Ab 40 das Gehirn für das Alter vorbereiten
Chuẩn bị cho não bộ từ tuổi 40 để già đi khỏe mạnh
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/25
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Điều gì khiến một người trở nên phụ thuộc và phải nhờ cậy gia đình? Thường không phải đường huyết, mà là trí nhớ và khả năng tự quyết định.
Vietnamese translation
Mới đây Bộ Y tế đã công bố một dự thảo. Đó là dự thảo nghị định cho Chương trình quốc gia về y tế, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. Trong chương trình có một nội dung: chuẩn bị cho tuổi già ngay từ tuổi 40.
Vietnamese translation
Xung quanh dự thảo, một con số được nhắc đến nhiều: người Việt Nam sống trung bình khoảng 74 tuổi, nhưng chỉ có khoảng 65 năm sống khỏe mạnh [1]. Tạp chí Tia Sáng đã phỏng vấn TS. Hảo Quang về vấn đề này. Bà là tiến sĩ Thần kinh tâm lý học tại Đại học New South Wales. Cuộc phỏng vấn đặt câu hỏi: Chúng ta có thể làm gì để có một tuổi già khỏe mạnh?
Vietnamese translation
PV: Người Việt trung bình sống gần mười năm cuối đời trong bệnh tật. Điều gì lấy đi sức khỏe của họ trong giai đoạn này?
Vietnamese translation
TS. Hảo Quang: Câu trả lời quen thuộc là bệnh tim mạch, tiểu đường, bệnh xương khớp. Đúng nhưng chưa đủ. Ở người lớn tuổi, nguyên nhân khiến họ rơi vào cảnh phụ thuộc thường không phải đường huyết, mà là trí nhớ và khả năng ra quyết định.
Vietnamese translation
Trên thế giới, sa sút trí tuệ là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ bảy. Ở người cao tuổi, đây cũng là nguyên nhân hàng đầu gây khuyết tật và khiến họ phải sống phụ thuộc vào người khác.
Vietnamese translation
PV: Suy giảm trí tuệ bắt đầu khi nào? Có phải chỉ khi chúng ta nhận ra mình khó nhớ tên người, địa danh hay một từ nào đó?
Vietnamese translation
TS. Hảo Quang: Nhiều người nghĩ vấn đề của não chỉ bắt đầu khi hay quên. Không phải vậy. Năng lực trí tuệ không phải là một thứ duy nhất. Nó gồm nhiều phần phối hợp với nhau. Và các phần này không sa sút nhanh như nhau.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Sa sút trí tuệ ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống ở tuổi già. Ảnh minh họa: Ngọc Thành
Vietnamese translation
Khả năng tập trung và duy trì chú ý thường thay đổi sớm nhất. Người ta dễ mất mạch suy nghĩ trong công việc, phải đọc đi đọc lại một đoạn văn, khó theo kịp cuộc trò chuyện đông người. Tốc độ xử lý thông tin cũng chậm lại. Những việc trước đây làm rất nhanh nay cần nhiều thời gian hơn.
Vietnamese translation
Trí nhớ sự kiện là điều ai cũng nghĩ đến đầu tiên khi nói về sa sút trí tuệ. Nhưng thực ra nó chỉ biểu hiện rõ rất muộn.
Vietnamese translation
Chức năng điều hành - tức khả năng lập kế hoạch, sắp xếp ưu tiên và chuyển đổi giữa các nhiệm vụ - cũng kém đi. Nhưng người ta hầu như không nhận ra, vì thường cho rằng đó là do tính cách hay do quá nhiều căng thẳng.
Vietnamese translation
Trong giao tiếp, dấu hiệu sớm không phải là quên tên người. Dấu hiệu sớm là mất nhiều thời gian hơn để tìm từ. Câu chuyện trở nên rời rạc và ít chi tiết hơn trước.
Vietnamese translation
PV: Như vậy sa sút trí tuệ đã hình thành từ rất lâu trước khi được chẩn đoán?
Vietnamese translation
TS. Hảo Quang: Đúng vậy. Bệnh bắt đầu từ nhiều năm, thậm chí một đến hai thập kỷ trước khi được chẩn đoán. Tức là đã khởi phát từ tuổi trung niên.
Vietnamese translation
Vấn đề là gia đình hầu như luôn hiểu sai những dấu hiệu sớm này. Họ nghĩ sai theo hai cách: cho rằng đó là chuyện bình thường do tuổi tác, hoặc cho rằng tính cách đã thay đổi. Ví dụ người vợ trở nên khó tính hơn, người cha ít nói đi, người mẹ thường nghĩ mình bị mất tiền. Đến khi gia đình đưa đi khám, bệnh thường đã ở giai đoạn chỉ còn có thể làm chậm lại. Khi đó không thể phòng ngừa được nữa.
Vietnamese translation
Vì vậy tôi thấy nội dung trong dự thảo nghị định rất hay: trang bị kiến thức và kỹ năng cho tuổi già ngay từ tuổi 40.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Tuổi trung niên tập trung nhiều yếu tố nguy cơ nhất của sa sút trí tuệ. Ảnh minh họa: Người dân đo huyết áp tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Lê Nga
Vietnamese translation
Mốc 40 tuổi mà Bộ Y tế lựa chọn phù hợp với các bằng chứng quốc tế về bảo vệ não bộ. Ví dụ, Ủy ban Lancet về phòng ngừa, can thiệp và chăm sóc sa sút trí tuệ khuyến nghị kiểm soát huyết áp và giữ huyết áp tâm thu ở mức 130 mmHg trở xuống kể từ tuổi 40. Ủy ban cũng khuyến nghị phát hiện và điều trị cholesterol LDL cao từ tuổi trung niên. Đó là hai trong số các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ.
Vietnamese translation
Tiếc là trong các nội dung chuẩn bị cho tuổi già của dự thảo lại chưa có phần về não bộ và năng lực trí tuệ. Trong khi đây chính là cơ hội tốt nhất để thay đổi kiến thức về bảo vệ não bộ cho nhiều người.
Vietnamese translation
PV: Hiện nghị định mới chỉ là dự thảo nên vẫn có thể hoàn thiện. Nếu bổ sung thêm nội dung về não bộ và năng lực trí tuệ thì Nhà nước có phải tốn thêm nhiều tiền không?
Vietnamese translation
TS. Hảo Quang: Ủy ban Lancet ước tính khoảng 45% ca sa sút trí tuệ trên thế giới có thể phòng ngừa nếu loại bỏ 14 yếu tố nguy cơ. Điều quan trọng là khoảng một nửa trong 14 yếu tố này đã nằm trong danh mục phòng ngừa tim mạch và chuyển hóa của dự thảo. Đó là huyết áp, mỡ máu, đường huyết, cân nặng, vận động, hút thuốc và rượu bia. Các yếu tố còn lại như thính lực, thị lực, dấu hiệu trầm cảm và kết nối xã hội hầu như chỉ cần kiểm tra đơn giản và trò chuyện, không cần xét nghiệm mới. Vì vậy việc bổ sung nội dung về não bộ khá đơn giản về mặt chính sách. Không cần chương trình sàng lọc mới và cũng không cần ngân sách mới. Chỉ cần bổ sung nội dung vào các nhiệm vụ đã có.
Vietnamese translation

