Das Geheimnis des Holzes für Stradivari-Geigen
Bí mật loại gỗ làm nên đàn Stradivari
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/21
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Một nghiên cứu mới đã giải mã bí ẩn tồn tại suốt 300 năm: chính xác thì gỗ làm nên những cây vĩ cầm lừng danh của nghệ nhân Anton Stradivari đến từ đâu.
Vietnamese translation
Anton Stradivari sống từ năm 1644 đến 1737. Trong suốt cuộc đời, ông làm ra hơn 1.100 nhạc cụ. Đến nay chỉ còn khoảng 650 cây được lưu giữ. Mỗi cây đàn từ thế kỷ 18 đều được săn đón. Giới sưu tầm và nhạc sĩ đều tìm kiếm chúng. Giá mỗi cây thường lên tới vài chục triệu USD.
Vietnamese translation
Một ví dụ là cây Baron Knoop. Stradivari làm ra nó trong thời kỳ hoàng kim của mình, từ năm 1700 đến 1725. Vào năm ngoái, cây đàn này có giá lên tới 23 triệu USD.
Vietnamese translation
Gần đây, tạp chí Dendrochronologia đăng một nghiên cứu mới do các nhà khoa học Italy thực hiện. Họ phát hiện những cây đàn thuộc giai đoạn đỉnh cao của Stradivari hầu như đều làm từ một loại gỗ đặc biệt: vân sam thường (Picea abies) có nguồn gốc Na Uy. Những cây này mọc ở rừng Val di Fiemme, dãy Dolomites, Italy. Dòng đàn này mang tên Stradivarius, theo tên Latinh của Stradivari, nổi tiếng nhờ tay nghề chế tác tinh xảo và âm thanh vượt trội.
Vietnamese translation
Valerie Trouet là chuyên gia về tuổi của cây tại Đại học Arizona, Mỹ. Bà không tham gia nghiên cứu. Bà nhận xét: "Đây là một nghiên cứu toàn diện. Đặc biệt, kết quả về tuổi và nguồn gốc gỗ rất rõ ràng. Tôi nghĩ nghiên cứu này sẽ giúp khép lại một phần tranh luận quanh Stradivari."
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Cây đàn Baron Knoop thuộc thời kỳ hoàng kim của Stradivari (1700 đến 1725) có giá lên tới 23 triệu USD vào năm ngoái. Ảnh: Wikipedia
Vietnamese translation
Hiện vẫn còn những cây đàn xuất xưởng từ xưởng của Stradivari ở Cremona, Italy. Nhưng ngoài ra còn có hàng nghìn cây đàn khác được làm để tưởng nhớ ông. Chúng mô phỏng theo mẫu của ông và cũng dán nhãn "Stradivarius". Vì vậy, nhãn "Stradivarius" không đồng nghĩa cây đàn thực sự do Stradivari chế tác.
Vietnamese translation
Mặt đàn là bộ phận quyết định chất âm đặc biệt. Người ta còn gọi nó là mặt cộng hưởng hay Top Plate. Bộ phận này rung và khuếch đại âm thanh khi người chơi kéo dây. Độ đặc, độ cứng và độ đồng đều của gỗ đều ảnh hưởng đến âm thanh, chi phối màu âm, độ vang và âm lượng. Nhưng suốt thời gian dài, nguồn gốc gỗ làm mặt đàn vẫn là một bí ẩn.
Vietnamese translation
Italy lưu truyền một câu chuyện nổi tiếng. Một nghệ nhân làm đàn tìm thấy loại gỗ hoàn hảo trong rừng núi cao của Italy. Lô gỗ này vốn được dành cho mục đích khác. Sau quá trình thương lượng kéo dài, chủ gỗ đồng ý bán với giá cao. Lô gỗ đó sau này đi vào lịch sử âm nhạc. Tuy vậy, không ai biết chắc thương vụ diễn ra ở đâu, bởi những câu chuyện tương tự cũng được kể về các khu rừng ở Slovenia và Thụy Sĩ.
Vietnamese translation
Lịch sử trong vòng gỗ
Vietnamese translation
Nghiên cứu về Stradivarius cho thấy câu chuyện của Italy có thể đúng một phần.
Vietnamese translation
Bằng phương pháp có tên Dendrochronology, các nhà khoa học có thể xác định tuổi cây dựa trên vòng gỗ. Nhờ đó họ biết được một cái cây đã mọc ở đâu, khi nào và như thế nào.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Một cây đàn Stradivarius trưng bày tại Cung điện Hoàng gia ở Madrid, Tây Ban Nha. Ảnh: Wikicommons
Vietnamese translation
Khi lớn lên, cây hình thành một vòng gỗ mới sau mỗi mùa. Độ rộng của các vòng này thay đổi theo từng năm, phụ thuộc vào đất, khí hậu và độ cao. Vòng gỗ cho nhà khoa học biết về khí hậu nơi cây sinh trưởng, cũng như khoảng cách giữa các cây trong cùng khu vực. Mỗi cây mỗi khác, nhưng những cây mọc gần nhau thường có họa tiết vòng gỗ tương đồng theo thời gian.
Vietnamese translation
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học phân tích 314 mẫu vòng gỗ lấy từ 284 cây đàn của Stradivari. Toàn bộ dữ liệu do nhà nghiên cứu người Anh John Topham đo đạc trong nhiều thập kỷ.
Vietnamese translation
Bằng phân tích thống kê, nhóm đối chiếu vòng gỗ giữa các cây đàn để xem liệu có nhạc cụ nào được làm từ cùng một thân cây hay không. Để ước tính độ cao nơi cây từng mọc, họ so sánh các mẫu với dữ liệu từ International Tree-Ring Data Bank, một cơ sở dữ liệu lớn với thông tin từ hơn 6.000 địa điểm trên toàn thế giới.
Vietnamese translation
Sau đó, nhóm dùng một thuật toán để gom các mẫu có đặc điểm tương đồng từ những cây đàn. Để truy tìm nguồn gốc gỗ, họ đối chiếu các nhóm này với gần 200 bộ dữ liệu chuẩn về vòng gỗ của cây ở nhiều vùng khắp châu Âu.
Vietnamese translation
Chris Guiterman là nhà nghiên cứu tại Đại học Colorado. Ông làm việc cho International Tree-Ring Data Bank nhưng không trực tiếp tham gia nghiên cứu này. Ông nói: "Điều kiện môi trường khác nhau khiến cây ở mỗi khu rừng hay dãy núi mỗi năm lớn nhanh hay chậm khác nhau. Từ đó tạo ra vòng gỗ rộng hay hẹp. Đặc trưng riêng của từng vùng giúp chúng tôi so sánh và xác định nguồn gốc của những mẫu gỗ chưa rõ xuất xứ."
Vietnamese translation
Kết quả cho thấy Stradivari đã lấy gỗ làm mặt đàn từ đâu, đồng thời cho thấy phong cách của ông thay đổi thế nào theo thời gian. Cụ thể, khoảng một phần ba số mẫu thuộc về những cây đàn trước năm 1706, tức giai đoạn đầu sự nghiệp của Stradivari. Gỗ làm những cây đàn này dường như đến từ nhiều nguồn và nhiều khu rừng khác nhau.
