếu vậy, trí thông minh có lẽ dễ truyền đạt hơn chúng ta nghĩ. Cùng một kiến trúc tính toán hoạt động trong tế bào thần kinh sinh học cũng có thể được triển khai trong bộ vi xử lý silicon hoặc thậm chí trong hệ thống cơ khí làm từ lò xo, bánh răng và đòn bẩy. Vật liệu vật lý có thể khác nhau, nhưng các phép tính tạo ra hành vi con người là giống nhau. Quan điểm chủ đạo trong khoa học thần kinh là tư duy là thành phần cần thiết của ý thức – nghĩa là khả năng tư duy phức tạp liên quan đến hiện tượng bí ẩn của trải nghiệm chủ quan. Nhưng giờ đây chúng ta có những cỗ máy đạt được thành tích tư duy như vậy, và dù vậy, chúng ta vẫn chưa tiến gần hơn đến việc hiểu cách não tạo ra trải nghiệm có ý thức của chúng ta. Hầu hết các cuộc thảo luận về AI và ý thức đều hỏi liệu máy móc có thể trải nghiệm điều gì đó không. Nhưng có lẽ câu đố thực sự là: Nếu ý thức không liên quan cơ bản đến tư duy cao hơn, thì nó là hiện tượng gì? Cỗ máy nơ-ron của cảm giác Trong suốt sự nghiệp của mình, nhà thần kinh học Antonio Damasio bị mê hoặc bởi những bệnh nhân có tổn thương não khiến trí tuệ của họ phần lớn không bị ảnh hưởng, nhưng lại làm gián đoạn khả năng định hướng trong thế giới. Họ có thể suy nghĩ, trò chuyện và giải quyết các vấn đề phức tạp, nhưng quyết định của họ bị suy giảm. Một trong những bệnh nhân nổi tiếng nhất của Damasio bị tổn thương ở vùng vỏ não trước trán, vùng quan trọng cho đánh giá cảm xúc. Khi được đưa ra hai lựa chọn thời gian, bệnh nhân như bị tê liệt và dành hàng giờ để phân vân. Vấn đề không phải là thiếu trí thông minh. Đúng hơn, các tín hiệu cảm xúc thường gán giá trị cho các lựa chọn khác nhau đã bị rối loạn. Bệnh nhân mất đi cảm giác trực giác thường hướng dẫn quyết định. Quan sát này trở thành nền tảng cho cuốn sách có ảnh hưởng của Damasio, "Sai lầm của Descartes" (1994). Ý tưởng trung tâm đơn giản nhưng gây tranh cãi: Cảm xúc không phải là thứ phụ đối với tư duy lý trí. Chúng là một phần của cỗ máy giúp tư duy lý trí có thể thực hiện được. Tất nhiên, trải nghiệm con người dường như không chỉ bao gồm cảm xúc. Chúng ta trăn trở. Chúng ta cân nhắc. Chúng ta xem xét bằng chứng và suy ngẫm về niềm tin của chính mình. Liệu những trạng thái tinh thần phức tạp này có phải chỉ là tập hợp của những cảm giác nguyên thủy? Có lẽ không. Lấy cảm hứng từ những hiểu biết của Damasio, ngày càng nhiều nhà nghiên cứu xem xét khả năng rằng tư duy con người không phải là một loại trải nghiệm riêng biệt khác với cảm giác. Thay vào đó, dòng suy nghĩ của chúng ta có thể nảy sinh từ sự kết hợp của một số lượng hạn chế các trạng thái cảm giác nguyên thủy. Đề xuất này nghe có vẻ khó tin. Nhưng có lẽ chúng ta đã quá quen với việc coi ý thức là không thể tách rời khỏi tư duy. Có thể các phép tính trong não phần lớn vẫn ở mức vô thức, và chúng ta chỉ trải nghiệm một bản tóm tắt đã được xử lý kỹ lưỡng về kết quả của chúng. Các mô hình AI mới đưa ra một phép so sánh thú vị: Chúng ta gõ một câu hỏi vào ChatGPT và nhận được câu trả lời, nhưng chúng ta không thấy hàng nghìn tỷ phép tính diễn ra bên dưới. Những gì chúng ta nhận được là một bản tóm tắt cô đọng của một quá trình cực kỳ phức tạp. "Một khả năng kỳ lạ đã nảy sinh: Có lẽ chúng ta đã giải quyết được phần lớn những gì trước đây từng là bí ẩn về trí óc." Điều tương tự có thể xảy ra khi não tạo ra trải nghiệm chủ quan. Bên dưới mỗi suy nghĩ có ý thức là một đại dương mênh mông các phép tính vô thức. Vỏ não thực hiện các phép tính này để hỗ trợ tư duy, lập kế hoạch, trí nhớ và ra quyết định, nhưng những gì đi vào ý thức của chúng ta có thể là đầu ra được trải nghiệm của các quá trình này. Trải nghiệm chủ quan có thể giống như bảng điều khiển của máy bay, tóm tắt thông tin quan trọng từ các hệ thống quá phức tạp để kiểm tra trực tiếp. Góc nhìn kỹ sư Các kỹ sư muốn hiểu một cỗ máy phức tạp thường không bắt đầu từ bộ phận phức tạp nhất. Thay vào đó, họ xác định các khối xây dựng đơn giản hơn và hỏi làm thế nào các yếu tố này kết hợp với nhau để tạo ra hành vi phức tạp hơn. Nghiên cứu về ý thức có lẽ cần một chiến lược tương tự. Hãy bắt đầu với trường hợp đơn giản nhất. Không khó để tưởng tượng rằng một mô hình hoạt động thần kinh cụ thể có thể tạo ra một cảm giác chủ quan đơn giản. Cơn đói có cảm giác như...
Kiểm tra đọc hiểu
Trả lời sau khi đọc để kiểm tra bạn đã nắm được ý chính chưa.
Bài đọc tiếp theo

KI braucht öffentliches Feedback, bevor es zu spät ist
In einem Artikel in der Zeitschrift Noema erklärt Macario Schettino, dass jede frühere Kommunikationsrevolution – der Buchdruck, Massenzeitungen, Fernsehen und Radio – schließlich durch dieselbe…
Đọc và học
Ein praktischer Weg zur Post-Quanten-Kryptografie
Quantencomputer sind in der Technologiebranche mal als großer Durchbruch, mal als übertriebene Hoffnung bezeichnet worden. Ihre neuen Fähigkeiten sind eine Gefahr für die heutige Verschlüsselung.…
Đọc và học
Freier Wille im Zeitalter der KI
Lass mich mit dem Frühstück beginnen. Du wachst auf, gehst in die Küche. Kaffee oder Saft? Eine kleine Entscheidung, unbedeutend. Und doch steckt in dieser unbedeutenden Wahl eine der wichtigsten…
Đọc và họcEnglischsprachige Länder in Europa
Wenn du nach englischsprachigen Ländern in Europa suchst, wirst du feststellen, dass das Reisen durch viele Teile des Kontinents einfacher ist, als viele Leute erwarten. Nur wenige Länder haben…
Đọc và học
