Mathematiker Phan Thành Nam über das Lösen von Problemen
Nhà toán học Phan Thành Nam về hành trình giải quyết vấn đề
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/16
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Đây cũng là một hành trình đầy áp lực, "vì 99% thời gian suy nghĩ là một ngõ cụt và sự thất vọng. Nhưng bạn phải quen với thất bại. Niềm vui nằm ở chỗ, trong sai lầm, đôi khi bạn thấy một mầm mống của điều đúng đắn".
Bản dịch tiếng Việt
Nhà toán học Phan Thành Nam chia sẻ với Tia Sáng về hành trình làm toán của ông. Ông có thể dành nhiều năm cho một câu hỏi mà không biết liệu mình có tìm ra lời giải hay không.
Bản dịch tiếng Việt
Từ vi hạt đến định luật vĩ mô
Bản dịch tiếng Việt
Tia Sáng: Đa số mọi người chỉ biết bạn là người Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng của Hiệp hội Toán học châu Âu. Giải này được trao bốn năm một lần cho những người dưới 35 tuổi. Bạn có thể giải thích mình đã trả lời được những câu hỏi nào nhờ giải thưởng này không?
Bản dịch tiếng Việt
Nhà toán học Phan Thành Nam: Khá khó giải thích, nhưng tôi sẽ thử (cười). Một trong những hệ thống tôi nghiên cứu là khí Bose [1]. Đó là hệ thống gồm rất nhiều boson được làm lạnh đến nhiệt độ cực thấp. Khi đủ lạnh, nhiều hạt có thể rơi vào cùng trạng thái lượng tử, hiện tượng gọi là ngưng tụ Bose-Einstein. Nhưng làm sao giải thích những hiện tượng như vậy? Để trả lời câu hỏi này, cần quay lại phương trình Schrödinger, một trong những nền tảng của cơ học lượng tử từ thập niên 1920. Phương trình này mô tả hệ thống lượng tử rất chính xác, nhưng khi số lượng hạt lên đến hàng triệu hay hàng tỷ và chúng tương tác với nhau, bài toán trở nên khổng lồ: trên lý thuyết, ta vẫn có thể viết ra phương trình, nhưng giải nó thì gần như bất khả thi. Vì vậy, trong gần một thế kỷ, nhiều thế hệ vật lý gia lớn đã từng bước tìm hiểu hệ thống gồm nhiều boson tương tác ở nhiệt độ cực thấp. Bose và Einstein đặt nền tảng cho hiểu biết về khí Bose lý tưởng (không tương tác). Sau đó, Gross và Pitaevskii phát triển một phương trình hiệu quả để mô tả ngưng tụ Bose-Einstein khi có tương tác, còn Bogoliubov tìm ra phương pháp mô tả dao động quanh trạng thái ngưng tụ này. Nói đơn giản, những phương trình này giúp ta mô tả chuyển động của cả một «đám đông» bằng một định luật chung, thay vì theo dõi từng hạt trong đó. Khi một đám đông hàng triệu người di chuyển, ta không thể mô tả từng người, nhưng ta có thể thấy hướng dòng chảy. Tuy nhiên, trong toán học, sự chấp nhận các phương trình hiệu quả không phải điều hiển nhiên. Với những mô hình đơn giản hóa này, ta phải hiểu khi nào chúng đúng, khi nào sai, và nếu sai thì sửa chữa thế nào. 
Bản dịch tiếng Việt
Đây chính là câu hỏi mà tôi và các đồng nghiệp đang theo đuổi. Chúng ta phải chứng minh chặt chẽ rằng hệ thống nhiều hạt thực sự tiến gần đến mô hình đơn giản khi số lượng hạt rất lớn. Ta cần tìm các công cụ toán học để chứng minh rằng từ vô số tương tác ở cấp vi mô, một số định luật đã hình thành ở cấp vĩ mô.
Bản dịch tiếng Việt
Điều quan trọng là các công cụ toán học phải mang tính phổ quát, để sau này người khác có thể dùng cho các bài toán khác, giống như xây một cây cầu mà mọi người đều đi được. Thông thường, ta dùng một khả năng đặc biệt để giải một trường hợp cụ thể, vốn đã khó. Nhưng phát triển một công cụ chung thì khó hơn nhiều.
Bản dịch tiếng Việt
99% thời gian là ngõ cụt
Bản dịch tiếng Việt
Có cảm giác bạn đã xây một cây cầu nối hai thế giới: một bên là hệ thống lượng tử khổng lồ gần như không thể tính toán trực tiếp, bên kia là một phương trình đơn giản mô tả hành vi của cả hệ thống. Một nhà toán học thực sự làm gì trong quá trình này khi chưa biết liệu có thể xây cầu cho nhiều người không?
Bản dịch tiếng Việt
Nghiên cứu thực ra là một công việc đầy áp lực, vì 99% thời gian suy nghĩ về những bài toán khó là một ngõ cụt. Tức là, giai đoạn thất vọng rất dài, hầu như luôn là ngõ cụt, luôn khó khăn. Nhưng bạn phải quen với thất bại. Niềm vui nằm ở chỗ, trong sai lầm, đôi khi bạn thấy một mầm mống của điều đúng đắn.
Bản dịch tiếng Việt
Nói chung, những kết quả đẹp trả lời câu hỏi tồn tại lâu đời trong vật lý, và đòi hỏi phải xem xét lại một số vấn đề cơ bản nhất trong toán học. Và vấn đề càng cơ bản thì càng khó, vì hầu hết các công cụ toán học đã biết đều «sụp đổ». Khi làm việc với vấn đề đó, ta phải xây dựng lại công cụ mới. Vấn đề càng khó, công cụ cũ càng không đủ, và ta càng phải làm lại từ đầu.
Bản dịch tiếng Việt
Với tôi, có những vấn đề mất 3-4 năm, có khi 7 năm. Điều đó không có nghĩa là trong suốt những năm đó ta chỉ tập trung vào một bài toán, nhưng trong thời gian dài, ta phải liên tục suy đi nghĩ lại, cho đến khi tìm ra một ý tưởng, một hướng đi mới để tiến lên.
Bản dịch tiếng Việt
Trong lĩnh vực của tôi, toán học thường là cuộc chiến đấu không ngừng với chuỗi vô hạn và không gian vô hạn chiều, chuyển từ vô hạn chiều sang hữu hạn, từ hữu hạn sang khả tính, rồi lại quay lại近似 vô hạn. Đó luôn là sự đấu tranh giữa hữu hạn và vô hạn.
Bản dịch tiếng Việt
Thắng cuộc thi Olympic Toán không phải điều kiện tiên quyết
Bản dịch tiếng Việt
Người ta thường hình dung bạn hoặc các nhà toán học lớn theo đuổi những câu hỏi lớn từ rất sớm, như những «thần đồng»?
Bản dịch tiếng Việt
(cười) Không, tôi chưa từng tham dự Olympic Toán quốc tế. Tôi học đại học ở quê hương, sau đó bắt đầu chương trình tiến sĩ ở Đan Mạch, rồi làm việc sau tiến sĩ ở Pháp, và hiện đang giảng dạy ở Đức. Ban đầu, tôi bắt đầu giải quyết vấn đề từng bước...
Kiểm tra đọc hiểu
Trả lời sau khi đọc để kiểm tra bạn đã nắm được ý chính chưa.
Bài đọc tiếp theo
Architektur nach dem Krieg in Nordvietnam
Vom Palast der Kinder bis zum Hotel Thang Long und der Zigarettenfabrik Thang Long hatte Hanoi eine Schicht moderner Architektur. Sie wurde von vielen Generationen vietnamesischer Architekten und…
Đọc và họcKratom – Was ist das und warum gibt es eine Debatte?
Kratom ist ein pflanzliches Produkt. Es sieht aus wie andere Kräuterprodukte in Geschäften. Aber es ist ein Thema in der öffentlichen Gesundheitsdebatte. Manche Menschen benutzen es für Energie,…
Đọc và họcDas älteste NFL-Team
Die älteste NFL-Mannschaft sind die Arizona Cardinals. Ihre Geschichte beginnt im Jahr 1898. Das ist mehr als zwei Jahrzehnte, bevor die NFL überhaupt existierte. Das Team begann in Chicago als…
Đọc và họcWas ist das älteste Lebewesen auf der Erde?
Das älteste Lebewesen auf der Erde ist vielleicht ein Baum, eine Unterwasserwiese oder eine riesige Kolonie, die wie tausende separate Organismen aussieht. Die Antwort hängt davon ab, was…
Đọc và học