Hoàn Kiếm: Wann begann die Legende?
Hoàn Kiếm: Legends began when?
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/10
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Huyền thoại về Hồ Hoàn Kiếm (Trả Gươm) gắn liền với các tầng ý nghĩa văn hóa của hồ về số phận, sự hình thành và bảo vệ đất nước, cũng như tính chính đáng của các triều đại. Nhưng những lớp ý nghĩa này đã hình thành như thế nào qua dòng lịch sử?
Vietnamese translation
Trong lịch sử văn hóa Việt Nam, hiếm có nơi nào hội tụ nhiều tầng ý nghĩa lịch sử, huyền thoại, chính trị, tôn giáo, khoa học và đô thị như Hồ Hoàn Kiếm. Hồ Hoàn Kiếm không phải từ đầu đã là biểu tượng trọn vẹn. Sự lý tưởng hóa này được xây dựng theo thời gian. Mỗi thời đại nhìn nhận hồ theo một cách khác nhau.
Vietnamese translation
Thời Lê-Trịnh, hồ là không gian của quyền lực hoàng gia,用来 xác nhận tính chính đáng của nhà Lê. Đến thời Nguyễn, hồ trở thành nơi tranh luận về nhà Lê. Thuộc địa, nơi đây đụng độ giữa biểu tượng văn minh phương Tây và truyền thống kháng chiến. Sau 1945 và đặc biệt từ 1954, Hồ Hoàn Kiếm được định nghĩa lại là biểu tượng quốc gia: tượng trưng cho lịch sử, độc lập và hòa bình. Để hiểu Hồ Hoàn Kiếm ngày nay, chỉ nhìn phong cảnh là chưa đủ. Phải xem nó như một quá trình kiến tạo văn hóa và biểu tượng, trong đó mỗi thế hệ bổ sung và diễn giải theo nhu cầu của mình.
Vietnamese translation
1. Từ Thuận Thiên đến huyền thoại Thanh Thúy
Vietnamese translation
Tính đến nay, chưa ai tìm thấy từ "Hoàn Kiếm" hay "Hồ Hoàn Kiếm" trong các văn bản từ thế kỷ 15 hay 16. Lê Thái Tổ và Nguyễn Trãi không biết những từ này khi viết Lam Sơn thực lục năm 1431. Nguyễn Trãi cũng không đề cập đến nơi này trong Dư địa chí năm 1434. Hàng chục bia ký còn sót lại từ nhà Lê cũng không ghi gì. Đại Việt sử ký toàn thư (bản in Phạm Công Trứ năm 1697) thậm chí không viết "Lục Thủy", "Tả Vọng" hay "Hữu Vọng". Chỉ có một bức ảnh duy nhất là bản đồ kinh thành Thăng Long, được cho là từ thời Hồng Đức nhưng bị sửa lại ở các thế hệ sau, với phần cung điện nhà Trịnh (thế kỷ 17-18). Hồ Hoàn Kiếm lúc đó là một vùng nước đọng, nối với sông Hồng ở bãi Phúc Xá. Tác phẩm Xứ Đàng Ngoài của A. des Rhodes (viết nửa đầu thế kỷ 17) cũng không nhắc đến.
Vietnamese translation
Hồ có vẻ không có gì đặc biệt. Nó giống hàng trăm hồ ao trong đê điều Hà Nội. Ngay cả vị trí ven rìa cũng khiến nó không thể sánh với Hồ Thái, nơi có Văn Miếu - Quốc Tử Giám trên một hòn đảo. Nó cũng không so được với Hồ Tây, thường được nhắc đến trong chính sử. Vậy câu hỏi lớn là: Huyền thoại "Trả Gươm" cho vua Lê Thái Tổ bắt đầu từ bao giờ?
Vietnamese translation
Tìm trong các nguồn sử liệu, ta thấy lần đề cập đầu tiên đến sự tích "Gươm Thuận Thiên" trong Lam Sơn thực lục. Bản in sớm nhất còn lưu giữ là từ năm 1676 (Vĩnh Trị 1) do nhóm Hồ Sĩ Dương (Bộ Lại) thực hiện. So với các truyền thừa Lê Sát có thể được biên soạn sớm hơn vì còn giữ từ "Trẫm" (đại danh nhân xưng của Lê Thái Tổ), cả hai bản đều giống nhau. Phần huyền thoại không có từ thế kỷ 15 mà có thể được biên soạn ở các thế hệ sau, với ngày kết thúc được biết hiện nay là năm 1676. Tóm tắt cốt truyện "Sự tích Lam Sơn": Lê Lợi nhận một thanh sắt từ ngư dân Lê Thận, sau đó tìm thấy chuôi gươm trên một đa đa sơn trang có chạm rồng hổ và hai chữ "Thanh Thúy". Vợ Lê Lợi cũng tìm được một ấn "%1$Lê Lợi%2$" cùng lúc. Toàn bộ câu chuyện cùng với việc mai táng tổ tiên Lê Lợi tại vùng Phật Hoàng động Chiêu Nghi là sản phẩm bịa đặt sau này, được các sử gia bổ sung ở cuối tập 1 Lam Sơn thực lục [1]. Các nguồn này cho thấy đến nửa sau thế kỷ 17 chỉ có huyền thoại Gươm Thanh Thúy và ấn "%1$Lê Lợi%2$", hai huyền thoại được sáng tạo vào thế kỷ 17 nhằm củng cố tính chính đáng và thuyết thiên mệnh cho nhà Lê. Lúc này chưa có dấu vết nào về việc trao gươm, nhận gươm, hay rùa vàng như ta thường thấy sau này.
Vietnamese translation
2. Huyền thoại nổi lên khi Thăng Long mất vị thế
Vietnamese translation
Thế kỷ 18, Phạm Đình Hổ (1768 - 1832) là người đầu tiên ghi lại thuyết "Trả Gươm": "Hồ Tả Vọng: ở phía đông nam thành Thăng Long, trong tường thành. Theo truyền thuyết, đây là một nhánh sông Nhị. Vua Lê Thái Tổ trả gươm báu cho thần rùa ở đây, nên đặt tên là hồ Hoàn Kiếm. Sau này dùng làm nơi duyệt thủy quân, gọi là hồ Thủy Quân. Thời đó chia làm hai hồ, hồ phía bắc gọi Tả Vọng, hồ phía nam gọi Hữu Vọng [2]". Đoạn này dùng tên gốc "thành Thăng Long", cho thấy nó được viết trước năm 1802. Kính Phủ Nguyễn Án viết trong Vũ trung tùy bút: "Hồ Hoàn Kiếm ở Thăng Long thuộc huyện Báo Thiên, nối với sông [Hồng], rất rộng và là nơi mà tiên đế Thái Tổ để rơi gươm. Thời xưa Thái Tổ ngẩng đầu lên, tìm được một thanh gươm cổ. Sau khi lên ngôi, ông thường mang theo. Một hôm ông chèo thuyền trên hồ, một con rùa lớn nổi lên水面. Ông không bắn tên mà chỉ tay gươm về phía nó, gươm rơi xuống nước. Rùa lặn theo gươm. Vua giận, cho bịt lối ra sông, đắp đê rút nước tìm gươm nhưng không thấy. Các đời sau gọi đây là Tả Vọng và Hữu Vọng dựa theo sự việc này. Thời Cảnh Hưng, giữa hồ có một hòn sáng lên rồi tắt. Người ta tin rằng gươm đã bay đi rồi."
Vietnamese translation
Hai chữ "tiền triều" cho thấy đoạn văn này được viết sau năm 1802 - với mục đích củng cố tính chính đáng nhà Nguyễn. Dù cả Nguyễn Án lẫn Phạm Đình Hổ (đồng tác giả sách) đều thuộc phe phục Lê, thậm chí Phạm Đình Hổ sống nhiều năm ở huyện Thái Crect, họ đều tạo ra câu chuyện "nhà Lê mất gươm". Sự thay đổi quan điểm của Phạm Đình Hổ cho thấy truyện "Trả Gươm" đã tồn tại như một huyền thoại từ khi nhà Lê còn quyền lực. Nhưng khi nhà Lê sụp đổ và nhà Nguyễn lên ngôi, ông đã thay đổi chiến lược.
