Glück messen ohne Vergleich
Đo hạnh phúc mà không so sánh
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/21
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Liên Hợp Quốc đã đề xuất đo lường sự tiến bộ của các quốc gia không chỉ bằng tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Họ cũng muốn đo lường phúc lợi của con người. Nhưng làm sao có thể đo hạnh phúc khi nó là điều gì đó mang tính cá nhân và chủ quan?
Vietnamese translation
Liên Hợp Quốc đã đề xuất đo lường sự tiến bộ của các quốc gia theo cách khác, không chỉ dùng GDP. Họ muốn đo lường phúc lợi trong cuộc sống. Nhưng làm sao đo được điều đó khi hạnh phúc là thứ gì đó chủ quan?
Vietnamese translation
Mỗi khi chúng ta thấy bạn bè hay đồng nghiệp được thăng chức, hoặc khi nhìn cuộc sống của người khác trên mạng xã hội, chúng ta thường so sánh mình với họ. Chúng ta tự hỏi mình còn cách xa cuộc sống lý tưởng bao nhiêu. Điều thú vị là các phép đo xã hội cũng hoạt động gần như vậy.
Vietnamese translation
Hơn một năm nay, tôi là thành viên của một nhóm chuyên gia do Tổng thư ký Liên Hợp Quốc thành lập. Nhiệm vụ của chúng tôi nghe có vẻ đơn giản nhưng lại khó: chúng tôi phải đề xuất cách đo lường sự tiến bộ của các quốc gia, bằng những phép đo vượt ra ngoài GDP. Kết quả là báo cáo “Counting What Counts” (tạm dịch: “Đo lường những gì quan trọng”), được công bố vào tháng 5 năm 2026.
Vietnamese translation
Lý do cho công việc này không mới. Trong nhiều thập kỷ, người ta đã biết rằng GDP không được tạo ra để đo cuộc sống tốt đẹp của con người. Nó đo quy mô hoạt động kinh tế, và nó làm điều đó rất tốt. Nhưng dần dần, cả thế giới bắt đầu dùng nó như thước đo cho sự tiến bộ nói chung. Rồi người ta ngạc nhiên khi GDP tăng nhưng con người vẫn bất an, môi trường bị tàn phá, và cơ hội để có cuộc sống tốt hơn trở nên nhỏ hơn.
Vietnamese translation
Nhóm của chúng tôi được giao xây dựng một la bàn khác, gọi là “Beyond GDP” (tạm dịch: “Vượt ra ngoài GDP”): một bảng điều khiển với 31 chỉ số. Các chỉ số này đo những thứ mà GDP không đo, như phúc lợi của con người, bao gồm sức khỏe, thu nhập, giáo dục, môi trường, quan hệ xã hội, an ninh, tự do và cơ hội phát triển. Beyond GDP muốn đo những thứ khó nắm bắt như sự cô đơn, lòng tin giữa con người, hay mức độ hài lòng của một người với cuộc sống của họ.
Vietnamese translation
Nhưng làm sao có thể đo và so sánh những thứ khó nắm bắt này khi hạnh phúc là điều chủ quan, tức là sự chú tâm vào cuộc sống, và chú tâm có nghĩa là không đo lường và không so sánh?
Vietnamese translation
Sự chú tâm chạm vào la bàn tiến bộ ở đâu?
Vietnamese translation
Chú tâm là khả năng hiện diện trong khoảnh khắc hiện tại một cách có ý thức và không phán xét. Tôi muốn nói về việc buông bỏ so sánh, đó là một đặc điểm riêng của sự chú tâm.
Vietnamese translation
Chú tâm không chạm vào toàn bộ la bàn Beyond GDP. Nó chạm vào ba điểm. Rõ ràng nhất là lĩnh vực “phúc lợi chủ quan”. Toàn bộ bảng điều khiển đo lĩnh vực này chỉ bằng một con số: mức độ hài lòng của một người với cuộc sống của họ. Điểm thứ hai là sự gắn kết xã hội, được đo một phần qua sự cô đơn: tỷ lệ những người nói rằng họ cảm thấy cô đơn phần lớn thời gian trong ngày. Và điểm thứ ba, có lẽ quan trọng nhất, là sức khỏe tâm thần. Báo cáo tự thừa nhận rằng nó vẫn chưa được đo lường đầy đủ và cần phát triển thêm.
Vietnamese translation
Thái độ so sánh trong việc đo lường
Vietnamese translation
Mỗi khi chúng ta tự hỏi: “Bây giờ tôi thế nào?”, chúng ta tự đánh giá bản thân và so sánh mình với người khác hoặc với chính mình trong quá khứ.
Vietnamese translation
Các phép đo tiến bộ ở cấp quốc gia cũng hoạt động gần như vậy. Hãy thử tách những gì chúng ta gọi là đo lường. Mỗi phép đo tiến bộ gồm ba bước. Thứ nhất: trừu tượng hóa – chúng ta biến một trải nghiệm phong phú, không rõ ràng thành một con số. Thứ hai: so sánh – chúng ta so sánh con số này với con số khác, năm nay với năm ngoái, nước ta với nước láng giềng. Thứ ba: liên hệ với lý tưởng – mỗi thang đo có một đỉnh, một giá trị tốt nhất có thể, mà mọi con số đều được so sánh với nó.
Vietnamese translation
Một bức ảnh cho thấy một khu chợ nông sản vào sáng sớm trong thành phố. (Ảnh: VnExpress)
Vietnamese translation
Điều thú vị là truyền thống chú tâm, độc lập với khoa kinh tế, đã nhận ra chính ba bước này là nguyên nhân của khổ đau. Theo quan điểm này, khổ đau không đến trực tiếp từ điều kiện khách quan của chúng ta, mà từ một tâm trí liên tục so sánh hiện tại với điều gì đó lẽ ra phải khác. Tâm trí đó trừu tượng hóa, so sánh và phóng chiếu một lý tưởng.
Vietnamese translation
Báo cáo Beyond GDP đưa ra một ví dụ: Trong nhiều thập kỷ, nền kinh tế tăng trưởng ổn định, nhưng phúc lợi của con người, như lòng tin và an ninh, lại giảm. Hai đường cong đã tách rời. Chúng tôi trình bày điều đó như sự thất bại của GDP, như bằng chứng rằng các con số kinh tế không phản ánh cuộc sống thực.
Vietnamese translation
Một bức ảnh cho thấy cuốn sách “Beyond GDP”.
Vietnamese translation
Nhưng ở đây tôi muốn đưa ra một giả thuyết táo bạo hơn. Có lẽ một phần của sự tách rời này không phải vì chúng ta đo sai. Mà vì chính thái độ so sánh, ngày nay được khuếch đại bởi mạng xã hội và văn hóa xếp hạng, là một nguồn gây bất an, tồn tại độc lập với điều kiện vật chất. Nếu vậy, thì một câu hỏi khó được đặt ra: Liệu một thước đo mới, dù tinh tế đến đâu, có giải quyết được vấn đề này không? Hay nó chỉ tạo ra một nỗi lo mới, vì tâm trí so sánh có thêm thứ để so sánh?
Vietnamese translation
Bạn đang ở bậc nào?
Vietnamese translation
Để thấy vấn đề rõ hơn, chúng ta hãy xem công cụ mà bảng điều khiển Beyond GDP dùng để đo hạnh phúc của các quốc gia. Nó gọi là thang Cantril. Câu hỏi là: “Hãy tưởng tượng một cái thang có mười một bậc, từ 0 đến 10. Bậc trên cùng là cuộc sống tốt nhất mà bạn có thể có; bậc dưới cùng là tồi tệ nhất. Bạn đang đứng ở bậc nào?”
Vietnamese translation
Câu hỏi này đòi hỏi điều gì? Nó đòi hỏi bạn phải rút lui khỏi khoảnh khắc hiện tại. Bạn phải tóm tắt toàn bộ cuộc sống của mình. Sau đó, bạn đặt bản tóm tắt đó lên một cái thang và so sánh nó với điều tốt nhất bạn có thể đạt được. Đó là một câu hỏi buộc người trả lời phải thực hiện chính xác ba bước đó.
Reading check
Answer after reading to check whether you understood the main ideas.
Read next

KI braucht öffentliches Feedback, bevor es zu spät ist
In einem Artikel in der Zeitschrift Noema erklärt Macario Schettino, dass jede frühere Kommunikationsrevolution – der Buchdruck, Massenzeitungen, Fernsehen und Radio – schließlich durch dieselbe…
Read and learnWas ist das sauberste Tier?
Was ist das sauberste Tier? Die Antwort hängt davon ab, wie man Sauberkeit definiert. Im Tierreich geht es bei Sauberkeit nicht darum, makellos auszusehen. Es geht vielmehr um Verhaltensweisen, die…
Read and learnDer älteste Vergnügungspark der USA ist nicht Coney Island
Wenn du dich fragst, welcher der älteste Vergnügungspark in den USA ist, dann ist es Lake Compounce in Bristol, Connecticut. Er wurde 1846 eröffnet und ist der älteste durchgehend betriebene…
Read and learnWo gibt es das sauberste Wasser der Welt?
Wenn du nach dem saubersten Wasser der Welt suchst, findest du schnell heraus: Es gibt keine einzige weltweite Rangliste. Viele Faktoren sind wichtig für sauberes Trinkwasser. Dazu gehören natürliche…
Read and learn
