KI-Chips werden teurer: Chance für Vietnam?
Giá chip AI còn đắt dài hạn - cơ hội cho Việt Nam?
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/23
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Giá chip AI đang tăng rất mạnh và sẽ còn leo thang trong thời gian dài. Đây là cơ hội hấp dẫn cho các doanh nghiệp trong chuỗi bán dẫn. Với Việt Nam, cũng có những mắt xích đáng chú ý để tham gia.
Cơn sốt AI đẩy nhu cầu chip lên mức cao chưa từng thấy. Nhưng công nghệ chip cực kỳ phức tạp nên ngành đang chạm trần. Nhà máy hiện không đủ công suất, xây nhà máy mới mất nhiều năm, cần bề dày kinh nghiệm và tri thức chuyên môn, trong khi công nghệ đóng gói cũng trở thành điểm nghẽn. Khoảng cách giữa cung và cầu nhờ đó trao cho nhà sản xuất quyền định giá lớn chưa từng có.
Đó là nghịch lý của làn sóng AI hiện nay. Ai cũng nói về trí tuệ nhân tạo, mô hình ngôn ngữ lớn và viễn cảnh máy móc thay con người làm nhiều việc. Nhưng đằng sau bức tranh hào nhoáng ấy là một thực tế rất vật chất: không đủ chip để đáp ứng nhu cầu năng lực tính toán đang bùng nổ.
Ngành bán dẫn vận hành khác hẳn phần lớn ngành khác. Một xưởng điện thoại có thể mở thêm dây chuyền, một công ty phần mềm có thể tuyển thêm lập trình viên... Nhưng với chip, mọi thứ khó hơn nhiều.
Cơn sốt AI đẩy nhu cầu chip lên cao kỷ lục, nhưng rào cản công nghệ phức tạp đang kìm hãm ngành. Ảnh: Shutterstock.
Dù nhu cầu đang tăng mạnh nhất trong lịch sử công nghệ hiện đại, các nhà máy chip không thể chỉ tăng thêm ba, bốn ca sản xuất là giải quyết ngay được.
Giới hạn vật lý
Vấn đề không chỉ nằm ở tiền hay nhân lực. Sau nhiều thập kỷ thu nhỏ bóng bán dẫn trên mỗi con chip theo định luật Moore, ngành bán dẫn giờ chạm tới giới hạn vật lý của vật liệu và quy trình chế tạo. Mỗi thế hệ công nghệ mới đòi hỏi nhiều bước quang khắc hơn, độ chính xác cao hơn và chi phí đội lên rất nhiều so với thế hệ trước. Vì vậy việc mở rộng sản xuất chip hiện đại ngày càng chậm và tốn kém hơn.
Xây một nhà máy chip (fab) hiện đại vừa tốn kém vừa mất rất nhiều thời gian. Ví dụ, một fab cho chip logic với công nghệ 3nm hay 2nm cần 20 đến 30 tỷ USD và mất 3 đến 5 năm mới hoàn thành. Ngay cả khi xây xong, nhà máy cũng chưa thể vận hành trơn tru ngay. Lý do là thiếu một yếu tố không thể mua bằng tiền: vốn kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm làm thực tế (know-how).
Với tiến trình hiện đại như 5nm hay 3nm, chỉ một sai lệch rất nhỏ về vật liệu, nhiệt độ, ánh sáng trong quang khắc hay tạp chất cũng có thể làm hỏng cả tấm wafer (phiến silic để làm chip). Sức mạnh thực sự của một fab vì thế không chỉ nằm ở máy móc. Nó nằm ở hàng triệu giờ kinh nghiệm để tối ưu tỷ lệ chip đạt (yield), dò tìm và khắc phục lỗi, kiểm soát những chi tiết gần như vô hình. Đó là lý do thế giới không thể sao chép một TSMC thứ hai chỉ trong vài năm.
Các chính phủ đang tìm cách lấp khoảng trống này. Đạo luật CHIPS của Mỹ, Đạo luật Chip của EU cùng các gói hỗ trợ lớn từ Nhật Bản và Hàn Quốc đã rót hàng trăm tỷ USD cho nhà máy mới. Những fab mới đang được xây ở Arizona (Mỹ), Kumamoto (Nhật Bản) và Dresden (Đức). Dự kiến các nhà máy này sẽ đi vào hoạt động từng bước trong giai đoạn 2026 đến 2028.
Cụm từ “đi vào hoạt động từng bước” rất đáng chú ý. Bởi dù nhà xưởng đã dựng xong, quá trình nâng dần tỷ lệ chip đạt (yield ramp) vẫn cần thêm nhiều năm nữa. Do đó chênh lệch cung - cầu, nhất là với dòng chip AI cao cấp đắt tiền, sẽ còn giữ giá ở mức cao trong ít nhất vài năm tới.
Không phải mọi loại chip đều đắt lên
Cần nói rõ: không phải mọi loại chip đều tăng giá cùng lúc. Thực tế có hai thế giới rất khác nhau. Trong thế giới chip ô tô hay bán dẫn truyền thống, người ta chủ yếu dùng chip với công nghệ đã chín muồi (mature nodes). Ở đó, nhà sản xuất thường ký hợp đồng dài hạn (LTA) với các hãng xe (OEM) từ nhiều năm trước khi xe được sản xuất. Trong thế giới này, đảm bảo chuỗi cung ứng mới là ưu tiên hàng đầu. Khi khủng hoảng xảy ra, rắc rối lớn nhất không phải giá cả, mà là thiếu chip khiến nhà máy ô tô không thể sản xuất. Giá trong hợp đồng không vọt lên mạnh chỉ sau một đêm.
Bên trong một nhà máy chip ở Oregon, Mỹ. Ảnh: Intel
Ngược lại, thế giới chip AI (tiến trình tiên tiến - advanced node) vận hành theo logic khác hẳn. Nhu cầu ở đây gần như không co giãn. Các tập đoàn công nghệ lớn sẵn sàng trả mức giá cao ngất để có phần cứng nhanh nhất, vì chậm chân trong cuộc đua AI đồng nghĩa với mất vị thế. Khi chỉ một số ít fab độc quyền nắm quyền định giá, giá sẽ bị đẩy lên rất dốc.
Tình hình càng gay gắt hơn vì AI bùng lên đúng lúc mọi thứ chạm trần vật lý. Và điểm nghẽn mới ít ai ngờ tới không phải công nghệ đưa hàng tỷ bóng bán dẫn lên một con chip. Điểm nghẽn chính là công nghệ đóng gói chip (packaging).
Điểm nghẽn ở khâu đóng gói
Giờ đây ngành bán dẫn đối mặt với nghịch lý tiếp theo: có thể làm ra những die (chip đơn) rất mạnh, nhưng để ghép chúng thành hệ thống AI tốc độ cao lại cần công nghệ đóng gói ngày càng phức tạp. Vì việc thu nhỏ bóng bán dẫn ngày càng chậm lại, các công ty thiết kế phải kết nối nhiều die với bộ nhớ tốc độ cao trong cùng một hệ thống. Do đó đóng gói không còn là công đoạn cuối cùng trong chuỗi giá trị, mà đang trở thành khâu then chốt ngày càng quan trọng.
