Die Erinnerung an Kaiserin Nam Phương im Süden Vietnams
Ký ức về Hoàng hậu Nam Phương ở miền Nam Việt Nam
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/12
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Nhắc đến Hoàng hậu Nam Phương, người ta không chỉ nhớ đến một nhân vật lịch sử của triều Nguyễn, mà còn nhớ đến Gò Công, gia đình Huyện Sĩ, Sài Gòn những năm đầu thế kỷ 20, và những ký ức của một thế hệ phụ nữ đặc biệt.
Vietnamese translation
Những ngày qua, sau cuộc tranh luận về hình ảnh Hoàng hậu Nam Phương và bộ phim 'Hoàng hậu cuối cùng' trên mạng xã hội, có rất nhiều cách nhìn khác nhau về một nhân vật lịch sử. Người thì ca ngợi, người thì phản đối. Có người xem bà là biểu tượng của sắc đẹp, học vấn và phẩm giá. Người khác lại nhìn nhận một cách phê phán, thậm chí rất nghiêm khắc, vì giai đoạn cuối của triều Nguyễn, một thời kỳ nhiều biến động, thách thức sự lựa chọn của những con người mang một vai trò lịch sử nhất định.
Vietnamese translation
Nhiều người đã nhìn bà qua lăng kính ký ức lịch sử của riêng mình, hoặc rộng hơn là ký ức của thế hệ họ, từ không gian văn hóa nơi họ sinh ra và lớn lên. Nhưng để hiểu vì sao Hoàng hậu Nam Phương vẫn được nhiều người yêu mến, có lẽ cần nhìn từ không gian văn hóa miền Nam Việt Nam, nơi bà sinh ra và nơi ký ức về bà cùng cội nguồn của bà được gìn giữ mạnh mẽ nhất – tầng lớp thượng lưu miền Nam lúc bấy giờ.
Vietnamese translation
Trong nửa đầu thế kỷ 20, miền Nam Việt Nam là một không gian văn hóa mở, 'tứ hải giai huynh đệ', với những dòng sông mở ra biển lớn, với những thương cảng nhộn nhịp và những con tàu từ khắp nơi trên thế giới cập bến. Ở đó, truyền thống và hiện đại gặp gỡ nhau mỗi ngày. Đình làng và chùa chiền nằm không xa nhà thờ, trường học Pháp nằm cạnh những dãy phố buôn bán của người Hoa. Một xã hội đang chuyển mình, nơi con người sớm tiếp xúc với văn hóa phương Tây, nhưng vẫn giữ được nếp sống của vùng đất mới, coi trọng nghĩa tình và lòng thủy chung.
Vietnamese translation
Trong bối cảnh đó, một tầng lớp thượng lưu miền Nam đã hình thành, gồm những địa chủ lớn và thương nhân. Những con người này gìn giữ truyền thống Á Đông trong gia đình và các mối quan hệ xã hội, nhưng cũng tiếp thu kiến thức kinh tế, công nghệ hiện đại và văn hóa phương Tây, như Huyện Sĩ và Quách Đàm. Họ đã góp phần định hình bộ mặt của xã hội miền Nam trong nửa đầu thế kỷ 20.
Vietnamese translation
Ký ức cộng đồng có cách chọn lọc riêng. Người miền Nam không có truyền thống tôn thờ quyền lực, mà nhớ lâu những hình ảnh về những con người 'trọng nghĩa khinh tài' và 'thủy chung, trọn nghĩa'. Những cái tên như Huyện Sĩ, Quách Đàm và nhiều người khác luôn được nhắc đến, không phải vì sự giàu có, mà vì những đóng góp của họ cho xã hội: họ mở chợ, lập phố, xây đình, chùa, nhà thờ, cầu cống, đào kênh... sau này họ che giấu cán bộ cách mạng, làm từ thiện và giúp đỡ khi thiên tai. Nhiều gia đình người Hoa, người Việt, người Minh Hương, địa chủ và thương nhân đã đóng góp theo cách đó.
Vietnamese translation
Trong nhà thờ Hạnh Thông Tây ở Thành phố Hồ Chí Minh, do Lê Phát An (con trai của nhà giàu Huyện Sĩ, cậu của Hoàng hậu Nam Phương) tài trợ toàn bộ từ năm 1921 đến 1924, ta thấy một ví dụ về những đóng góp này.
Vietnamese translation
Những con người cụ thể này, qua hơn ba trăm năm khai phá miền Nam, gồm 'phú ông chính trực', 'địa chủ nhân hậu', 'thương nhân yêu nước' và 'nhà hảo tâm', thường xuất hiện trong ký ức địa phương. Văn hóa này và cách cộng đồng ghi chép ký ức của mình chính là chìa khóa để hiểu cách nhiều người miền Nam nhìn nhận về Hoàng hậu Nam Phương.
Vietnamese translation
Hoàng hậu Nam Phương là một nhân vật của lịch sử Việt Nam hiện đại. Bà sinh ra ở Gò Công (theo một nghiên cứu mới, Gò Công thuộc Thủ Đức, nay là Thành phố Hồ Chí Minh), lớn lên trong một gia đình Công giáo giàu có và có thế lực ở miền Nam, sớm được giáo dục theo chương trình Pháp, rồi trở thành hoàng hậu duy nhất của triều Nguyễn, hoàng hậu đầu tiên và cuối cùng trong thời kỳ nhiều biến động của xã hội Việt Nam.
Vietnamese translation
Cuộc đời bà gắn liền với cả triều đình Huế lẫn đại gia đình ở Sài Gòn, và cũng gắn với cuộc sống của bà ở Pháp. Nhưng nơi lưu giữ nhiều ký ức và cảm xúc lịch sử nhất về bà, theo tôi, chính là Sài Gòn/miền Nam. Vì vậy, ký ức cộng đồng đã 'đọc' Nam Phương qua các giá trị miền Nam. Tình cảm dành cho bà không hoàn toàn đến từ lịch sử triều Nguyễn, mà từ ký ức văn hóa miền Nam.
Vietnamese translation
Sinh ra và lớn lên trong một gia đình tiêu biểu và đại diện cho tầng lớp thượng lưu, địa chủ miền Nam, những người đóng góp nhiều của cải vật chất cho xã hội, Nam Phương là một trường hợp mà nhiều yếu tố tưởng chừng đối lập lại hội tụ một cách kỳ lạ. Nếu bỏ đi vương miện, bà vẫn là một hình mẫu của người phụ nữ miền Nam nửa đầu thế kỷ 20: được giáo dục nghiêm khắc, học vấn cao, thông thạo nhiều ngôn ngữ, tự tin trong môi trường quốc tế, và mang những giá trị của gia đình, đức tin, cùng một cách ứng xử hài hòa giữa Đông và Tây. Chính điều đó khiến nhiều người miền Nam cảm thấy gần gũi với bà hơn là vì địa vị cao quý của một hoàng hậu.
Vietnamese translation
Trong ký ức của nhiều gia đình miền Nam, đặc biệt là cộng đồng Công giáo hay tầng lớp trung lưu cũ, có nhiều thiện cảm với Hoàng hậu Nam Phương. Người ta ít kể về vị trí của bà trong triều đình, mà thường kể về cô gái Gò Công học giỏi ở Pháp, về cô tiểu thư giàu có nhưng khiêm nhường, về người phụ nữ chu toàn bổn phận làm dâu ở Huế với những quy tắc nghiêm ngặt, về người vợ hiền lành, không bao giờ ghen tuông với ông hoàng chồng không chung thủy, về người mẹ âm thầm nuôi dạy con cái sau cuộc hôn nhân đổ vỡ, không làm chính trị hay viết hồi ký để công kích ai, và giữ trọn phẩm giá trong cuộc sống.
Reading check
Answer after reading to check whether you understood the main ideas.
Read next

KI braucht öffentliches Feedback, bevor es zu spät ist
In einem Artikel in der Zeitschrift Noema erklärt Macario Schettino, dass jede frühere Kommunikationsrevolution – der Buchdruck, Massenzeitungen, Fernsehen und Radio – schließlich durch dieselbe…
Read and learnWas ist das sauberste Tier?
Was ist das sauberste Tier? Die Antwort hängt davon ab, wie man Sauberkeit definiert. Im Tierreich geht es bei Sauberkeit nicht darum, makellos auszusehen. Es geht vielmehr um Verhaltensweisen, die…
Read and learnDer älteste Vergnügungspark der USA ist nicht Coney Island
Wenn du dich fragst, welcher der älteste Vergnügungspark in den USA ist, dann ist es Lake Compounce in Bristol, Connecticut. Er wurde 1846 eröffnet und ist der älteste durchgehend betriebene…
Read and learnWo gibt es das sauberste Wasser der Welt?
Wenn du nach dem saubersten Wasser der Welt suchst, findest du schnell heraus: Es gibt keine einzige weltweite Rangliste. Viele Faktoren sind wichtig für sauberes Trinkwasser. Dazu gehören natürliche…
Read and learn
