Die berühmte Armbrust von Dong Son und der Bogen von Giao Chi
Nỏ thần Đông Sơn và cung Giao Chỉ nổi tiếng
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/21
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Trước khi thuốc súng xuất hiện, cung tên và nỏ là những vũ khí tầm xa hiệu quả nhất của quân đội Việt Nam. Nhờ chúng, cha ông ta đã giữ được bờ cõi.
Vietnamese translation
Vietnamese translation
Nỏ thần của An Dương Vương có lẽ là vũ khí nổi tiếng nhất trong lịch sử Việt Nam. Truyền thuyết kể rằng chỉ cần kéo lẫy một lần, nỏ đã bắn ra hàng loạt mũi tên cùng lúc. Nhờ vậy, nước Âu Lạc (tồn tại đến khoảng năm 179 TCN) đã đẩy lùi được nhiều đợt tấn công. Về sau, các nhà khảo cổ tìm thấy những chiếc lẫy nỏ bằng đồng thuộc văn hóa Đông Sơn. Chúng được chế tác rất tinh xảo. Phát hiện này khiến ranh giới giữa truyền thuyết và lịch sử trở nên gần nhau hơn.
Vietnamese translation
Sau này còn có cung Giao Chỉ. Đây cũng là vũ khí tầm xa dùng trong chiến đấu. Sách sử Trung Quốc ca ngợi nó là "tốt nhất trong thiên hạ". Đến thời nhà Minh, ngay cả những công thần khai quốc có công lớn cũng được ban tặng cây cung này làm phần thưởng.
Vietnamese translation
Những hiện vật cổ cho thấy cha ông ta đã có thể chế tạo vũ khí với kỹ thuật phức tạp và độ chính xác cao từ rất sớm.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Mô hình nỏ Liên Châu do tướng Cao Lỗ chế tạo dưới thời Thục Phán An Dương Vương, hiện được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.
Vietnamese translation
"Lẫy súng" của người Đông Sơn
Vietnamese translation
Khảo cổ học đã xác nhận sự tồn tại của nỏ thời An Dương Vương. Các nhà nghiên cứu tìm thấy lẫy nỏ và hàng nghìn đầu mũi tên bằng đồng ở Cổ Loa (xã Đông Anh, Hà Nội) và Làng Vạc (huyện Thái Hòa, tỉnh Nghệ An). Chúng có niên đại khoảng 2500 đến 2000 năm [1]. Mỗi chiếc lẫy là một cơ cấu phức tạp, hoạt động giống như lẫy súng trường hiện đại. Nó chỉ lớn bằng bàn tay nhưng được đúc cực kỳ chính xác. Các bộ phận như trục xoay, móc giữ dây cung và lẫy bóp khớp với nhau hoàn hảo nên cả hệ thống vận hành ổn định. Để làm được điều này, người Đông Sơn phải rất giỏi nấu chảy và đúc đồng, đồng thời có tư duy kỹ thuật rõ ràng. Họ tính toán tỉ mỉ từng chi tiết. Đây là kết quả của quá trình tích lũy kinh nghiệm và cải tiến lâu dài, chứ không phải một phát minh ngẫu nhiên. Điều quan trọng là những chiếc lẫy này không phải đồ tùy táng hay vật dùng trong nghi lễ. Chúng là bộ phận của vũ khí chiến đấu thực thụ. Có thể nói nỏ là một phát minh quan trọng trong lịch sử quân sự Việt Nam, một bước tiến lớn so với cung tên truyền thống.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Lẫy nỏ bằng đồng từ năm 500 TCN thuộc văn hóa Đông Sơn, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Ảnh: Bình Nguyễn / Wikimedia Commons
Vietnamese translation
Người bắn cung phải kéo dây, ngắm và bắn trong cùng một động tác liền mạch. Nỏ thì khác, nó có lẫy giữ dây cung. Nhờ vậy xạ thủ có thể lên dây từ trước, rồi thong thả ngắm và chờ đúng thời cơ mới khai hỏa. Cách bắn này chính xác hơn nhiều. Lực của cánh nỏ cũng mạnh hơn, vì người bắn không phải gồng sức giữ dây suốt thời gian ngắm.
Vietnamese translation
So với cung, nỏ còn cho phép xạ thủ bắn ở nhiều tư thế: ngồi, nằm hay nấp sau vật che chắn. Đó là lợi thế rất lớn khi phòng thủ hay đánh tập kích.
Vietnamese translation
Nỏ của nhiều dân tộc thiểu số ở Việt Nam ngày nay vẫn dùng lẫy đơn giản, dây cung chỉ được giữ bằng một rãnh khoét trên thân gỗ. Kiểu này chỉ chịu được lực kéo vừa phải. Ngược lại, nỏ Đông Sơn dùng lẫy bằng đồng, vừa chắc vừa bền. Nó giữ dây rất chặt nên cánh nỏ có thể đạt lực căng lớn hơn nhiều mà không làm hỏng thân nỏ. Đây là một cải tiến kỹ thuật cực kỳ quan trọng.
Vietnamese translation
Chiếc lẫy còn đánh dấu bước ngoặt trong tư duy chế tạo. Lần đầu tiên, con người đưa cơ cấu cơ khí vào một vũ khí cá nhân. Lẫy nỏ cũng trở thành nền tảng để sau này chế ra những máy bắn tên và bắn đá cỡ lớn. Đáng chú ý, lẫy nỏ Đông Sơn có nhiều kích cỡ khác nhau. Điều đó gợi ý rằng bên cạnh nỏ nhỏ cho một người bắn, người Việt cổ có thể đã chế tạo cả những cây nỏ lớn cần nhiều người cùng vận hành.
Vietnamese translation
Nỏ đã xuất hiện ở Trung Quốc và Hy Lạp cách đây khoảng 2500 năm. Việc tìm thấy rất nhiều lẫy nỏ tại các di chỉ Đông Sơn có niên đại khoảng 2700 đến 1800 năm cho thấy người Việt cổ đã sớm tiếp thu và phát triển một trong những công nghệ quân sự tiên tiến nhất thời bấy giờ.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Hàng nghìn đầu mũi tên đồng khai quật ở thành Cổ Loa, hiện được bảo quản tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam. Ảnh: Gary Todd / Flickr / Public Domain
Vietnamese translation
Mũi tên không dùng để săn bắn
Vietnamese translation
Nếu lẫy nỏ cho thấy trình độ kỹ thuật, thì đầu mũi tên lại nói rõ vũ khí này được dùng để làm gì.
Vietnamese translation
Ngay từ thời Đông Sơn đã có những mũi tên xuyên được áo giáp. Tại di chỉ Vườn Chuối (xã Hoài Đức, Hà Nội), các nhà khảo cổ phát hiện nhiều đầu mũi tên đồng hình như chiếc đục hay cây kim. Tiết diện của chúng rất nhỏ nhưng thân lại dài và thon, có chiếc dài tới 6 cm và nặng khoảng 20 đến 24 gam [2]. Để so sánh, mũi tên của vận động viên Olympic ngày nay thường nặng 20 đến 30 gam cho cả cây. Như vậy, riêng phần đầu đồng của một mũi tên chiến Đông Sơn đã nặng bằng cả cây tên thể thao hiện đại. Khác với những loại mũi tên có lưỡi sắc và bè dùng để cắt, những mũi tên này dồn toàn bộ lực vào một điểm cực nhỏ. Nhờ trọng lượng lớn, chúng tích được nhiều động năng hơn. Chúng được thiết kế để đâm thủng bề mặt cứng chứ không phải để cắt. Hiệu quả này đặc biệt quan trọng trong đánh tầm xa. Rõ ràng, các phát hiện về đầu mũi tên và lẫy nỏ cho thấy cha ông ta đã trang bị cho quân đội những vũ khí chuyên dụng cho chiến tranh.
