Der Kreislauf des Sternenstaubs
Vòng tuần hoàn của bụi sao
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/22
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Trong vòng tuần hoàn của các vì sao, sao chết đi và hóa thành bụi hỗn loạn. Rồi từ đám bụi ấy, những ngôi sao mới lại được sinh ra. Ta thấy một phần rất nhỏ của bụi này tồn tại dưới dạng tinh thể. Nó không hỗn loạn như phần lớn bụi còn lại.
Vietnamese translation
Bụi trở về với bụi. Cái chết và sự sống cứ nối nhau. Ta đến từ đâu, rồi sẽ về đó. Trước là hỗn loạn, sau lại bình yên.
Vietnamese translation
Từ Đông sang Tây, mọi tôn giáo và triết học đều có cách lý giải riêng về cách vạn vật vận hành – con người, xã hội và cả vũ trụ. Theo đó, không có gì tự sinh ra từ hư vô và cũng không có gì mất đi mãi mãi. Mọi thứ chỉ chuyển hóa trong một vòng tuần hoàn dài.
Vietnamese translation
Con người và mọi sự sống đến từ Trái Đất. Còn Trái Đất và Hệ Mặt Trời lại sinh ra từ tro tàn của những ngôi sao già đã chết. Bên trong các sao chết tung vật chất vào không gian. Chính vật chất ấy là nền tảng cho những ngôi sao và hành tinh mới. Điều thú vị là chiếc ly thủy tinh trên tay ta và nước bên trong đều bắt nguồn từ bụi và phân tử đã trôi dạt giữa các vì sao suốt hàng tỷ năm.
Vietnamese translation
Nhưng trước khi con người hiểu được vòng tuần hoàn kỳ diệu này, bầu trời đêm đã giấu một bí ẩn suốt nhiều thế kỷ.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Khối khí và bụi giữa các vì sao dài hàng năm ánh sáng trông như một con sâu bướm. Ảnh: ESA/Hubble
Vietnamese translation
"Hố tối" của vũ trụ
Vietnamese translation
Cuối thế kỷ 18, nhà thiên văn William Herschel hướng kính thiên văn về dải Ngân Hà. Ông rất ngạc nhiên. Giữa vô số sao sáng, ông bỗng thấy một vùng đen kịt. Nó tối om và trống rỗng. Trông như có ai dùng cục tẩy lớn xóa sạch sao ở đó.
Vietnamese translation
Herschel nói: "Hier ist wahrhaftig ein Loch im Himmel!" [1]. Vũ trụ có một lỗ hổng sao? Có những vùng chết không có sao ư? Hơn một trăm năm sau, các nhà thiên văn vẫn nghĩ những "hố tối" này là khoảng không trống rỗng [2].
Vietnamese translation
Mãi đến đầu thế kỷ 20 điều này mới thay đổi. Nhà thiên văn Edward Barnard chụp ảnh bằng kỹ thuật mới. Ông cho thấy đây không phải lỗ trống. Đó là một cấu trúc rất dày đặc. Đó chính là bụi! [3] Những đám mây bụi và khí khổng lồ nằm trong không gian. Chúng chặn toàn bộ ánh sáng từ các sao phía sau. Chúng nuốt chửng ánh sáng.
Vietnamese translation
Trước đây các nhà thiên văn coi bụi là rắc rối. Nó làm mọi thứ mờ đi. Nhưng rồi có kỹ thuật quang phổ. Người ta không còn bực mình nữa. Họ đo xem bụi hấp thụ ánh sáng màu nào. Nhờ vậy bụi trở thành sứ giả. Nó mang thông tin về nhiệt độ, mật độ và thành phần hóa học của những vùng xa xôi trong vũ trụ [3].
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Hình ảnh thực tế về đám mây phân tử Barnard 68 (B68) do Kính thiên văn VLT của Đài thiên văn Nam Âu ESO chụp. Màn sương bụi dày đặc nuốt chửng hoàn toàn ánh sáng của hàng ngàn ngôi sao phía sau, từng bị William Herschel ngộ nhận là một "hố trống rỗng" trên bầu trời. Ảnh: ESO
Vietnamese translation
Phút cuối đời của một ngôi sao
Vietnamese translation
Vậy bụi trong vũ trụ đến từ đâu? Trên Trái Đất, bụi đến từ nhiều mảnh nhỏ: cát, lông chó mèo, sợi vải hay phấn hoa. Gió cuốn chúng vào không khí. Trong vũ trụ bao la, bụi lại khác. Nó là tàn dư của những ngôi sao già đang chết.
Vietnamese translation
Khi một ngôi sao ở cuối đời, nó phình to ra. Bụi hình thành ở những lớp ngoài lạnh giá. Rồi gió sao mạnh (stellar wind) thổi bụi vào vũ trụ. Hoặc xảy ra một vụ nổ siêu tân tinh lớn.
Vietnamese translation
Sau đó bụi sao không chỉ trôi vô định trong không gian. Nó bắt đầu một hành trình rất dài. Chuyến đi kéo dài hàng tỷ năm. Đó là con đường từ hỗn loạn đến trật tự. Nhờ vậy nó chuẩn bị cho một vòng tuần hoàn mới.
Vietnamese translation
Ban đầu bụi và khí phân tán rất loãng. Chúng tạo thành những đám mây khuếch tán. Nó giống như màn sương mỏng giữa các vì sao. Vùng này rất thưa. Ánh sáng mạnh từ sao gần đó dễ dàng xuyên qua đám mây. Ánh sáng phá vỡ các liên kết hóa học. Vì thế nơi đây chỉ còn những nguyên tử riêng lẻ. Đó là chặng đầu tiên của bụi sau khi sao mẹ chết.
Vietnamese translation
Nhưng vũ trụ luôn chuyển động. Gió trong không gian và lực hấp dẫn gom màn sương mỏng lại. Chúng ép nó chặt hơn. Khi đủ nhiều bụi tụ lại, nó trở nên dày. Rồi đám mây tự trở thành tấm khiên bảo vệ.
Vietnamese translation
Lớp bụi dày bên ngoài chặn ánh sáng nguy hiểm. Bên trong trở nên an toàn, tối tăm và rất lạnh. Ở nơi yên tĩnh này các nguyên tử tìm thấy nhau. Chúng liên kết và tạo thành những phân tử phức tạp. Màn sương mỏng lúc này biến thành đám mây phân tử dày đặc và đen kịt. Chính chúng là những hố tối mà các nhà thiên văn suốt hàng trăm năm không hiểu được.
Vietnamese translation
Trong lòng tối và lạnh của những đám mây phân tử này, lực hấp dẫn tiếp tục gom thêm vật chất. Nó đến một giới hạn. Khi khối bụi và khí sụp đổ,
