Viel Kredit, aber wenig Geld für die Produktion
Cảnh báo: Tín dụng tăng mạnh nhưng vốn cho sản xuất lại thiếu
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/12
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Kinh tế Việt Nam đang tăng tín dụng rất nhanh, nhưng năng lực sản xuất lại không theo kịp.
Ảnh: Bất động sản ở tỉnh Đồng Nai tháng 4/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Năm 2025, tín dụng ở Việt Nam tăng 19%. Trong khi đó, tăng trưởng tiềm năng của GDP vẫn dưới 7% nếu nền kinh tế không có bước đột phá về năng lực. Tăng trưởng tiềm năng ở đây là tăng trưởng không gây lạm phát quá cao, tức là tăng trưởng bền vững.
Nếu không kiểm soát chặt tăng trưởng tín dụng và không cải thiện tăng trưởng GDP, tỷ lệ tín dụng trên GDP sẽ tăng thêm khoảng 10 điểm phần trăm mỗi năm. Khi đó chỉ số này sẽ lần lượt chạm các mốc 155%, 170% và thậm chí 200%. Đó chỉ là vấn đề thời gian. Lúc ấy, tỷ lệ này của Việt Nam sẽ thuộc nhóm cao nhất thế giới.
Như vậy, kinh tế Việt Nam chứng kiến tín dụng tăng rất nhanh nhưng không tương xứng với tăng trưởng năng lực sản xuất. Phần lớn tín dụng không chuyển thành vốn cho sản xuất, không được dùng để đổi mới công nghệ hay nâng năng suất lao động, mà chủ yếu chảy vào thị trường bất động sản.
Đáng lo hơn, dòng tiền lớn vào bất động sản lại tập trung ở những dự án bán rất chậm. Nhiều căn hộ và khu đô thị bỏ trống vì phần đông người dân không đủ khả năng chi trả. Tín dụng càng đổ nhiều vào đây, giá bất động sản càng bị đẩy lên, trong khi nguồn lực thực của nền kinh tế không được cải thiện.
Hệ quả là một vòng luẩn quẩn: càng bơm nhiều tín dụng, nền kinh tế càng phụ thuộc vào tín dụng.
Nhiều nhà đầu tư chưa trả xong nợ cũ nhưng vẫn được vay thêm cho dự án mới, khiến đòn bẩy tài chính ngày càng phình to. Việc tiếp cận tín dụng dễ dàng còn giúp một số người ôm hàng tồn kho trong thời gian dài. Họ bán nhỏ giọt để giữ giá cao, không điều chỉnh theo cung cầu. Cách làm này làm méo mó phân bổ vốn: tín dụng mắc kẹt trong những tài sản kém thanh khoản, còn khu vực sản xuất lại thiếu vốn dù đây mới là nơi tạo việc làm và giá trị gia tăng thực.
Lợi thế tín dụng của bất động sản hút cả vốn lẫn lao động khỏi khu vực sản xuất, hiện tượng thường gọi là lấn át (crowding out). Doanh nghiệp sản xuất phải cạnh tranh gay gắt, biên lợi nhuận mỏng và khó tăng giá vì sức ép từ đối thủ trong và ngoài nước. Trong khi đó, doanh nghiệp bất động sản có thể dùng vốn vay để giữ đất, kéo dài thời gian triển khai dự án và kỳ vọng giá bán sẽ tăng mạnh trong ngắn hạn.
Vì kỳ vọng lợi nhuận rất cao, họ sẵn sàng chịu chi phí vốn và chi phí nhân công cao hơn nhiều so với doanh nghiệp sản xuất. Khi hàng loạt dự án bất động sản và xây dựng cùng khởi công, nhu cầu về lao động, vật liệu và nhà thầu tăng vọt, đẩy tiền lương và giá vật liệu lên cao. Kết quả là doanh nghiệp sản xuất không chỉ khó tiếp cận tín dụng mà còn khó tuyển và giữ lao động, lại không thể chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng. Về lâu dài, dòng tiền của nền kinh tế chảy vào bất động sản có giá trị gia tăng và năng suất thấp hơn, làm giảm sức cạnh tranh của sản xuất, kéo chậm tăng năng suất và khiến nền kinh tế lệ thuộc vào vòng xoáy giá nhà đất tăng thay vì dựa vào sản xuất thực.
Vì vậy, bài toán của Việt Nam hiện nay không phải là làm sao có thêm tiền hay thêm tín dụng, mà là phân bổ tín dụng thế nào cho đúng. Vốn vay cần đến những nơi tạo ra năng suất và tăng trưởng dài hạn. Chính phủ cần dành thời gian trao đổi kỹ hơn và có chính sách phù hợp cho doanh nghiệp sản xuất, nhất là những doanh nghiệp, ngành hàng có tỷ trọng xuất khẩu cao trong doanh thu, thặng dư thương mại lớn và giá trị gia tăng cao. Khi lợi nhuận chỉ tập trung vào một nhóm nhỏ doanh nghiệp bất động sản và ngân hàng, phân bổ nguồn lực sẽ bị lệch. Tăng trưởng có thể cao trong ngắn hạn nhưng nền tảng lại mong manh.
Chính sách tiền tệ lúc này phải chú trọng dòng tín dụng chảy đi đâu. Cần lãi suất thấp và ưu tiên vốn vay cho doanh nghiệp sản xuất, đổi mới sáng tạo, giáo dục và người mua nhà để ở thực. Ngược lại, cần lãi suất cao hơn và kiểm soát chặt với hoạt động đầu cơ bất động sản và những nhà đầu tư dùng đòn bẩy quá mức - tức là những người chưa hoàn thành dự án cũ đã mở dự án mới, găm hàng chờ giá lên. Ai muốn vay mới thì trước hết phải bán bớt tồn kho cũ với mức giá phù hợp sức mua và nhu cầu thực của thị trường. Tín dụng không thể trở thành công cụ để giữ hàng và đẩy giá.
Chỉ khi tín dụng đến đúng chỗ, chính sách tiền tệ mới thực sự thúc đẩy được tăng trưởng bền vững.
Nguồn dữ liệu cho các biểu đồ trong bài: https://www.adb.org/publications/key-indicators-asia-and-pacific-2025
Kinh tế Việt Nam tăng tín dụng rất nhanh nhưng không tương xứng với tăng trưởng năng lực sản xuất.
