Vương Cẩn – ein Eunuch aus Vietnam bei den Ming
Người Việt Vương Cẩn ở triều Minh
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/12
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Nhân vật chính của câu chuyện này là Vương Cẩn. Ông là một hoạn quan gốc Việt. Ông từng phụ trách hỏa khí của nhà Minh, đồng thời là người bạn thân cận của vua Minh Tuyên Tông.
Năm 1407, nhà Minh đánh chiếm nước Đại Ngu rồi đổi tên thành Giao Chỉ. Những năm sau đó, triều Minh tìm kiếm nhiều nhân tài ở Giao Chỉ rồi đưa sang Trung Quốc. Đặc biệt, họ nhắm tới những bé trai có ngoại hình khôi ngô để đưa vào cung làm hoạn quan.
Trong số đó có bốn cậu bé: Phạm Hoằng, Vương Cẩn, Nguyễn An và Nguyễn Lãng. Cả bốn cùng rời quê hương Giao Chỉ sang Bắc Kinh. Từ đây, số phận của họ rẽ theo bốn hướng khác nhau. Phạm Hoằng ăn nói lưu loát, rất được vua Thành Tổ yêu mến và gọi là bậc học giả. Nhưng năm 1449, ông theo vua Anh Tông ra trận rồi tử nạn trong biến cố Thổ Mộc Bảo. Nguyễn Lãng cũng làm quan trong cung, nhưng sau vướng vào một vụ án oan rồi bị giết trong ngục. Nguyễn An thì nổi tiếng với việc xây dựng Bắc Kinh. Vì nhiều người Việt đã biết tới ông nên ở đây sẽ không nói nhiều.
Còn Vương Cẩn đi một con đường khác.
Con đường vào quân đội
Một ngày hè năm 1433, ở Thái Thương, Trung Quốc có một cuộc duyệt binh. Một vị hoạn quan quan trọng đi ngang qua, rất đông người đứng xem. Trong đám đông có một cậu bé khoảng 13 tuổi. Người lớn bảo nhau: đó là đại hoạn quan Trần Vu. Triều đình phái ông đi đóng cửa những chiếc bảo thuyền từ Tây Dương trở về. Đoàn thuyền vừa kết thúc chuyến đi cuối cùng của đô đốc hoạn quan Trịnh Hòa. Những con tàu khổng lồ từng vượt đại dương tới nhiều vùng đất xa xôi, nay nằm im trong cảng. Hầu như không ai biết đó là chuyến ra khơi cuối cùng của hạm đội lừng danh này. Cậu bé chứng kiến cảnh ấy và nhớ mãi không quên. Nhiều năm sau, khi đọc văn bia của vị hoạn quan nọ, cậu viết trong sách Nhật ký Thủy Đông: hồi nhỏ tôi từng thấy Trần Vu ở Thái Thương, lúc ông cho niêm phong các bảo thuyền. Cảnh tượng khi ấy rất hoành tráng, mà sách vở ngày nay không chép đầy đủ.
Cậu bé ấy tên là Diệp Thịnh (1420-1474). Mười hai năm sau, tức năm 1445, ông đỗ tiến sĩ, làm quan tới chức thị lang rồi trở thành một học giả nổi tiếng. Còn vị hoạn quan lừng lẫy kia chính là Vương Cẩn. Hồi ức của Diệp Thịnh cho thấy vai trò quan trọng của Vương Cẩn.
Vương Cẩn lúc đầu tên là Trần Vu, người Giao Chỉ. Ông vào cung năm 1407, tức năm Vĩnh Lạc thứ 5, khi cũng khoảng 13 tuổi. Lúc này Minh Tuyên Tông - tức Chu Chiêm Cơ - vẫn còn là thái tử. Trần Vu ngày đêm hầu hạ bên cạnh thái tử. Nhiều cậu bé từ Giao Chỉ bị ép sang Bắc Kinh, dễ khiến người ta nghĩ họ trong cung chỉ sống như nô lệ. Nhưng Trần Vu thì khác. Ông sớm trở thành người thân tín bên cạnh thái tử.
Năm 1425, Chu Chiêm Cơ lên ngôi, tức Minh Tuyên Tông. Trần Vu được ban tên mới là Vương Cẩn. Từ đây, Vương Cẩn không chỉ làm việc trong cung mà bắt đầu tham gia việc quân. Sách Lịch sử nhà Minh chép: tháng 8 năm 1426, Hán vương Chu Cao Hú, chú ruột của hoàng đế, làm phản ở Lạc An. Minh Tuyên Tông quyết định thân chinh. Vương Cẩn mạnh dạn theo vua ra tiền tuyến, lập nhiều công lao, góp phần nhanh chóng dẹp yên cuộc phản loạn. Sau thắng lợi này, ông tiếp tục được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong quân đội và nhận vô số ban thưởng, nghe nói nhiều tới cả vạn. Hoàng đế thường ban cho ông ấn bạc, trên ấn khắc những lời khen như: hết lòng trung dũng, khách quý mũ lông, lấy trung rèn mình, trong ngoài đều thanh khiết. Sách Nhật ký Thủy Đông còn chép: hoàng đế ban cho ông mỹ danh Nhuận Đức, nghĩa là đức như nước. Ông còn được ban nhiều vật quý: đai ngọc, yên vàng, ngựa tốt, vàng bạc, lụa là và tiền giấy. Tất cả cho thấy Tuyên Tông rất yêu mến Vương Cẩn. Nhưng điều quan trọng nhất còn ở nhiều năm sau.
Người đứng đầu hỏa khí
Năm 1448, tức năm Chính Thống thứ 13, Đặng Mậu Thất nổi dậy ở Phúc Kiến. Nhà Minh phải phái đại quân đi dẹp. Tổng chỉ huy là Ninh Dương hầu Trần Mậu, các tướng khác mỗi người một nhiệm vụ. Còn hai hoạn quan Vương Cẩn và Tào Cát Tường được giao chức “đốc quản hỏa khí”, tức phụ trách hỏa khí. Từ đây, Vương Cẩn trở thành một nhân vật quan trọng trong lịch sử quân sự nhà Minh. Sau này Vương Thế Trinh viết trong sách: hoạn quan coi hỏa khí bắt đầu từ đây!
Nhà Minh từ sớm đã có những đơn vị chuyên về hỏa khí. Quan trọng nhất là Thần Cơ doanh - đơn vị học và sử dụng súng đạn - và Binh Trượng cục - nơi chế tạo và bảo quản vũ khí. Vương Cẩn trực tiếp chỉ huy hỏa khí trong một chiến dịch lớn. Nghĩa là ông nhận vũ khí từ Binh Trượng cục và Thần Cơ doanh, đưa ra tiền tuyến, rồi chỉ huy, phân phối và kiểm soát đội hỏa khí. Điều đó cho thấy Vương Cẩn không chỉ quanh quẩn trong cung. Triều đình tin tưởng giao cho ông tổ chức chiến tranh, vì ông nắm rõ kỹ thuật quân sự nhạy cảm này.
Ở đây có một mối liên hệ thú vị với những người Giao Chỉ trong quân đội Minh. Trước Vương Cẩn đã có một người Giao Chỉ khác là Lê Trừng. Ông vốn tên là Hồ Nguyên Trừng, con trai Hồ Quý Ly, nổi tiếng ở nhà Minh về kỹ thuật hỏa khí. Lịch sử nhà Minh chép: Lê Trừng dâng phương pháp chế tạo thần khí. Vua Thành Tổ giao cho ông làm chủ sự Binh Trượng cục, sau thăng tới thượng thư Bộ Công. Vì vậy sử nhà Minh nhận định: hỏa khí từ Giao Chỉ bắt đầu từ ông. Khi Vương Cẩn năm 1448 đưa đại pháo tới Phúc Kiến thì Lê Trừng đã mất được hai năm. Nhưng con trai ông là Lê Thúc Lâm vẫn tiếp tục làm về vũ khí rồi sau làm thị lang Bộ Công. Nhiều người Giao Chỉ khác cũng làm trong lĩnh vực hỏa khí, vài cái tên vẫn còn được lưu trong sách. Sự xuất hiện của Vương Cẩn ở Phúc Kiến năm 1448 chính là việc ông tiếp nối truyền thống kỹ thuật hỏa khí của những người Giao Chỉ trong triều Minh.
