Ruhige Momente auf den Straßen von Hanoi

Người Việt nào cũng quen với nhịp phố xá ồn ào. Dù ở Sài Gòn, Hà Nội hay Đà Nẵng, ai cũng từng thấy cảnh người bán hàng, quán nhỏ của gia đình và những chuyến xe giao hàng chen chúc. Họa sĩ Hoàng Thanh Hiền vừa làm một bộ tranh nhiều màu sắc. Bộ tranh có tên "Moment of Stillness" (Khoảnh khắc tĩnh lặng), ghi lại những cảnh cô bắt gặp ngay quanh mình.

Phố Hà Nội lúc nào cũng đông và vội. Nhưng nếu chịu ngồi lại và nhìn kỹ, bạn sẽ thấy nhiều chi tiết nhỏ rất đẹp. Ngày thường ta hay bỏ qua chúng. Mỗi bức tranh trong dự án của Hiền chọn một chi tiết như thế trên hè phố Hà Nội, qua góc nhìn riêng của cô.

Trao đổi qua email với Saigoneer, Hiền kể: "Những chiếc xe đạp chở trái cây theo mùa, những xe đồ ăn, những người bán trà đá ở góc phố, những gốc cây và biển báo được dùng để treo mũ bảo hiểm hay áo mưa." Cô nói thêm: "Có lẽ bây giờ nhiều người nghĩ bán hàng trên vỉa hè gây lộn xộn và phiền phức. Điều đó đến từ phát triển và tiện nghi hiện đại. Nhưng tôi muốn vẽ lại những hình ảnh ấy bằng gam màu dịu nhẹ. Một khoảnh khắc yên tĩnh cho những người đang vất vả mưu sinh."

Nhân vật trong tranh của cô có thể là người bán trái cây rong, anh shipper đang đợi đơn, những người đi xe máy hay chiếc xe nước mía. Phần lớn là người buôn bán nhỏ và lao động tự do. Họ dành gần trọn ngày làm việc ngay trên vỉa hè. Người trong tranh không có khuôn mặt rõ nét. Chi tiết này gợi cảm giác quen thuộc khi ta lướt qua bao người lạ trên phố mà chẳng kịp nhìn kỹ. Nhưng mỗi bức tranh lại dùng màu tươi và sáng. Bằng cách đó, nữ họa sĩ tôn vinh những lát cắt đời thường.

Với Hiền, ngắm những khoảnh khắc thường ngày rồi vẽ lại là lúc nghỉ ngơi sau công việc chính. Vẽ là sở thích cô yêu nhất từ nhỏ. Cô đã vẽ từ khi 4 hay 5 tuổi. Nhưng cô lại học ngành khác rồi đi làm ngành đó. Cô chia sẻ: "Sau nhiều năm, tôi vẫn vẽ. Lúc nào tôi cũng muốn vẽ và luôn nghĩ về nghệ thuật. Vì thế tôi đã nghỉ việc và học vẽ lại từ đầu." Cô kể tiếp: "Sau đó tôi tìm được việc mới. May mắn là tôi gặp những anh chị đi trước rất kiên nhẫn và tin tưởng tôi. Từ đó tôi vừa làm vừa học."

Cái tên "Moment of Stillness" mang hai ý nghĩa. Thứ nhất là những lát cắt ngắn ngủi trên phố mà Hiền góp nhặt khi dạo quanh Hà Nội. Thứ hai là chính cô cũng cần một khoảng lặng khỏi việc vẽ thuê. Cô tâm sự: "Có lúc tôi thấy mình vẽ như một cái máy. Ngày nào cũng vẽ cho công việc. Mọi thứ vẫn ổn và mọi người đều hài lòng. Nhưng bỗng nhiên tôi không còn thấy vui khi vẽ nữa." Cô nói thêm: "Xong một sản phẩm là ngay lập tức phải làm cái tiếp theo. Tôi không hiểu sao mọi thứ lại nhanh đến vậy. [...] Vì thế lúc rảnh, tôi bắt đầu làm nghệ thuật cho riêng mình." Mục đích của cô rất đơn giản: tìm lại niềm vui khi vẽ. Cô bắt đầu từ những thứ gần gũi nhất: "Một chiếc lá khô trên đường, một nếp gấp trên áo, một thớ cơ trên cơ thể — tất cả đều có thể thành câu chuyện. Tôi muốn tìm lại vẻ đẹp trong những điều giản dị." Cứ thế, cô để ý nhiều hơn đến vỉa hè và nhịp sống ở đó.

Đây có lẽ là giai đoạn vừa ngọt vừa chát với những người mưu sinh trên vỉa hè Hà Nội, và với cả những ai yêu nét kinh tế đường phố sôi động. Bởi Hà Nội đang có chiến dịch làm vỉa hè sạch hơn. Vỉa hè sẽ gọn gàng và an toàn hơn cho người đi bộ. Trong bối cảnh đó, những dự án nghệ thuật độc lập như "Moment of Stillness" càng quan trọng. Chúng lưu giữ ký ức về những khoảnh khắc trên phố.

Hiền quê ở Hải Dương. Cô đã sống ở Hà Nội 10 năm. Cô ra Hà Nội để học và làm việc. Vì làm nghệ thuật về Hà Nội, cô quan sát thành phố kỹ hơn, chứ không chỉ đi lướt qua.

Cô nói: "Tôi nghĩ mỗi người có một Hà Nội riêng. Chiếc xe cũ có thể là kế sinh nhai của người này. Trên vỉa hè có gần như mọi thứ: đồ dùng hàng ngày, đồ ăn, quần áo, thậm chí cả cắt tóc. Buổi sáng có trái cây, bánh mì và cà phê, buổi tối có trà đá và xiên nướng. Vỉa hè nhìn có vẻ lộn xộn, nhưng nó có nhịp riêng. Mọi người cùng sống và làm việc ở đó."

Xem thêm tranh của Hoàng Hiền trên trang Behance của cô.