Regisseur Dang Le Minh Tri: Was bleibt, wenn das Licht ausgeht?
Đạo diễn Đặng Lê Minh Trí: Điều còn lại sau ánh đèn
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/22
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Đạo diễn Đặng Lê Minh Trí là người đứng sau những chương trình lớn như Tổ quốc trong tim. Các chương trình của anh giàu cảm xúc.
Anh luôn tự hỏi: khi đèn sân khấu đã tắt, điều gì còn lại trong ký ức của khán giả? Một sân khấu tốt phải cho người xem cảm giác: mình thuộc về nơi này.
Anh từng làm real-show Khát vọng hòa bình và concert Tổ quốc trong tim. Anh cũng làm các dự án văn hóa. Những dự án này được làm để sống lâu hơn một mùa diễn. Sự quan tâm của anh đi xa hơn một chương trình đơn lẻ.
Trong cuộc trò chuyện với Tia Sáng, anh kể về con đường của mình. Anh nói về công việc đạo diễn. Anh nói về sự thay đổi, về cái giá của việc làm việc nhiều và về điều nên ở lại lâu hơn cả những sân khấu lớn của mình.
Điều khiến tôi quan tâm là cảm xúc của khán giả
Hỏi: Điều gì đã đưa anh đến với đạo diễn sân khấu: gia đình hay đam mê của riêng mình?
Đặng Lê Minh Trí: Mọi thứ có lẽ bắt đầu từ mẹ tôi. Mẹ tôi là giáo viên văn. Khi tôi còn nhỏ, mẹ đã kể cho tôi rất nhiều câu chuyện. Chuyện về văn học, lịch sử, con người và đất nước mình. Tôi nghĩ những câu chuyện ấy đã ở lại trong tôi rất lâu.
Gia đình tôi không làm nghệ thuật. Tôi không thành đạo diễn vì gia đình. Đó là một mong muốn tự nhiên. Tôi muốn làm cho cảm xúc của mình trở nên sống động. Tôi luôn quan tâm tới điều này: có thể nhìn một câu chuyện theo cách khác, đẹp hơn và nhiều cảm xúc hơn. Nhờ vậy nó có thể chạm tới nhiều người. Về sau tôi hiểu ra: tôi không chỉ yêu sân khấu. Tôi yêu đạo diễn theo nghĩa rộng. Nghĩa là: tôi nhìn thấy một ý tưởng khi nó còn chưa rõ ràng. Rồi từng bước biến nó thành hình ảnh, âm nhạc, không gian và nhịp điệu. Hoặc thành một bộ phim, một trải nghiệm. Người khác có thể thật sự cảm nhận được nó.
Hỏi: Với anh, sân khấu và công việc đạo diễn là gì?
Hôm nay tôi không chỉ làm việc trên sân khấu. Tôi làm dự án văn hóa, phim, thương hiệu và nhiều hình thức kể chuyện. Nhưng sân khấu với tôi vẫn là nơi đặc biệt nhất. Vì mọi thứ diễn ra trong cùng một khoảnh khắc. Cảm xúc của hàng nghìn người có thể thật sự gặp nhau ở đó.
Lúc đầu tôi nghĩ: sân khấu kể một câu chuyện rất hay. Và đạo diễn làm ra mọi thứ khán giả nhìn thấy. Sau 20 năm, định nghĩa đó đã khác. Giờ tôi nghĩ: sân khấu không chỉ kể một câu chuyện. Nó tạo ra một cảm xúc chung. Và đạo diễn không chỉ sắp đặt hình ảnh, âm nhạc, ánh sáng và diễn viên. Anh ấy phải nhìn thấy sự kết nối giữa mọi phần. Anh ấy phải biết thật chính xác: khán giả nên cảm thấy gì trong từng khoảnh khắc?
Một sân khấu đẹp có thể gây ấn tượng. Nhưng một sân khấu thật sự tốt phải cho khán giả cảm giác: tôi thuộc về điều đang diễn ra ở đây. Đó có lẽ là thay đổi lớn nhất trong tôi.
Trước đây tôi thường hỏi: mình làm gì trên sân khấu? Giờ tôi hỏi nhiều hơn: điều đó làm gì trong trái tim khán giả?
Trách nhiệm với lịch sử đôi khi nằm ở chi tiết nhỏ
Hỏi: Sự nghiệp của anh không chỉ có thành công. Có dự án hay khoảnh khắc nào đã thay đổi anh không?
Trước đây tôi nghĩ: đạo diễn phải nhìn thấy tất cả và kiểm soát tất cả. Mọi thứ phải thành ra đúng như ý tưởng đầu tiên của tôi. Càng làm nhiều dự án lớn, tôi càng thấy điều ngược lại. Một đạo diễn không thể làm nên tác phẩm lớn nếu ôm mọi thứ một mình.
Tôi nhớ rất rõ chương trình Khát vọng hòa bình ở Quảng Trị năm 2022. Tôi ở đó với vai trò tổng đạo diễn. Đó là real-show đầu tiên về chủ đề hòa bình. Chúng tôi diễn trên hai bờ sông Thạch Hãn. Đài truyền hình VTV1 truyền hình trực tiếp. Tôi đã đi khảo sát không gian: Thành Cổ, tháp chuông, quảng trường, bến thả hoa và hai bờ sông. Tôi đã thấy một sự kết nối đặc biệt giữa các địa điểm lịch sử. Từ đó nảy ra ý tưởng về một "cây cầu ánh sáng" giữa hai bờ Thạch Hãn. Trong cảnh này, các cựu chiến binh đã thỉnh chuông. Quả chuông mang tên "Chiêu vọng hồn tri ân". Những người lính già này từng chiến đấu ở đây. Khi chuông vang lên, một lời bình xuất hiện: "Thời gian gọi thời gian..." Hàng trăm ngọn nến trên tay những người trẻ bừng sáng. Rồi lời bình tiếp tục và dẫn cảm xúc đi tiếp. Từ sông Thạch Hãn, những người lính từng bước trở về. Rồi một dải ánh sáng nằm trên mặt nước. Nó nối hai bờ lại với nhau.
Khi viết và dàn dựng cảnh đó, tôi biết: cảnh này rất nhiều cảm xúc. Nhưng tôi không thể đoán trước phản ứng của khán giả. Nó mạnh đến vậy. Cả không gian gần như lặng đi. Rất nhiều người đã khóc, kể cả khán giả xem qua truyền hình. Có lẽ trong khoảnh khắc ấy, khán giả không chỉ xem một chương trình. Họ đã thấy ký ức, mất mát và sự trở về ngay trước mắt mình.
Và với concert Tổ quốc trong tim, nhất là sau hai năm 2025 và 2026, có một điều chạm tới tôi rất lâu. Tôi đã xem hàng trăm video của khán giả. Họ tự đăng video lên mạng xã hội. Đó không phải hình ảnh của ê-kíp để quảng cáo. Đó là những khoảnh khắc từ góc nhìn của khán giả. Qua những chiếc điện thoại ấy, tôi thấy hàng chục nghìn người. Họ cùng hát, cùng khóc, cùng hạnh phúc. Họ giơ cao cờ Tổ quốc và đi theo từng nhịp của sân khấu.
Những phản ứng này tôi không thể lên kế hoạch. Nhờ vậy tôi hiểu: đạo diễn có thể tính toán cấu trúc, hình ảnh, âm nhạc và cảm xúc. Nhưng anh ấy không thể tính được tác phẩm sẽ chạm vào ký ức sâu nhất của mỗi người ở đâu. Và từ những khoảnh khắc như vậy, tôi càng tin hơn: một tác phẩm chỉ thật sự sống khi nó lớn hơn bản kế hoạch đầu tiên.
Đó có lẽ là câu trả lời rõ nhất sau gần 20 năm: tôi còn tìm kiếm gì trong nghề? Không phải: sân khấu lớn cỡ nào? Mà là: khi đèn sân khấu đã tắt, điều tôi làm ra có còn sống trong trái tim người khác không?
