Digitale Hinterlassenschaften: Wer verwaltet die Daten von Verstorbenen?
Di sản số: Ai quản lý dữ liệu của người đã khuất?
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/25
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Ngay cả khi một người qua đời, họ vẫn để lại dữ liệu cần được bảo vệ, kế thừa và tôn trọng. Tình huống này đặt ra câu hỏi về việc quản lý di sản số tại Việt Nam.
Vietnamese translation
Vietnamese translation
Quyền riêng tư có chấm dứt khi chết?
Vietnamese translation
Khi ai đó qua đời, họ có thể để lại email, tài khoản lưu trữ đám mây, mạng xã hội, ví điện tử, ví tiền mã hóa, dữ liệu kinh doanh trực tuyến, hồ sơ bệnh án và dữ liệu sức khỏe từ ứng dụng hoặc đồng hồ thông minh. Một số dữ liệu có giá trị tài chính thực sự. Một số dữ liệu lưu giữ kỷ niệm gia đình. Một số dữ liệu chứa tin nhắn riêng tư liên quan đến người còn sống. Và có dữ liệu mà AI có thể dùng để tái tạo giọng nói, khuôn mặt hoặc phong cách viết của người đã khuất.
Vietnamese translation
"Giá trị của những 'di sản số' này là rõ ràng, nhưng quy định về chúng lại thiếu", ông Mai Tất Đạt, nghiên cứu sinh ngành khoa học máy tính tại Đại học RMIT Việt Nam, nói. Nhận định này không dựa trên tưởng tượng, mà dựa trên các vụ tranh chấp thực tế tại Việt Nam.
Vietnamese translation
Trong thời đại mà mỗi người đều để lại một "cuộc sống số", câu hỏi đặt ra là: Ai quản lý di sản này sau khi chết?
Vietnamese translation
Khoảng trống này trở nên rõ rệt vào năm 2025, khi Zalo gây xôn xao vì xóa lịch sử trò chuyện của các tài khoản không hoạt động sau 45 ngày. Trong số những người chỉ trích có các gia đình phát hiện rằng tin nhắn của họ với người thân đã khuất đã bị ứng dụng xóa bỏ.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Ảnh, tin nhắn và dữ liệu trở thành một phần di sản cần được quy định. Ảnh: Nguyễn Hoàng Vân/Pexels
Vietnamese translation
Cuối năm 2025, Zalo mở rộng việc thu thập dữ liệu cá nhân mà không cho người dùng lựa chọn chỉ đồng ý một phần. Thay vì có thể chọn dữ liệu nào họ chia sẻ, người dùng phải hoặc đồng ý với tất cả hoặc không thể sử dụng ứng dụng nữa. Cơ quan quản lý sau đó đã phạt 810 triệu đồng đối với nhà điều hành vì không cho người dùng lựa chọn thực sự.
Vietnamese translation
Theo ông Mai Tất Đạt, những vụ việc này cho thấy các quy định hiện hành chỉ bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu của người còn sống. Và những sự kiện này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.
Vietnamese translation
Gần đây, Việt Nam đã cập nhật khung pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân thông qua Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Nghị định số 356/2025/NĐ-CP. Các tổ chức, doanh nghiệp thu thập và xử lý dữ liệu này giờ phải đáp ứng các yêu cầu chặt chẽ hơn về sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, biện pháp bảo mật và trách nhiệm giải trình khi vi phạm.
Vietnamese translation
Tuy nhiên, luật chỉ yêu cầu sự đồng ý của người còn sống và không đề cập đến người đã khuất. "Tại sao quyền riêng tư lại chấm dứt khi chết? Người thừa kế có được phép truy cập dữ liệu của người đã khuất không? Các nền tảng có phải hợp tác không? Bệnh viện có được phép tiết lộ hồ sơ không? Tin nhắn riêng tư có nên được giữ bí mật không? Luật không trả lời những câu hỏi này", ông Đạt nói.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Dữ liệu sức khỏe có thể có giá trị lâu dài và đặt ra câu hỏi về quyền truy cập, quyền riêng tư và thừa kế sau khi chết. Ảnh: Pexels
Vietnamese translation
Di chúc số cho tài sản số
Vietnamese translation
Theo ông Đạt, bước đầu tiên để giải quyết những vấn đề này là một "di chúc số" được pháp luật công nhận. Văn bản này sẽ song song với di chúc truyền thống, chứa các chỉ dẫn có giá trị pháp lý: ai được phép truy cập dữ liệu nào, dữ liệu nào nên bị xóa, dữ liệu nào nên được lưu giữ, và cách chuyển giao tài sản số?
Vietnamese translation
Ví dụ, một người có thể chỉ định rằng ảnh gia đình sẽ thuộc về con cái, tin nhắn riêng tư sẽ được giữ bí mật, một người đáng tin cậy sẽ được quyền truy cập vào ví tiền mã hóa, và việc tạo ra một phiên bản AI với giọng nói hoặc hình ảnh của chính mình là hoàn toàn bị cấm.
Vietnamese translation
Người được chỉ định là người quản lý di sản số trong di chúc sẽ làm việc với các nền tảng công nghệ, ngân hàng và bệnh viện để đảm bảo các chỉ dẫn được thực hiện. Trong đó có các bước rõ ràng để xác minh danh tính và cơ chế kiểm soát, để dữ liệu được chuyển cho đúng người và đúng mục đích.
Vietnamese translation
Tầm quan trọng của di chúc số đặc biệt lớn đối với tài sản tài chính và dữ liệu sức khỏe – hai lĩnh vực mà quyền truy cập và quyền riêng tư đặt ra những thách thức khác nhau.
Vietnamese translation
Tại Việt Nam, nơi có khoảng 17 triệu người sở hữu tài sản tiền mã hóa – một trong những tỷ lệ cao nhất thế giới –, rủi ro đặc biệt rõ ràng. Với ví tiền mã hóa tự quản lý, quyền truy cập phụ thuộc vào khóa riêng tư hoặc cụm từ khôi phục mà chỉ chủ sở hữu biết. Không có lệnh tòa nào có thể khôi phục bí mật này. Điều đó có nghĩa là: người thừa kế có thể có quyền hợp pháp đối với tài sản, nhưng không có cách nào để truy cập.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Khoảng 20% dân số Việt Nam sở hữu tiền mã hóa, tạo ra nhu cầu lớn về quy định pháp lý cho tài sản số. Ảnh: Alesia Kozik/Pexels
Vietnamese translation
Ngược lại, dữ liệu sức khỏe không gây thách thức về quyền truy cập, mà về quyền riêng tư. Theo bác sĩ Nguyễn Thị Đăng Thu, nghiên cứu sinh ngành tâm lý học tại Đại học RMIT, "quyền bảo mật thông tin sức khỏe không chấm dứt khi bệnh nhân qua đời. Bác sĩ vẫn bị ràng buộc bởi nghĩa vụ giữ bí mật với bệnh nhân."
Vietnamese translation
Tuy nhiên, trên thực tế, theo bác sĩ Thu, ngày càng có nhiều


