Die Macht der Super-Apps
Quyền lực của các siêu ứng dụng
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/23
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Các siêu ứng dụng ngày càng có sức chi phối lớn. Quyền lực của chúng vượt xa doanh nghiệp thông thường. Điều này tạo ra thách thức lớn cho pháp luật và chính sách, trong khi nhiều quốc gia vẫn chưa tìm được cách xử lý phù hợp.
Vietnamese translation
Vụ Facebook ở Australia
Vietnamese translation
Tháng 2/2021, Australia chứng kiến một diễn biến đáng chú ý. Quốc hội nước này thông qua luật mới yêu cầu các nền tảng như Facebook phải trả tiền cho nội dung tin tức.
Vietnamese translation
Chưa đầy 24 giờ sau khi luật được ban hành, Facebook chặn toàn bộ tin tức tại Australia. Người dùng không thể chia sẻ tin tức nữa. Trang của nhiều bệnh viện, lực lượng cứu hộ và tổ chức cứu trợ cũng bị khóa.
Vietnamese translation
Chính phủ lúng túng, còn công chúng phẫn nộ. Chỉ vài ngày sau, chính quyền ở Canberra sửa luật theo hướng có lợi hơn cho Facebook. Sau đó Facebook mới mở lại dịch vụ.
Vietnamese translation
Thông thường, nhà nước đặt ra quy định cho doanh nghiệp. Trường hợp này thì ngược lại: doanh nghiệp buộc nhà nước phải đổi quy định.
Vietnamese translation
Australia không phải là nước nhỏ. Vậy mà một nền tảng công nghệ vẫn có thể khiến nước này phải sửa luật trong chưa đầy một tuần. Nhiều siêu ứng dụng khác có lượng người dùng đông như dân số của nhiều quốc gia cộng lại. Chúng cũng nắm quyền lực tương tự.
Vietnamese translation
Hiệu ứng nghiêng và bẫy khóa chặt
Vietnamese translation
Trong kinh tế có khái niệm hiệu ứng nghiêng (tipping effect). Khi đó thị trường dồn về một hoặc rất ít doanh nghiệp lớn. Hiện tượng này xảy ra khi một công ty có lợi thế về số lượng người dùng, thường là người dùng cuối. Vượt qua một ngưỡng nhất định, người dùng không muốn chuyển sang nền tảng khác nữa vì thấy việc chuyển đổi vừa bất tiện vừa tốn kém. Đó là rào cản tự nhiên với những nền tảng mới.
Vietnamese translation
Nền tảng đã tạo được hiệu ứng nghiêng thường muốn mở rộng ra ngoài thị trường ban đầu. Khi đã rất mạnh ở một lĩnh vực, việc lấn sang lĩnh vực kề bên tốn rất ít chi phí với họ. Ngược lại, đối thủ mới muốn gia nhập thị trường sẽ phải trả giá đắt hơn nhiều.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Chẳng hạn, một ứng dụng tin tức có hàng triệu người dùng hoạt động mỗi ngày. Khi mở thêm tính năng thanh toán, họ không cần xây lại niềm tin từ đầu. Hay một nền tảng thanh toán đã nắm dữ liệu chi tiêu. Lúc tung dịch vụ cho vay, họ cũng không phải thuyết phục lại người dùng.
Vietnamese translation
Mỗi dịch vụ mới lại khiến người dùng phụ thuộc hơn vào nền tảng. Chi phí để chuyển sang hệ thống khác vì thế tăng lên. Dần dần nền tảng trở thành hạ tầng thiết yếu mà người dùng lẫn doanh nghiệp khó có thể bỏ qua.
Vietnamese translation
Nếu chuyển sang nền tảng khác, người dùng sẽ gặp rắc rối. Họ mất thời gian khôi phục dữ liệu, phải kết nối lại với bạn bè, đối tác hay khách hàng, và trải nghiệm mới kém tính cá nhân hơn. Đó là bẫy khóa chặt rất tinh vi, khó giải quyết bằng pháp lý. Về hình thức, không ai ép người dùng ở lại, nhưng cái giá phải trả để rời đi ngày càng cao.
Vietnamese translation
Đông Nam Á là mảnh đất rất màu mỡ cho siêu ứng dụng. Người dân ở đây tiếp cận công nghệ muộn hơn các nước giàu nên chuộng những ứng dụng tích hợp nhiều chức năng trong một. Ứng dụng nào chiếm được lòng tin của người dùng trước sẽ có lợi thế lớn và rất khó bị đuổi kịp.
Vietnamese translation
Grab là ví dụ điển hình. Ra mắt năm 2012 tại Malaysia như một dịch vụ gọi xe, nay Grab còn cung cấp ở nhiều nước Đông Nam Á các dịch vụ giao đồ ăn, ví điện tử, cho vay tiêu dùng và bảo hiểm. Mỗi lần mở rộng vừa giúp tăng doanh thu, vừa thu thập thêm dữ liệu về hành vi người dùng: họ đi lại ở đâu, chi tiêu thế nào và thực hiện những giao dịch tài chính nào.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Các nền tảng xã hội lớn rất nhanh. Họ tận dụng ngay lượng người dùng đông đảo cùng dữ liệu về hành vi của họ.
Vietnamese translation
Logic tương tự diễn ra ở Việt Nam. TikTok là ví dụ rõ nét. Ban đầu TikTok chỉ là ứng dụng video ngắn, rồi TikTok Shop nhanh chóng vươn lên thành kênh thương mại điện tử lớn hàng đầu tại Việt Nam. TikTok khai thác thẳng lượng người dùng sẵn có và dữ liệu về nội dung họ xem. Người dùng không cần mở ứng dụng khác để mua sắm mà mua ngay trong dòng video quen thuộc. Ranh giới giữa giải trí và mua sắm gần như biến mất.
Vietnamese translation
Zalo cũng đi theo hướng đó. Zalo đã có 74 triệu người dùng cho nhắn tin và gọi điện, rồi bổ sung ZaloPay. Nhờ vậy, mỗi cuộc trò chuyện đều có thể trở thành một điểm chạm tài chính.
Vietnamese translation
Vấn đề pháp lý và chính sách
Vietnamese translation
Nền tảng công nghệ khác với nhà máy. Nhà máy gắn với cơ sở vật chất, còn nền tảng có thể đổi mô hình tổ chức, chuyển máy chủ hoặc rút khỏi một thị trường với chi phí thấp hơn nhiều so với ngành truyền thống. Với những nền tảng rất lớn, lúc nào cũng có hai lựa chọn: tuân thủ quy định hoặc thay đổi cấu trúc để tránh nghĩa vụ. Cả hai lựa chọn đều nằm trên bàn.
Vietnamese translation
Năm 2023, Indonesia cấm hoạt động thương mại điện tử trên mạng xã hội. TikTok Shop tạm thời đóng cửa nhưng nhanh chóng trở lại bằng cách đầu tư và hợp tác với Tokopedia, sàn thương mại điện tử lớn hàng đầu ở Indonesia. Đây không phải trường hợp cá biệt mà cho thấy một thực tế mang tính cấu trúc. Một quốc gia có thể ban hành quy định chặt chẽ, nhưng nếu thị trường chưa đủ quan trọng với nền tảng, doanh nghiệp có thể xoay chuyển cấu trúc để thích ứng.
