Der Mond in der vietnamesischen Folklore
Mặt Trăng trong truyền thuyết dân gian Việt Nam
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/12
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Mặt Trăng trong kho tàng truyền thuyết Việt Nam không phải lúc nào cũng lãng mạn, dịu dàng, đầy mơ mộng và yên bình như ta vẫn tưởng. Đôi khi, nó cũng dễ thay đổi, bạo lực, bất ổn và thậm chí điên rồ.
Vietnamese translation
Vì Việt Nam là một đất nước nông nghiệp, người Việt từ xưa đã quan sát Mặt Trăng rất kỹ. Câu tục ngữ "Mây che mặt trăng thì ruộng旱 acquaint là tốt / Mặt trăng rõ ràng thì ruộng nước acquaint là tốt" xuất phát từ nền văn hóa lúa nước. Một bầu trời nhiều mây cho thấy không khí ẩm ướt, mưa sẽ đến sớm. Điều này có lợi cho lúa trên đất cao. Một bầu trời quang đãng, Mặt Trăng sáng rõ nghĩa là thời tiết khô ráo. Lúa trên đất thấp sẽ phát triển tốt.
Vietnamese translation
Kể từ đó, Mặt Trăng từ một hiện tượng tự nhiên trở thành nhân vật lãng mạn. Có vô số bài dân ca về Mặt Trăng. Một số câu ai cũng thuộc lòng: "Em ơi, múc nước ngoài bờ đường / Sao múc ánh trăng đổ đi?", "Ngắm mây, mây giăng đầy trời / Ngắm trăng, trăng khuyết vầng trăng / Ngắm người, người đã xa xăm", "Trăng vàng nghiêng đỉnh đồi / Nếu thích thì nói đi, hay đang đợi ai?" Ở Nhật Bản có câu chuyện về nhà văn Sōseki Natsume dạy học trò dịch "I love you" thành "Trăng hôm nay sáng quá." Ở Việt Nam, thực ra cũng tương tự.
Vietnamese translation
Tuy nhiên, nếu tìm hiểu sâu hơn vào kho tàng folklore Việt Nam, thoát khỏi thế giới của dân ca và tục ngữ, đến những câu chuyện có đầu có cuối như truyền thuyết và sử thi, "hành trình" của Mặt Trăng trở nên phức tạp hơn nhiều. Nó có lúc lãng mạn, dịu dàng, mơ mộng và yên bình; nhưng cũng có lúc dễ thay đổi, bạo lực, bất ổn và thậm chí điên rồ.
Vietnamese translation
Trước hết, hãy nói về Mặt Trăng yên bình, mơ mộng. Hình ảnh này quen thuộc hơn. Trong truyền thuyết về Mưa, Gió, Nắng và Trăng của người Khmer, có một cặp vợ chồng nghèo. Người chồng mất sớm, người vợ tự mình nuôi bốn đứa con nhỏ. Một ngày, một người thân mời người vợ đến dự tiệc. Thương các con đói, bà cho chúng đi. Ba đứa lớn chỉ lo ăn mà không nghĩ đến mẹ. Chỉ có đứa nhỏ nhất mang một miếng bánh về nhà. Trên đường đi, ba đứa lớn phát hiện và cướp miếng bánh. Biết chuyện, người mẹ mắng: "Ba đứa mày sống mà không nghĩ đến ai. Cả nhà chết đi, chẳng ai thương hay yêu. Chỉ có đứa nhỏ nhất..."
Vietnamese translation
Đây có thể hiểu là một lời "nguyền rủa" nhẹ nhàng. Sau đó, ba anh lớn chết đi và hóa thành Mưa, Gió, Nắng – những thực thể vừa hữu ích vừa gây hại. Chỉ có đứa nhỏ nhất chết đi và hóa thành Mặt Trăng dịu dàng mà mọi người đều yêu mến.
Vietnamese translation
Câu chuyện này cũng gắn liền với hình ảnh Thỏ trên Mặt Trăng của người Khmer. Thần Preah In, chúa tể vũ trụ, hóa thân thành một ông già ăn xin để thử thách các loài vật. Các con vật mang đồ ăn đến. Chỉ có con Thỏ không có gì để cho. Cuối cùng, nó nhóm lửa và tự hiến thân để ông già dùng thịt mình. Sự hy sinh tuyệt đối này làm Thần cảm động, và Ngài vẽ hình con Thỏ lên Mặt Trăng bằng gậy phép. Kể từ đó, người Khmer ở miền Nam Việt Nam hàng năm tổ chức lễ hội với một món ăn làm từ hạt gạo, gọi là Ok Om Bok (Lễ hội Hạt gạo) hoặc Thvay Preah Chan (Lễ hội Thần Mặt Trăng). Nói ngắn gọn: Trên mạng, một số người nói con Thỏ chẳng liên quan gì đến văn hóa Mặt Trăng Việt Nam. Theo tôi, điều này chưa đủ. Ngay cả khi không có sự dung hợp văn hóa, hình ảnh Thỏ và Mặt Trăng đã gắn liền trong tâm trí người Việt từ lâu rồi.
Vietnamese translation
Bây giờ, hãy cùng nhìn một khía cạnh khác của Mặt Trăng. Bắt đầu với một câu chuyện "nhẹ": Người Lolo tin rằng từ rất lâu rồi, Trời và Đất rất gần nhau. Ban ngày có bảy Mặt Trời, ban đêm có bảy Mặt Trăng, khiến ngày nóng như lửa, đêm lạnh như tuyết. Thời tiết khắc nghiệt đến mức mọi sinh vật gần như chết hết. Một vị thần khổng lồ tên Sang đứng dậy và đẩy Trời lên cao hơn. Các Mặt Trời và Mặt Trăng hoảng sợ rơi vào những hang động sâu. Con người sống trong bóng tối, chờ chết. Thần Sang ra lệnh cho con người đi tìm Mặt Trời và Mặt Trăng trở về. Nhưng linh hồn chúng đã phân tán. Để gọi chúng trở lại, họ phải thực hiện một nghi lễ:那些不愿走的动物必须被献祭。他们把这些动物献给星辰,并用这首歌召回它们的灵魂:
Vietnamese translation
Mặt Trời ơi, hãy lên Mặt Trăng ơi, hãy lên Thịt và rượu ở tảng đá Ném qua hang động Mặt Trời, nếu ngươi không mọc, sẽ không có ánh sáng Mặt Trăng, nếu ngươi không mọc, sẽ không có ánh dương Mặt Trời ơi, hãy lên Mặt Trăng ơi, hãy lên
Vietnamese translation
Ngay sau đó, một Mặt Trời và một Mặt Trăng xuất hiện. Khoảnh khắc đó, con người bịt kín hang động để các ngôi sao khác không thể trỗi dậy. Kể từ đó, nhịp ngày đêm cân bằng: Ngày không quá nóng, đêm không quá lạnh, con người sống no đủ và thịnh vượng.
Vietnamese translation
Mặt Trăng ở đây không vô tội như trong truyền thuyết Khmer. Nó có thể gây hại. Muốn nó chiếu sáng, con người phải hy sinh gì đó cho nó. Sự dịu dàng của Mặt Trăng không phải tự nhiên có, mà phải đánh đổi bằng một cái gì đó. Những thần thoại tương tự về sự chuyển đổi từ đáng sợ sang thân thiện của Mặt Trăng cũng tồn tại trong folklore của nhiều dân tộc Việt Nam khác.
Vietnamese translation
Câu chuyện của người Hmong kể về Chu Lau, vị thần tối cao của họ, đã tạo ra mười Mặt Trời và mười Mặt Trăng. Khi đó ngày đêm đều sáng rực, đất đai khô cằn. Không một loài cây hay con vật nào có thể sống sót. Hai người con của Chu Lau là Giang Du và Giang Dua muốn "để đất đai có nhiều tiếng chim hót, chim ca đón ngày mới, cây cối sinh trưởng..."
