Wie Chinas Akademie der Wissenschaften nach der Kulturrevolution neu startete
Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã khởi động lại thế nào sau Cách mạng Văn hóa
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/23
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Lịch sử của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) cho thấy khoa học ở Trung Quốc đã phát triển ra sao. Qua đó có thể thấy một điều: khoa học chỉ vững mạnh khi có những thể chế bảo vệ được nhà khoa học.
Bản dịch tiếng Việt
Nhà toán học Chen Jingrun
Bản dịch tiếng Việt
Ở Trung Quốc, nhiều người biết câu chuyện của nhà toán học Chen Jingrun. Ông là một tài năng kiệt xuất, dành cả đời cho một bài toán nổi tiếng: giả thuyết Goldbach. Đến nay bài toán này vẫn chưa có lời giải. Nội dung của nó là: mọi số chẵn lớn hơn 2 đều là tổng của hai số nguyên tố.
Bản dịch tiếng Việt
Nhưng vào những năm 1960, thời Cách mạng Văn hóa, ông cùng hàng nghìn nhà nghiên cứu ở các trường đại học và thành viên của CAS bị đưa về nông thôn để cải tạo tư tưởng. Họ bị đánh đập và tra tấn. Sau này Viện Hàn lâm được khôi phục. Chen Jingrun trở thành tấm gương cho cả nước. Công trình toán học của ông được giới chuyên môn khắp thế giới công nhận. Ông qua đời năm 1996.
Bản dịch tiếng Việt
Bản dịch tiếng Việt
Năm 1973 Chen Jingrun công bố định lý Chen. Đó là cột mốc quan trọng đối với CAS và toán học Trung Quốc. Ảnh: CAS
Bản dịch tiếng Việt
Nhìn vào cuộc đời các nhà khoa học Trung Quốc có thể thấy nhiều điều đáng chú ý. Viện Hàn lâm được thành lập năm 1949, đúng năm Nhà nước Trung Quốc ra đời. Nhưng những năm đầu, giới lãnh đạo chính trị chưa bao giờ hoàn toàn tin tưởng các nhà khoa học. Họ cho rằng giới khoa học không hết lòng ủng hộ cách mạng và đường lối của Đảng.
Bản dịch tiếng Việt
Việc các nhà khoa học có quan hệ quốc tế và mong muốn được tự do suy nghĩ bị xem là rủi ro. Người ta lo rằng điều đó đồng nghĩa họ không trung thành với đất nước. Tác giả Shellen Wu trong một bài viết về bài học từ quá khứ đã viết: Viện Hàn lâm trở thành mục tiêu của hai đợt trấn áp giới trí thức.
Bản dịch tiếng Việt
Đợt đầu tiên là phản ứng sau phong trào “Trăm hoa đua nở” vào những năm 1950. Khi đó Chủ tịch Mao Trạch Đông khuyến khích giới học thuật tự do thảo luận về chủ nghĩa cộng sản. Nhưng sau đó những người lên tiếng phê phán bị quy là “phần tử hữu khuynh”. Họ bị cho là ủng hộ chủ nghĩa tư bản và phải cải tạo tư tưởng.
Bản dịch tiếng Việt
Sau đó là Cách mạng Văn hóa. Sự kiện này kéo dài mười năm, từ năm 1966 đến năm 1976. Trong thời gian này nhiều trường đại học và viện nghiên cứu bị đóng cửa. Hoạt động nghiên cứu bị đình trệ, sách khoa học bị đốt. Nhiều nhà nghiên cứu phải làm việc trong các dự án quân sự. Tra tấn diễn ra thường xuyên. Theo chính hồ sơ của Viện Hàn lâm, trong giai đoạn này 229 nhà khoa học đã bị giết hoặc tự sát.
Bản dịch tiếng Việt
Bản dịch tiếng Việt
Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc được thành lập năm 1958, ngay sau khi Cách mạng Văn hóa bắt đầu. Ảnh: CAS
Bản dịch tiếng Việt
“Cách mạng Văn hóa đã tàn phá nặng nề các hoạt động khoa học và công nghệ của Trung Quốc”, Bai Chunli, người khi đó là viện trưởng Viện Hàn lâm, viết như vậy. Ông viết câu này năm 2018 trong cuốn sách “Sáng tạo và tiến bộ khoa học - công nghệ của Trung Quốc”. Ông hiểu rất rõ điều này vì chính ông cũng là nạn nhân của giai đoạn đó.
Bản dịch tiếng Việt
Chiến lược tự chủ của Viện Hàn lâm
Bản dịch tiếng Việt
Từ khi Trung Quốc mở cửa với thế giới và hội nhập vào kinh tế toàn cầu, nước này đã áp dụng mô hình tư bản. Ban lãnh đạo Viện Hàn lâm đã hành xử rất khôn khéo. Họ vẫn giữ được lòng tin của chính phủ. Đồng thời Viện mở rộng mạnh mẽ: hiện có hơn 100 viện nghiên cứu với hơn 63.000 nhà khoa học đang làm việc. Viện cũng xây dựng các hợp tác quốc tế và tự tạo nguồn thu riêng.
Bản dịch tiếng Việt
Năm 2013, Tập Cận Bình giới thiệu sáng kiến “Con đường Tơ lụa mới” (Belt and Road Initiative). Đây là kế hoạch đầu tư hạ tầng ở các nước đang phát triển với trị giá hàng nghìn tỉ đô la. Bai Chunli nhanh chóng định vị Viện Hàn lâm là “cánh tay khoa học” của dự án này.
Bản dịch tiếng Việt
Các viện thuộc CAS đã tham gia vào nhiều dự án, ví dụ giải mã hệ gene lúa gạo ở Pakistan, lọc nước ở Sri Lanka và nghiên cứu thiên văn ở Uzbekistan. Hàng trăm nghiên cứu sinh cũng được đào tạo thông qua chương trình này. Bước đi này giúp Bai và ban lãnh đạo CAS làm việc trực tiếp với các lãnh đạo cao nhất của Trung Quốc, không cần xin phép Bộ Khoa học và Công nghệ.
Bản dịch tiếng Việt
Bản dịch tiếng Việt
Vụ phóng tên lửa Thần Châu, một trong những biểu tượng của khoa học và công nghệ Trung Quốc. Ảnh: CAS
Bản dịch tiếng Việt
Bai cũng dẫn dắt việc mở rộng của CAS sang lĩnh vực tài chính quốc tế. Đầu tư nước ngoài ước tính hơn 700 triệu đô la Mỹ. Quá trình phát triển này của CAS bắt đầu từ đầu những năm 1980. Khi đó một công ty được tách ra từ Viện Công nghệ Máy tính thuộc CAS. Công ty có tên Legend, sau này đổi thành Lenovo. Nay Lenovo là một trong ba nhà sản xuất máy tính lớn nhất thế giới. Và CAS là cổ đông lớn nhất.
Bản dịch tiếng Việt
Ngoài ra Viện Hàn lâm sở hữu hoặc góp vốn tại hơn 30 tập đoàn và công ty. Hàng chục nghìn người làm việc tại đó trong các lĩnh vực thực phẩm, nông nghiệp, khoa học sự sống, hóa chất, ngân hàng và bảo hiểm. CAS giống như một vườn ươm: cung cấp tiền và công nghệ để đưa những đột phá khoa học ra thị trường.
Bản dịch tiếng Việt
Dù có quan hệ chặt chẽ với chính phủ, CAS không phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước. Chỉ trong 5 năm gần đây, doanh thu hằng năm từ hoạt động kinh doanh đã tăng hơn 20 tỉ nhân dân tệ. Hiện con số này là 71,3 tỉ nhân dân tệ, tương đương khoảng 10,3 tỉ đô la Mỹ. Số liệu được nêu trong báo cáo ngân sách của viện.
Bản dịch tiếng Việt
