Jürgen Habermas: Bürger müssen 'Mitautoren' der Gesetze sein
Jürgen Habermas: Người dân phải là 'đồng tác giả' của luật pháp
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/24
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Những tư tưởng của Jürgen Habermas, đặt pháp quyền vào trung tâm của đối thoại dân chủ, là một tham chiếu quan trọng cho tất cả các quốc gia muốn xây dựng một trật tự pháp lý vừa hợp pháp, vừa hiệu lực và hiệu quả cho phát triển bền vững.
Vietnamese translation
Jürgen Habermas, nhà tư tưởng lớn người Đức, một trong những nhà tư tưởng có ảnh hưởng nhất về các ý tưởng pháp lý, dân chủ và tính hợp pháp của quyền lực nhà nước, đã qua đời vào ngày 14 tháng 3 năm 2026, hưởng thọ 96 tuổi.
Vietnamese translation
Sự ra đi của ông không chỉ kết thúc cuộc đời của một học giả vĩ đại, mà còn khiến giới học thuật phải suy ngẫm sâu sắc hơn về di sản trí tuệ mà ông để lại cho đời sống chính trị và pháp lý hiện đại.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Jürgen Habermas, 13.2.2008. Nguồn: Wikipedia
Vietnamese translation
Nhấn mạnh đối thoại công khai của người dân
Vietnamese translation
Điều quan trọng nhất trong di sản này là ông buộc chúng ta phải quay lại một câu hỏi tưởng chừng cũ nhưng thực ra chưa bao giờ cũ: Tại sao con người phải tuân theo luật pháp? Và câu trả lời của ông rất rõ ràng: Không chỉ vì luật được ban hành theo đúng thủ tục, mà còn vì người dân có thể nhận ra liệu họ có phải là một phần của quá trình tạo ra luật đó hay không.
Vietnamese translation
Đã có thời, nhiều lý thuyết pháp lý hiện đại đi theo hai hướng quen thuộc. Một hướng coi luật chủ yếu là mệnh lệnh, có hiệu lực vì nhà nước ban hành với thẩm quyền đúng đắn và theo đúng thủ tục, kèm theo các chế tài. Hướng kia nhấn mạnh nội dung đạo đức của luật, tức là luật phải công bằng và phù hợp với lẽ phải.
Vietnamese translation
Habermas không bác bỏ lý thuyết nào trong hai lý thuyết này, nhưng ông nói rằng còn thiếu một phần: Điều gì làm cho luật trở nên hợp pháp trong đời sống dân chủ? Và ông đã lấp khoảng trống đó bằng cách nhấn mạnh đối thoại công khai của người dân. Ông coi luật là kết quả của sự thảo luận, phê bình và đặt câu hỏi về các vấn đề chung giữa những người dân, dựa trên lý lẽ, chứ không chỉ là công cụ của quyền lực hay kỹ thuật quản lý.
Vietnamese translation
Ông không phải là người "phát minh" ra tranh luận công khai, nhưng ông đã biến không gian công thành một điều kiện lý thuyết để hiểu tính hợp pháp của pháp luật hiện đại.
Vietnamese translation
Nói một cách đơn giản: Một quy định về học phí đại học có thể được ban hành theo đúng thủ tục, nhưng nếu trước đó không có không gian trong xã hội để sinh viên, giáo viên, phụ huynh và chuyên gia thảo luận một cách nghiêm túc, thì luật đó có thể hợp pháp và đúng quy trình, nhưng rất dễ thiếu tính hợp pháp trong mắt công chúng.
Vietnamese translation
Sự "đồng khởi nguyên" của nhân quyền và dân chủ
Vietnamese translation
Habermas cũng đưa ra một luận điểm rất nổi tiếng về sự "đồng khởi nguyên" của nhân quyền và dân chủ. Đây là điểm khiến ông được đánh giá cao, vì nó giải quyết một mâu thuẫn cũ.
Vietnamese translation
Trước đây, nhiều người nghĩ rằng phải chọn một trong hai: hoặc bảo vệ quyền cá nhân chống lại đa số, hoặc nhấn mạnh ý chí của nhân dân là nguồn tối thượng của pháp luật.
Vietnamese translation
Habermas nói rằng cách đặt vấn đề như vậy là chưa đủ. Theo ông, quyền cá nhân và dân chủ không phải là hai nguyên tắc tách biệt hay đối lập, mà chúng có cùng một nguồn chuẩn mực trong quá trình lập pháp dân chủ. Nhân quyền không tồn tại trước dân chủ, và dân chủ không thể tồn tại nếu không bảo đảm nhân quyền. Hai yếu tố này sinh ra đồng thời và nương tựa lẫn nhau. Người dân chỉ có thể thực sự tham gia lập pháp khi họ có tự do ngôn luận, tự do hội họp, bình đẳng và địa vị pháp lý được bảo đảm. Ngược lại, những quyền này không phải là món quà từ trên ban xuống, mà chúng có nền tảng hợp pháp khi chính người dân là đồng tác giả của luật pháp và hiến pháp bảo vệ chúng. Ví dụ, tự do ngôn luận giúp mọi người thảo luận về luật; nhưng chính quá trình dân chủ là nơi xã hội quyết định phạm vi và cơ chế bảo vệ tự do ngôn luận đó.
Vietnamese translation
Mô hình dân chủ "hai đường ray"
Vietnamese translation
Một đóng góp quan trọng khác của Habermas là mô hình dân chủ "hai đường ray".
Vietnamese translation
Ông nói rằng dân chủ hiện đại không chỉ vận hành trong nghị viện, tòa án và chính phủ (đường ray thứ nhất), mà còn trong xã hội dân sự, báo chí, hiệp hội và các diễn đàn công cộng (đường ray thứ hai).
Vietnamese translation
Trước ông, nhiều lý thuyết pháp lý tập trung quá nhiều vào bộ máy nhà nước hoặc lý tưởng hóa vấn đề bầu cử.
Vietnamese translation
Habermas chỉ ra rằng nếu tầng thảo luận xã hội bị bóp méo bởi tuyên truyền, thao túng truyền thông hoặc bất bình đẳng trong khả năng được lắng nghe, thì một đạo luật, dù được ban hành hợp pháp, vẫn có thể thiếu nền tảng dân chủ thực sự [1]. Ví dụ: Hãy nghĩ về một dự luật về dữ liệu cá nhân: Nếu nó chỉ được thảo luận bởi các cơ quan quản lý và các công ty công nghệ, trong khi người dùng, báo chí độc lập và giới khoa học gần như bị bỏ ngoài cuộc, thì theo quan điểm của ông, luật đó sẽ khó hợp pháp.
Vietnamese translation
Chủ nghĩa yêu nước hiến pháp
Vietnamese translation
Sau đó, Habermas mở rộng lý thuyết pháp lý ra ngoài khuôn khổ quốc gia-dân tộc. Trước đây, sự gắn kết chính trị thường gắn chặt với quốc gia, lịch sử hoặc bản sắc văn hóa tương đối đồng nhất. Habermas đã đóng góp một ý tưởng mạnh mẽ: Trong một xã hội đa nguyên hiện đại, thứ gắn kết người dân không thể là nguồn gốc chung hay ký ức chung, mà là cam kết chung đối với các nguyên tắc của hiến pháp dân chủ. Từ đó nảy sinh ý tưởng "chủ nghĩa yêu nước hiến pháp". Ví dụ: Ở một quốc gia có nhiều tôn giáo, ngôn ngữ và nguồn gốc di cư, người dân vẫn có thể chia sẻ lòng trung thành chính trị với hiến pháp, với nhân quyền và với các thủ tục dân chủ công bằng. Đây là một đóng góp quan trọng cho lý thuyết hiến pháp đương đại và cũng cho cuộc tranh luận về châu Âu, hội nhập và luật pháp hậu quốc gia.
Vietnamese translation
Sức sống của tư tưởng Habermas trong thời đại phân cực
Vietnamese translation
Lý do Habermas được đánh giá cao nằm ở chỗ ông không chỉ đưa ra vài khái niệm mới, mà còn sửa chữa cách nhìn cũ về luật. Trước ông, luật thường bị hiểu một cách dễ dãi hoặc là mệnh lệnh của nhà nước, hoặc là tập hợp các lý tưởng đạo đức. Habermas buộc chúng ta phải xem luật như kết quả của một cuộc đối thoại công khai, trong đó người dân là đồng tác giả. Ý tưởng này đặc biệt quan trọng trong thời đại xã hội bị chia rẽ và lòng tin vào các thể chế đang suy giảm. Suy nghĩ của ông nhắc nhở chúng ta rằng dân chủ không chỉ bao gồm bầu cử, mà còn là một quá trình thảo luận và tham gia liên tục. Nếu chúng ta coi trọng những ý tưởng này, có lẽ chúng ta có thể tạo ra một trật tự pháp lý công bằng và ổn định hơn.


