Bäume und Menschen: Eine Urtümliche Beziehung
Cây và Con Người: Một Mối Quan Hệ Nguyên Thủy
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/8
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Ngày xưa, con người sống rất gần với cây cối. Họ dựng nhà bên cạnh những tán cây. Cây cho họ thức ăn và sự che chở. Vì thế, họ coi cây là tổ tiên của mình. Nhưng rồi, con người quyết định chặt phá cây để xây dựng thế giới riêng của họ.
Vietnamese translation
Trên khắp thế giới, cây cối tượng trưng cho một triết lý cổ xưa. Trong văn học thế giới có cây tuyết tùng thiêng liêng. Trong sử thi Lưỡng Hà cổ đại Gilgamesh, Enkidu bị nguyền rủa vì đã chặt cây này. Kinh Thánh có cây biết thiện ác. Sử thi Bắc Âu Edda có cây Yggdrasil với bộ rễ chằng chịt, nâng đỡ cả vũ trụ. Truyền thuyết Trung Hoa có cây Kiến Mộc nối liền trời đất, được nhắc đến trong Sơn Hải Kinh. Ở Hy Lạp, có cây sồi thiêng liêng tại Dodona – nơi đền thờ cổ nhất của xứ này. Các tu sĩ ở đó lắng nghe tiếng lá xào xạc để giải mã lời tiên tri của thần Zeus.
Vietnamese translation
Đối với nhiều dân tộc Việt Nam, cây là nguồn gốc của con người. Không có cây thì không có con người. Trong sử thi "Đất sinh Nước" của người Mường, có một câu chuyện kể sau trận lụt lớn. Đất ngập đầy nước, sinh ra một cây bồ đề. Cây lớn lên um tùm, che phủ mọi thứ. Các thần sai sâu bọ đến ăn cây. Khi cây héo tàn và chết đi, nó biến thành các làng mạc và đất đai. Lá của nó trở thành mọi loài thú. Cuối cùng, xác cây hóa thành mụ Da Đà. Mụ đẻ hai quả trứng. Từ trứng nở ra hai con người. Với người Mường, sự sáng tạo bắt đầu từ cây, rồi mới đến con người. Truyền thuyết người Champa cũng có trình tự tương tự. Một vị thần tên Cu được sinh ra từ cây bồ đề vào ngày mùng 3 tháng 2. Sau đó, Ngài sáng tạo lại thế giới: trước tiên là cá, cây cỏ và thú vật, rồi thần linh, và cuối cùng là con người.
Vietnamese translation
Có lẽ người xưa chỉ đơn giản sống dưới bóng mát của cây cối. Họ dựng nhà cạnh cây, được cây nuôi dưỡng và bảo vệ. Vì thế, việc họ coi cây là tổ tiên là điều tự nhiên. Trong sử thi Mường, cây chết đi, nhưng từ cái chết của nó sinh ra muôn loài. Cái chết của cây tượng trưng cho sự tái sinh. Triết lý về sự tái sinh của cây có lẽ liên quan đến những suy nghĩ đầu tiên của nhân loại về các quy luật chung. Đó là những khái niệm trừu tượng như vòng đời, nhịp thời gian hay sự vĩnh hằng. Những thứ này vượt qua cuộc sống vật chất hữu hình.
Vietnamese translation
Con người có nguồn gốc từ cây. Nhưng rồi họ quyết định chặt phá cây để xây dựng thế giới riêng. Vì cây thiêng có sức mạnh đặc biệt, nên chỉ có anh hùng mới chặt được nó. Trong sử thi Gilgamesh, Gilgamesh cùng Enkidu chặt cây tuyết tùng thiêng. Họ muốn dùng nó làm cổng cho thành phố Nippur. Đó là sự khởi đầu của một thành phố. Rừng là sáng tạo của thần linh; thành phố là sáng tạo của con người. Hành trình từ triết lý của rừng đến triết lý của thành phố chính là sự phát triển của các nền văn minh.
Vietnamese translation
Trong folklore Việt Nam cũng có chuyện chặt cây thiêng. Trong sử thi Dam San của người Ê-đê, người hùng Dam San chặt cây smuk. Cây này khổng lồ. Vòng quanh rễ mất một năm. Chim bay qua cành mất một tháng. Cây smuk cũng đã sinh ra con người. Nó là tổ của hai người vợ Dam San. Hai người phụ nữ cố ngăn chồng chặt cây nhưng không thành. Khi họ bỏ chạy, cây nghiêng về hướng họ chạy. Cuối cùng, cây đè chết họ. Dam San vô cùng hối hận. Anh khóc lóc thảm thiết. Rồi anh lên trời để hồi sinh họ.
Vietnamese translation
Sự hối hận của Dam San phản ánh nỗi đau của Gilgamesh. Enkidu chết vì thần rừng tuyết tùng nguyền rủa sau khi họ chặt cây. Gilgamesh khóc cho Enkidu như phụ nữ. Anh nhớ lại mọi cuộc phiêu lưu và săn bắn cùng nhau. Dam San lên trời đe dọa giết thần trời. Rồi anh khóc đến nỗi nước mắt tràn đầy chén.
Vietnamese translation
Chặt cây thiêng là một phần không thể tránh khỏi trong hành trình anh hùng. Nhưng khi cây bị chặt, con người mất đi thứ gì đó rất khó lấy lại. Gilgamesh khóc như phụ nữ. Dam San khóc bitterl. Sự yếu đuối của anh hùng hiện rõ khi cây đổ. Họ mất đi những người thân thiết nhất.
