Wie die USA eine große Wissenschaftsmacht wurden
Con đường đưa nước Mỹ thành cường quốc khoa học
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/21
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Bên cạnh bom nguyên tử, Silicon Valley, NASA và công nghệ sinh học, lịch sử còn có những chương gây tranh cãi: công sức bị lãng quên của người nô lệ, thuyết ưu sinh và cuộc giằng co giữa khoa học, quyền lực và dân chủ.
Bản dịch tiếng Việt
Bản dịch tiếng Việt
Nhân kỷ niệm 250 năm lập quốc, tạp chí Science chọn ra sáu chương lịch sử tiêu biểu. Loạt bài kể lại cách nền khoa học mạnh nhất thế giới hình thành, ghi lại cả những thành tựu lớn lẫn những vết sẹo còn hằn sâu đến hôm nay.
Bản dịch tiếng Việt
Bom nguyên tử: Bước ngoặt đưa Mỹ thành cường quốc khoa học
Bản dịch tiếng Việt
Sau Thế chiến II, Mỹ vươn lên dẫn đầu thế giới về khoa học và công nghệ. Đây là lần đầu tiên giới khoa học, quân đội, trường đại học và doanh nghiệp vận hành như một cỗ máy thống nhất. Mục tiêu là tạo ra một công nghệ có thể làm thay đổi lịch sử thế giới.
Bản dịch tiếng Việt
Năm 1939, Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt nhận được bức thư khẩn của Albert Einstein. Einstein cho biết các nhà vật lý đã phát hiện nguyên tố uranium. Uranium có thể tạo ra nguồn năng lượng khổng lồ, đủ để chế tạo bom. Ông cũng lo ngại nhà lãnh đạo Đức Adolf Hitler có thể đang thu gom lượng lớn nguyên tố này cho cùng mục đích.
Bản dịch tiếng Việt
Chính phủ tập hợp những nhà vật lý giỏi nhất cho một kế hoạch bí mật. Nhiệm vụ đầu tiên của các nhà khoa học là trả lời câu hỏi: liệu ý tưởng bom nguyên tử có khả thi không? Có thể chế tạo vũ khí khai thác năng lượng giải phóng khi một nguyên tử tách làm đôi hay không?
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Albert Einstein và Robert Oppenheimer - người đứng đầu dự án bom nguyên tử Manhattan - tại Viện Nghiên cứu Cao cấp ở Mỹ. Ảnh: Wikipedia
Bản dịch tiếng Việt
Trong ba năm gấp rút trước khi Thế chiến II kết thúc, nhiều lực lượng cùng phối hợp. Quân đội lo hậu cần, xác định ưu tiên và phân bổ nguồn lực. Nhà nước chi một khoản tiền rất lớn. Khối công nghiệp đóng góp năng lực sản xuất và kỹ thuật hùng hậu. Hơn nửa triệu người Mỹ góp sức lao động. Hàng chục nghìn nhà khoa học và kỹ sư ở các trường đại học góp tri thức. Từ những nghiên cứu lý thuyết ban đầu, một ngành công nghiệp hoàn toàn mới ra đời.
Bản dịch tiếng Việt
Nhưng đây cũng là một chiến dịch quân sự thiếu kiểm soát đầy đủ. Chi phí vượt xa dự tính. Dự án khép lại vào ngày 6 tháng 8 năm 1945. Hôm đó, quả bom uranium mang tên "Little Boy" rơi xuống thành phố Hiroshima. Chỉ ba ngày sau, quả bom plutonium "Fat Man" phá hủy thành phố Nagasaki.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Ảnh trái: Lúc bức ảnh được chụp, cột khói khổng lồ cao 20.000 foot (khoảng 6.000 mét) bốc lên trên Hiroshima, trong khi khói từ quả bom nguyên tử đầu tiên lan rộng hơn 10.000 foot (khoảng 3.000 mét) phía trên mục tiêu bên dưới cột khói. Ảnh phải: Vụ nổ bom nguyên tử ở Nagasaki ngày 9 tháng 8 năm 1945. Nguồn: Wikipedia
Bản dịch tiếng Việt
Dự án đặt ra câu hỏi về vai trò của nhà khoa học. Ban đầu, họ là người dẫn dắt. Về sau, quân đội ngày càng nắm quyền kiểm soát. Các nhà khoa học dần chỉ còn là người làm kỹ thuật. Những ý kiến về chính trị hay triết học của họ bị gạt sang một bên nếu cản trở mục tiêu quân sự.
Bản dịch tiếng Việt
Cuối cùng, dự án Manhattan mở ra kỷ nguyên mới cho công nghệ Mỹ. Tri thức thực sự trở thành sức mạnh quyết định cho sự tồn vong. Vị thế mới này đi kèm sự kiểm soát chặt chẽ với giới khoa học. Với nhiều người, đó còn là gánh nặng đạo đức nặng nề trước những gì đã xảy ra với người dân Nhật Bản.
Bản dịch tiếng Việt
Những gương mặt bị lãng quên
Bản dịch tiếng Việt
Khoa học Mỹ in đậm dấu ấn của nhiều học giả da đen xuất sắc. Nhà nông học George Washington Carver là một ví dụ. Ba nữ toán học Katherine Johnson, Dorothy Vaughan và Mary Jackson, những người đóng góp lớn cho cuộc đua vào vũ trụ, là ví dụ khác. Bên cạnh các tên tuổi nổi tiếng ấy, còn rất nhiều người da đen khác lặng lẽ làm việc dù cuộc sống đối xử khắc nghiệt với họ.
Bản dịch tiếng Việt
Xuyên suốt lịch sử, nhiều người Mỹ gốc Phi vẫn trở thành những nhà khoa học, nhà nông học giỏi dù không có quyền con người cơ bản. Ngay cả George Washington Carver - một trong những nhà khoa học da đen xuất sắc nhất đầu thế kỷ 20 - cũng sinh ra trong thân phận nô lệ. Ông là người tiên phong, khuyên nông dân trồng thêm cây khác ngoài bông và chỉ cách ngăn đất bạc màu.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
George Washington Carver (hàng trước, ở giữa) cùng các giáo viên tại Viện Tuskegee năm 1902. Carver đã giảng dạy ở đây 47 năm và biến khoa nông nghiệp thành một trung tâm nghiên cứu mạnh. Ông dạy phương pháp luân canh, giới thiệu một số cây trồng thay thế giúp cải tạo đất ở những vùng bị suy kiệt do trồng bông quá mức, khởi đầu nghiên cứu về sản phẩm từ nông nghiệp (hóa nông nghiệp) và đào tạo nhiều thế hệ sinh viên da đen về kỹ thuật canh tác để tự chủ kinh tế. Carver còn dựng một lớp học lưu động để đưa kiến thức tới tận nông dân. Ảnh: Wikipedia
Bản dịch tiếng Việt
Nhìn chung, lịch sử có hai mặt. Một mặt là những thành công lớn như bom nguyên tử, Silicon Valley, NASA và công nghệ sinh học. Mặt kia là những chương tối như công sức bị lãng quên của người nô lệ, thuyết ưu sinh và cuộc đấu tranh gay gắt giữa khoa học, quyền lực và dân chủ. Với sáu chương này, tạp chí Science muốn cho thấy cả hai mặt. Thành tựu và vết sẹo gắn liền nhau. Chúng giải thích vì sao Mỹ trở thành cường quốc khoa học hàng đầu thế giới và vì sao câu chuyện này vẫn quan trọng đến hôm nay.
Kiểm tra đọc hiểu
Trả lời sau khi đọc để kiểm tra bạn đã nắm được ý chính chưa.
Bài đọc tiếp theo
Architektur nach dem Krieg in Nordvietnam
Vom Palast der Kinder bis zum Hotel Thang Long und der Zigarettenfabrik Thang Long hatte Hanoi eine Schicht moderner Architektur. Sie wurde von vielen Generationen vietnamesischer Architekten und…
Đọc và họcKratom – Was ist das und warum gibt es eine Debatte?
Kratom ist ein pflanzliches Produkt. Es sieht aus wie andere Kräuterprodukte in Geschäften. Aber es ist ein Thema in der öffentlichen Gesundheitsdebatte. Manche Menschen benutzen es für Energie,…
Đọc và họcDas älteste NFL-Team
Die älteste NFL-Mannschaft sind die Arizona Cardinals. Ihre Geschichte beginnt im Jahr 1898. Das ist mehr als zwei Jahrzehnte, bevor die NFL überhaupt existierte. Das Team begann in Chicago als…
Đọc và họcWas ist das älteste Lebewesen auf der Erde?
Das älteste Lebewesen auf der Erde ist vielleicht ein Baum, eine Unterwasserwiese oder eine riesige Kolonie, die wie tausende separate Organismen aussieht. Die Antwort hängt davon ab, was…
Đọc và học