Digitale Plattformarbeit und Arbeitsrecht
Làm việc trên nền tảng số và pháp luật lao động
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/22
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Việc cải cách pháp lý cho công việc trên nền tảng kỹ thuật số chưa bao giờ dễ dàng. Luôn có những cuộc tranh luận gay gắt trên truyền thông, trong nghị viện, thậm chí là đối đầu trên đường phố hoặc trước các tòa án hiến pháp.
Vietnamese translation
Đằng sau những cuộc tranh luận này là một sự khác biệt trong cách nhìn nhận về bản chất của công việc trên nền tảng số.
Vietnamese translation
Chu kỳ tư bản chủ nghĩa: Hình thức thay đổi, bản chất vẫn nguyên
Vietnamese translation
Một số người cho rằng đây là một mô hình kinh doanh mới, xuất hiện nhờ tiến bộ công nghệ và các phương pháp kinh doanh đổi mới. Từ góc nhìn này, họ lập luận rằng mối quan hệ giữa người lao động và các nền tảng số không nên bị quản lý quá sâu rộng bằng luật, đặc biệt là luật lao động truyền thống.
Vietnamese translation
Do đó, việc hiểu đúng bản chất của công việc trên nền tảng số giúp người ra quyết định đánh giá xem liệu cải cách có cần thiết và theo hướng nào.
Vietnamese translation
Về mặt chính trị - kinh tế, sự xuất hiện của công việc trên nền tảng số là một phần của chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số. Khi internet được thương mại hóa và dữ liệu trở thành một tư liệu sản xuất quan trọng, công nghệ kỹ thuật số đóng vai trò trung tâm trong việc tổ chức sản xuất và kinh doanh. Các nền tảng số sử dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và thuật toán để điều phối công việc và giám sát người lao động.
Vietnamese translation
Tuy nhiên, các nghiên cứu về công việc trên nền tảng số cho thấy sự thay đổi trong tổ chức lao động không thay đổi cấu trúc quyền lực giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Một tài xế đặt xe trực tuyến. Ảnh: Gorazd Nikoloski/Pexels
Vietnamese translation
Với các ứng dụng hiện đại, công việc trên nền tảng số không còn là một mô hình lao động mới, mà chỉ là phiên bản kỹ thuật số của mối quan hệ truyền thống. Ba đặc điểm cốt lõi của mối quan hệ giữa tư bản và lao động không hề biến mất. Sự phụ thuộc kinh tế vẫn tồn tại, vì người lao động cần nền tảng để tiếp cận thị trường và tìm việc. Giám sát trực tiếp không còn nữa, thay vào đó là sự điều khiển bằng thuật toán và hệ thống khen thưởng cũng như phạt tự động. Không có gì ngạc nhiên khi vị thế đàm phán giữa hai bên vẫn không đổi, vì giá cả, điều kiện và quy tắc hoạt động được quyết định đơn phương.
Vietnamese translation
Nhìn ở bức tranh lớn hơn, việc số hóa việc làm là sự tiếp diễn của những thay đổi đã bắt đầu từ hàng chục năm trước: Sự phân mảnh doanh nghiệp thông qua hình thức thuê ngoài và nhà thầu phụ; sự cá nhân hóa các mối quan hệ lao động; và do đó, việc chuyển giao rủi ro sang phía người lao động. Các nền tảng số không tạo ra xu hướng mới trong tổ chức lao động, mà đẩy chúng lên một tầm cao mới trong môi trường kỹ thuật số. Ngay cả chiến lược danh tính cũng không mới. Nó đã được sử dụng từ lâu để tách ban quản lý khỏi trách nhiệm đối với người lao động.
Vietnamese translation
Đó là chu kỳ tư bản quen thuộc: Công nghệ thay đổi hình thức, nhưng bản chất quan hệ tư bản - người lao động vẫn vậy. Nhận ra điều này không phải để phủ nhận chủ nghĩa tư bản hay lên án các nền tảng số, mà để tìm ra cách tiếp cận phù hợp với công việc trên nền tảng.
Vietnamese translation
Các cuộc thảo luận tại Việt Nam: Cần một tư duy mới
Vietnamese translation
Sự phát triển nhanh chóng của công việc trên nền tảng số cũng gây ra xung đột và tranh luận tại Việt Nam. Tuy nhiên, khác với một số quốc gia khác, nỗ lực kiện cáo của các tài xế cá nhân nhanh chóng chìm xuống. Đáng chú ý là vụ kiện của hãng taxi Vinasun với Grab, dù đây là một tranh chấp thương mại. Tòa án gián tiếp công nhận tư cách nhân viên của các tài xế Grab. Nhưng vụ việc này không có tác động đáng kể đến việc quản lý công việc trên nền tảng sau đó. Dấu hiệu cho thay đổi đã có, nhưng chưa được hệ thống hóa.
Vietnamese translation
Các cuộc thảo luận về quản lý công việc trên nền tảng trở nên rõ ràng hơn từ năm 2020 - 2021, khi xung đột gia tăng và các vấn đề về thu nhập, an toàn và phúc lợi của người lao động ngày càng rõ ràng hơn. Tuy nhiên, quá trình này cho thấy dấu hiệu trì trệ. Trong khi có những quan điểm khác nhau về tư cách pháp lý của công việc trên nền tảng, các cơ quan chức năng vẫn chưa đưa ra lập trường chính thức. Hệ quả là nhóm người lao động này vẫn hoạt động trong vùng trống pháp luật và bị loại trừ khỏi sự bảo vệ của luật lao động.
Vietnamese translation
Các cuộc thảo luận cho đến nay chỉ ra một số vấn đề. Thứ nhất, cuộc tranh luận về tư cách nhân sự vẫn mắc kẹt trong các khái niệm cũ. Theo dõi từ xa, điều khiển bằng thuật toán và hệ thống激励基于 thu nhập - những yếu tố cốt lõi của mô hình nền tảng - chưa được phân tích đầy đủ và có hệ thống. Hơn nữa, các tiêu chí để xác định "nhân viên" vẫn chưa rõ ràng ngay cả sau những điều chỉnh, khiến việc phân loại công việc trên nền tảng trở nên phức tạp hơn.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Công việc trên nền tảng số không còn là mô hình lao động mới, mà chỉ là phiên bản kỹ thuật số của mối quan hệ truyền thống. Ảnh: Hoàng Việt
Vietnamese translation
Điều quan trọng hơn: Phần lớn cuộc thảo luận vẫn tập trung vào câu hỏi liệu những người làm việc trên nền tảng số là "nhân viên" hay "đối tác", mà chưa đi sâu vào các khía cạnh chính sách. Đã đến lúc cần tư duy khác đi về câu chuyện của công việc trên nền tảng số. Thay vì chỉ giới hạn ở vấn đề tư cách nhân sự, các cuộc thảo luận cần đặt ra những câu hỏi lớn hơn: Những người làm việc trên nền tảng số có cần sự bảo vệ của luật lao động không?
Vietnamese translation
Nếu có, khung pháp luật hiện tại còn phù hợp để quản lý mối quan hệ giữa nền tảng số và người lao động không? Phạm vi bảo vệ và hình thức can thiệp có cần thay đổi không? Các vấn đề mới như điều khiển bằng thuật toán, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền được lập hội cũng như thương lượng tập thể trong môi trường kỹ thuật số sẽ được xử lý ra sao? Chỉ khi những câu hỏi này được đặt ra một cách nghiêm túc, những thách thức do mô hình công việc trên nền tảng đặt ra mới có thể được giải quyết một cách toàn diện và triệt để.
Vietnamese translation
Quản lý khung pháp luật cho công việc trên nền tảng: Sáng kiến mới, nguyên tắc cũ
Vietnamese translation
Tình trạng bấp bênh của người lao động và xung đột giữa các bên cho thấy sự cần thiết phải can thiệp vào công việc trên nền tảng số bằng luật...
