König Ham Nghi und seine Malerei
Vua Hàm Nghi và hội họa của ông
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/19
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Vua Hàm Nghi và hội họa của ông
Bản dịch tiếng Việt
Với vua Hàm Nghi, hội họa có lẽ là một chốn trung tính. Ở đó, ông có thể cầm cọ, tạm quên gánh nặng của vương vị. Vừa ẩn mình, ông vừa được là chính mình.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Vua Hàm Nghi trong vườn nhà ở El Biar, Algiers, Algeria. Ảnh: Wikipedia
Bản dịch tiếng Việt
Nhắc đến Hàm Nghi trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam, hầu như bài viết nào cũng bắt đầu từ thân phận: một vị vua lưu vong. Mất nước, ông sống xa quê ở Algiers, Algeria. Nhiều người xem hội họa là nơi nương náu, giúp ông giữ lại chút gì của quê hương. Cái tên nổi tiếng "vua Hàm Nghi" thường lấn át chính tác phẩm. Vì thế tranh của ông hay bị xem như phần phụ cho tiểu sử chính trị.
Bản dịch tiếng Việt
Thử gác lại danh xưng "vua lưu vong" thì sao? Đặt tranh ông cạnh tranh của những người cùng thời như Monet, Pissarro hay Sisley, cách nhìn về nghệ thuật của ông có khác đi không?
Bản dịch tiếng Việt
Ảnh chụp các tác phẩm cho thấy một điểm đáng chú ý. Hàm Nghi không dựng không gian bằng sáng - tối như truyền thống. Ông dựng không gian bằng nhịp điệu của nét cọ. Những vệt cọ ngắn đặt cạnh nhau, lặp đi lặp lại, tạo nên một bề mặt dày đặc. Chính màu sắc làm nên hình khối. Hiệu quả này không đến từ lớp sơn dày (impasto) mà từ việc các tông màu nằm sát nhau. Các lớp không gian trong tranh không tách bạch, chúng khẽ chuyển động trên một mặt phẳng. Không có chiều sâu rõ rệt giữa tiền cảnh và hậu cảnh, chỉ còn một bề mặt phẳng rung lên bởi những đốm màu nhỏ.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Vùng nông thôn gần Algiers, sơn dầu trên vải, 28,5 x 34,6 cm, vẽ năm 1900. Nguồn: VnExpress. Giá: 3.000 - 5.000 euro (khoảng 81 - 135 triệu đồng).
Bản dịch tiếng Việt
Suốt nhiều năm, ông dùng những gam màu trầm lắng và sẫm. Điều đó cho thấy một cái nhìn tỉnh táo và lựa chọn ngôn ngữ có ý thức. Đặt những bức phong cảnh quanh nhà ông cạnh cánh đồng của Pissarro, ta thấy điểm chung: cả hai đều chia màu thành những phần nhỏ bằng nét cọ ngắn. Khác biệt nằm ở nhịp điệu. Nét cọ của Pissarro sống động, mở ra không gian như một khung cửa sáng cho không khí và ánh sáng thoảng qua. Cấu trúc của Hàm Nghi thì kín và dày, như một "tấm màn" lặng lẽ, phản chiếu thế giới nội tâm. Nét cọ của ông không "bay" theo ánh sáng như Monet mà "đọng" lại, tạo thành mảng và khối. Đó là sự pha trộn giữa ấn tượng phương Tây và tư duy điêu khắc học được từ Rodin.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Cây ô liu già, sơn dầu trên vải, 35,5 x 48 cm, vẽ năm 1905. Nguồn: VnExpress
Bản dịch tiếng Việt
Những năm làm việc trong xưởng của Rodin đã ảnh hưởng đến cách ông tư duy. Toàn bộ không gian được dựng bằng nhịp điệu màu sắc, nhưng ở chi tiết nhỏ, nét cọ lại bộc lộ tư duy tạo khối. Thân cây sần sùi hay sườn đồi lởm chởm được ông vẽ bằng nhiều lớp màu mỏng chồng lên nhau, tạo thành những mảng hướng khác nhau, đón sáng khác nhau. Bề mặt trông như đất nặn với những gờ nhỏ, còn hằn dấu tay người nặn. Nhờ vậy hình khối rõ và nặng hơn. Trong khi nhiều họa sĩ ấn tượng muốn diễn tả ánh sáng tan loãng, Hàm Nghi lại muốn làm cho hình khối vững lại. Ông tạo ra một thế giới bền và lặng. Hình trong tranh rất cô đọng, như một nỗ lực giữ lại hình thể trước thời gian và trải nghiệm lưu vong.
Bản dịch tiếng Việt
Hàm Nghi không tạo ra bước ngoặt lịch sử như những tên tuổi lớn của trường phái Ấn tượng hay Hậu Ấn tượng. Ông cũng không chạy theo những ý tưởng mới ở các trung tâm nghệ thuật đương thời. Giá trị của ông nằm ở chỗ khác. Với ông, nghệ thuật thuần túy là một thế giới để bộc lộ nội tâm và được là chính mình.
Bản dịch tiếng Việt
Hàm Nghi không sống tách biệt. Ông có thầy riêng. Cứ hai năm ông lại sang Paris xem triển lãm và khám bệnh. Nhiều mùa hè ông làm việc trong xưởng của Rodin. Ông trao đổi hơn chín mươi bức thư với nữ văn sĩ Judith Gautier về văn chương và nghệ thuật, nhờ đó quen biết nhiều nghệ sĩ, nhà văn, nhạc sĩ đương thời. Ở Algiers, ông xây biệt thự Gia Long, trong đó có xưởng vẽ lớn và xưởng mộc. Ông đồng ý tham gia ba cuộc triển lãm ở Paris vào các năm 1904, 1909 và 1926, nhưng không chủ động tìm kiếm cơ hội trưng bày.
Bản dịch tiếng Việt
Dù giao du rộng, học hỏi và trao đổi nhiều, ông không bao giờ trở thành nhân vật trung tâm. Ông không lập trường phái, không tham gia tranh luận hay tuyên ngôn của nghệ sĩ hiện đại. Vị trí bên lề có thể do tự ông chọn, cũng có thể do hoàn cảnh chính trị đặc biệt: một cựu hoàng bị giám sát, khó tự do xuất hiện như một nghệ sĩ. Dù vì lý do nào, Hàm Nghi không phải ẩn sĩ cô độc, cũng không phải người dẫn dắt. Ông ở khoảng giữa.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Vách đá Port-Blanc, sơn dầu trên vải, 50 x 61 cm, vẽ năm 1912 tại Pháp. Nguồn: VnExpress
Bản dịch tiếng Việt
Một điểm rất đáng chú ý: tranh ông hầu như vắng bóng con người. Và ông cũng không đưa ra phát ngôn chính trị hay văn hóa trực tiếp qua hội họa.
