Có từ tiếng Đức nào bạn chưa hiểu không? 🌱

Der Verlust ist nicht klein. Man muss alle verpassten Chancen und Vorteile zusammenzählen. Viele Unternehmen haben Angst, einen Fehler zu machen. Deshalb handeln sie nicht. Oder sie handeln, machen Fehler und müssen die Fehler korrigieren. Das kostet viel.

Thiệt hại không hề nhỏ. Phải cộng gộp mọi cơ hội và lợi ích đã bỏ lỡ mới thấy hết quy mô. Nhiều doanh nghiệp sợ làm sai nên không dám hành động. Ngược lại, có nơi cứ làm rồi sai và phải tốn công sửa sai. Dù theo cách nào cũng rất tốn kém.

Ein Gesetz hilft nur, wenn Unternehmen es richtig verstehen und richtig anwenden. Das gilt auch für ein sehr gutes Gesetz. Aber in der Praxis ist es teuer und schwierig, das Gesetz richtig zu verstehen. Laut VCCI [1] kommen 64 % der rechtlichen Probleme von Unternehmen aus unklaren Regeln oder aus Regeln, die sich überschneiden. Die größten Kosten für Unternehmen sind deshalb oft nicht die direkten Kosten für die Einhaltung der Regeln. Die größten Kosten sind die Kosten, um das Gesetz zu finden und zu interpretieren. Die direkte Folge ist: Unternehmen haben Angst vor Fehlern und handeln nicht. Oder sie handeln, machen Fehler und müssen korrigieren. Beides verschwendet Zeit, Ressourcen und Vertrauen.

Luật chỉ thực sự hữu ích khi doanh nghiệp hiểu đúng và áp dụng đúng. Luật dù rất tốt cũng vậy. Nhưng thực tế, hiểu đúng luật vừa tốn kém vừa khó. Theo VCCI [1], 64% vướng mắc pháp lý của doanh nghiệp xuất phát từ quy định khó hiểu hoặc chồng chéo. Vì thế, gánh nặng lớn nhất thường không phải chi phí tuân thủ trực tiếp mà là chi phí tìm và diễn giải luật. Hệ quả kéo theo là doanh nghiệp vì sợ sai nên đứng yên, hoặc làm rồi sai và phải sửa. Cả hai đều bào mòn thời gian, nguồn lực và niềm tin.

Versteckte Kosten: Das Gesetz verstehen

Chi phí ẩn: Hiểu luật

Zu den Kosten für die Einhaltung des Gesetzes gehört das, was Unternehmen, Bürger und Organisationen bezahlen müssen, um die rechtlichen Pflichten zu erfüllen. Die ersten Kosten sind die Kosten, um das Gesetz zu verstehen. Diese Kosten werden oft vergessen. Aber jede Stunde, die ein Unternehmen braucht, um eine Regel in vielen verschiedenen Texten zu suchen oder um einen unklaren Paragrafen zu verstehen, fehlt für die Produktion, für das Geschäft und für Innovation.

Chi phí tuân thủ bao gồm những khoản doanh nghiệp, người dân và các tổ chức phải bỏ ra để thực hiện nghĩa vụ pháp lý. Khoản đầu tiên là chi phí để hiểu luật. Khoản này thường bị bỏ quên. Nhưng mỗi giờ doanh nghiệp dò tìm quy định trong hàng loạt văn bản hay cố hiểu một điều khoản mơ hồ là một giờ mất đi cho sản xuất, kinh doanh và đổi mới.

Bild: Menschen erledigen Behördengänge. Foto: Ngoc Thanh

Ảnh: Người dân làm thủ tục hành chính. Ảnh: Ngoc Thanh

Diese Kosten haben drei Teile:

Những chi phí này gồm ba phần:

Direkte Kosten: Das ist Geld für Löhne und Gebühren für Mitarbeiter, die Regeln lesen, an Schulungen teilnehmen oder über Regeln diskutieren.
Indirekte Kosten: Das sind Kosten für externe Beratung, um komplizierte Regeln zu erklären.
Opportunitätskosten: Das sind verpasste Chancen für Geschäft und Innovation, weil das Unternehmen Zeit für das Verstehen der Regeln braucht und in dieser Zeit keinen wirtschaftlichen Wert schaffen kann.

Chi phí trực tiếp: Tiền lương, phí cho nhân viên đọc quy định, tham gia tập huấn hay thảo luận về quy định.
Chi phí gián tiếp: Tiền thuê tư vấn bên ngoài để giải thích những quy định phức tạp.
Chi phí cơ hội: Cơ hội kinh doanh và đổi mới bị bỏ lỡ vì phải dành thời gian tìm hiểu quy định thay vì tạo ra giá trị kinh tế.

Obwohl diese Kosten klar sind, werden sie beim Schreiben von Gesetzen oft vergessen. Sie stehen nicht in den Berichten zur Gesetzesfolgenabschätzung (RIA) für neue Gesetze. Das liegt daran, dass es systemische Kosten sind. Diese Kosten werden aus zwei Hauptgründen höher: (1) Das System der Rechtsvorschriften hat viele Ebenen. (2) Die Texte sind schwer zu verstehen und unklar. Deshalb gibt es viele verschiedene Interpretationen und Anwendungen.

Dù khá rõ ràng, những chi phí này thường bị bỏ sót khi xây dựng luật. Chúng vắng mặt trong các báo cáo đánh giá tác động (RIA) của luật mới. Nguyên nhân là chúng mang tính hệ thống. Chi phí đội lên chủ yếu do hai yếu tố: (1) hệ thống văn bản có quá nhiều tầng nấc và (2) câu chữ khó hiểu, mơ hồ, dẫn tới nhiều cách hiểu và cách áp dụng khác nhau.

Viele Ebenen: Eine Matrix aus Regeln

Nhiều tầng nấc: Ma trận quy định

Das System mit vielen Ebenen bedeutet: Viele Ebenen und viele Behörden schreiben Texte über dasselbe politische Thema. Eine Studie der OECD aus dem Jahr 2009 [2] zeigt: Viele Ebenen können zu doppelten und sich überschneidenden Regeln führen. Und je niedriger die Ebene des Textes ist, desto schlechter ist oft die Qualität. Weil es so viele Texte auf verschiedenen Ebenen gibt, haben Unternehmen viele Probleme und brauchen viel Zeit. Sie müssen herausfinden, welcher Text gerade gültig ist und welcher Text schon geändert, ergänzt, ersetzt oder durch einen Verweis auf einen anderen Text ersetzt wurde. Außerdem schreiben viele verschiedene Behörden Texte über denselben Bereich. Wenn ein Unternehmen eine Regel einhalten will, muss es mit vielen verschiedenen staatlichen Behörden sprechen, Fragen stellen und Verfahren machen. Und jede Behörde interpretiert und behandelt dasselbe Problem oft anders.

Hệ thống nhiều tầng nấc nghĩa là nhiều cấp, nhiều cơ quan cùng ban hành văn bản về một vấn đề chính sách. Nghiên cứu của OECD năm 2009 [2] cho thấy cách làm này dễ tạo ra quy định trùng lặp, chồng chéo. Văn bản ở cấp càng thấp thì chất lượng thường càng kém. Vì văn bản quá nhiều và phân tán ở các tầng khác nhau, doanh nghiệp mất rất nhiều thời gian dò dẫm. Họ phải xác định văn bản nào còn hiệu lực, văn bản nào đã được sửa đổi, bổ sung, thay thế hay dẫn chiếu sang văn bản khác. Chưa kể, cùng một lĩnh vực lại có nhiều cơ quan cùng ban hành quy định. Muốn tuân thủ, doanh nghiệp phải làm việc, hỏi han và thực hiện thủ tục với nhiều cơ quan nhà nước khác nhau. Mỗi nơi lại hiểu và xử lý cùng một vấn đề theo cách riêng.

Der Preis der Unklarheit

Cái giá của sự mơ hồ

In diesem System mit vielen Ebenen ist das Unternehmen auch dann nicht sicher, wenn es den richtigen Text gefunden hat. Es versteht vielleicht nicht richtig, was das Gesetz verlangt. Diese Unklarheit bei der Interpretation und Anwendung erhöht die Kosten weiter, zum Beispiel für externe Beratung. Wenn ein Gesetzestext nicht klar ist, schreiben die Behörden oft Erklärungstexte in Form von Verwaltungsbriefen. So entsteht eine unklare "Matrix" aus sich überschneidenden Regeln. Unternehmen müssen dann noch mehr Geld ausgeben, um alle Regeln zu verfolgen und zu aktualisieren. Eine Studie des Brookings Instituts aus dem Jahr 2025 [1] sagt: Rechtliche Unsicherheit - also nicht zu wissen, wie eine Regel angewendet wird - bremst Investitionen und Innovation stärker als strenge Regeln. Wenn ein Investitionsprojekt eine unsichere rechtliche Zukunft hat, entscheiden sich die meisten Unternehmen dafür, das Projekt zu verschieben, zu warten oder aufzugeben.

Ngay cả khi đã tìm đúng văn bản trong hệ thống chồng chéo đó, doanh nghiệp vẫn chưa chắc an tâm. Họ có thể hiểu sai yêu cầu của luật. Sự mơ hồ trong diễn giải và áp dụng này lại đẩy chi phí lên cao, chẳng hạn tiền thuê tư vấn bên ngoài. Khi văn bản luật không rõ ràng, cơ quan quản lý thường phải ra thêm văn bản giải thích dưới dạng công văn. Từ đó hình thành một “ma trận” quy định chồng chéo và khó lường. Doanh nghiệp lại phải chi thêm để theo dõi và cập nhật. Nghiên cứu của Viện Brookings năm 2025 [1] nhận định sự không chắc chắn về pháp lý - tức không biết quy định sẽ được áp dụng thế nào - kìm hãm đầu tư và đổi mới mạnh hơn cả những quy định chặt chẽ. Trước một dự án có tương lai pháp lý bấp bênh, phần lớn doanh nghiệp chọn hoãn lại, chờ đợi hoặc bỏ luôn dự án.

Die Realität in unserem Land zeigt: Sowohl die vielen Ebenen im System als auch die Unklarheit der einzelnen Texte haben negative Folgen für das Geschäftsumfeld. Laut einem Bericht von VCCI aus dem Jahr 2020 [3] müssen immer noch 22,2 % der Unternehmen mehr als 10 % ihrer Arbeitszeit nur dafür verwenden, rechtliche Vorschriften zu verstehen. Das ist schon weniger als früher, aber es ist noch viel. Das bedeutet: Von einer Million Unternehmen brauchen mehr als zweihunderttausend Unternehmen für 10 Arbeitstage mehr als einen Tag nur zum Verstehen von Regeln. Besonders hoch sind diese Kosten für Unternehmen in komplizierten Bereichen wie Grund und Boden, Steuern und Sozialversicherung.

Thực tế trong nước cho thấy cả tình trạng nhiều tầng nấc lẫn câu chữ mơ hồ trong từng văn bản đều tác động xấu tới môi trường kinh doanh. Báo cáo của VCCI năm 2020 [3] ghi nhận vẫn có 22,2% doanh nghiệp phải dành hơn 10% thời gian làm việc chỉ để tìm hiểu quy định. Con số đã giảm so với trước nhưng vẫn còn cao. Nói cách khác, trong một triệu doanh nghiệp, hơn hai trăm nghìn doanh nghiệp cứ 10 ngày làm việc lại mất hơn một ngày chỉ để hiểu quy định. Gánh nặng này đặc biệt lớn với những lĩnh vực phức tạp như đất đai, thuế và bảo hiểm xã hội.

Vor kurzem zeigt auch der Bericht "Business Legal Flow 2025" von VCCI, dass sich die Lage nicht klar verbessert hat. Im Jahr 2025 wurden 82 % der detaillierten Vorschriften nicht oder zu spät veröffentlicht. Deshalb ist es schwierig, die Regeln zu verstehen und die Verwaltungsverfahren zu machen. Von den rechtlichen Problemen, die Unternehmen melden, kommen 42 % aus unklaren Vorschriften und 22 % aus Widersprüchen und Überschneidungen zwischen den Texten. Diese Zahlen zeigen: Die Unklarheit der Gesetzestexte verursacht hohe Kosten für Unternehmen, wenn sie die Gesetze verstehen und anwenden wollen.

Báo cáo “Business Legal Flow 2025” của VCCI gần đây cho thấy tình hình chưa cải thiện rõ rệt. Năm 2025, 82% văn bản hướng dẫn chi tiết không được ban hành hoặc ban hành chậm. Việc nắm quy định và làm thủ tục hành chính vì thế gặp nhiều khó khăn. Trong số vướng mắc pháp lý doanh nghiệp phản ánh, 42% do quy định mơ hồ và 22% do mâu thuẫn, chồng chéo giữa các văn bản. Những con số này cho thấy quy định khó hiểu đang khiến doanh nghiệp tốn kém lớn khi tìm hiểu và áp dụng luật.

Bild: Menschen erledigen Verwaltungsverfahren im Zentrum für öffentliche Verwaltung im Stadtteil Thu Duc, Ho-Chi-Minh-Stadt, im Juli 2025. Foto: Quynh Tran, Hong Khanh

Ảnh: Người dân làm thủ tục tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh, tháng 7/2025. Ảnh: Quynh Tran, Hong Khanh