KI macht den Berufseinstieg für junge Kreative schwer
AI khiến người trẻ làm nghề sáng tạo khó vào nghề
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/28
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
AI không xóa sổ ngay lập tức mọi công việc sáng tạo. Nhưng nó đang lặng lẽ lấy đi những nấc thang đầu tiên trên con đường vào nghề. Chính ở đó, người trẻ được thử, được sai và tích lũy kinh nghiệm để sau này trở thành chuyên gia.
Vietnamese translation
Cách đây khoảng 10 năm, lớp mỹ thuật của Nguyễn Phan Thảo Đan có 300 sinh viên học cùng nhau. Gần 20 người trong số đó tìm được việc sau khi tốt nghiệp. Thảo Đan cho rằng bây giờ, có lẽ chỉ còn hai hoặc ba người trong 300 tìm được việc.
Vietnamese translation
Hiện Thảo Đan là giám đốc sáng tạo và là đạo diễn phim ngắn Vô diện (Pas D'yeux). Phim đoạt Cánh Diều Vàng năm 2017. Cuối tháng 7, UNESCO tại Việt Nam tổ chức một cuộc gặp về AI và ngành sáng tạo. Tại đó, Thảo Đan nói nhiều studio ở Mỹ gần như không còn tuyển người mới.
Vietnamese translation
Chị nói: "Những nơi còn tuyển thường chỉ tìm người cho vị trí cấp cao. Cơ hội cho người mới vào nghề ngày càng ít đi." Chị cũng nói: "Ngay cả người đã làm nghề 20 năm giờ cũng mất việc."
Vietnamese translation
Số liệu của Stanford Digital Economy Lab cho thấy từ cuối năm 2022, số việc làm cho nhóm 22 đến 25 tuổi ở những ngành tiếp xúc nhiều với AI, như các ngành sáng tạo, giảm khoảng 13%. Ở các nhóm tuổi lớn hơn, mức giảm này không xảy ra.
Vietnamese translation
Tác động của AI rõ nhất ngay ở ngưỡng cửa vào nghề. Người trẻ là nhóm cảm nhận thay đổi đầu tiên. Có thể toàn ngành vẫn chưa thấy hết sự dịch chuyển này.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Người trẻ làm việc trong văn phòng sáng tạo ở TP.HCM. Ảnh: Thới Nam Cao
Vietnamese translation
Nguyễn Trà Giang hiện làm chuyên gia sáng tạo tại Đức. Trước đó chị từng làm việc tại Google Creative Lab ở London. Chị thấy vấn đề tương tự. Chị đã có vị trí khá vững. Công việc hiện tại chủ yếu là quản lý dự án, định hướng sáng tạo và dẫn dắt nhóm. AI chưa thể thay thế hoàn toàn những việc này.
Vietnamese translation
Chị nói: "Không biết có phải may mắn không, nhưng khi AI được dùng ở khắp nơi thì tôi đã có vị trí tương đối an toàn." Chị nói: "Tôi lo cho các bạn thực tập và những người trẻ đang học nghề. Các bạn ấy không còn nhiều cơ hội để bắt đầu."
Vietnamese translation
Doanh nghiệp chuộng AI hơn thực tập sinh trẻ
Vietnamese translation
Người mới thường đảm nhận những việc đơn giản để dự án vận hành. Qua đó họ học nghề: quan sát đồng nghiệp làm việc, nhận phản hồi và từng bước đảm nhận việc khó hơn.
Vietnamese translation
Theo mô hình cũ, công ty chấp nhận trả một phần chi phí dự án cho việc học này. Nghĩa là chấp nhận bản nháp chưa hoàn hảo, nhiều vòng chỉnh sửa và năng suất thấp lúc đầu. Sau vài năm, công ty có được nhân sự đủ sức làm những việc phức tạp.
Vietnamese translation
Nhưng giờ AI phá vỡ sự đánh đổi đó. Với AI, một chuyên gia giàu kinh nghiệm có thể làm khối lượng công việc trước đây cần một hoặc hai nhân sự trẻ.
Vietnamese translation
Trà Giang nói: "Nhiều người có kinh nghiệm giờ thích dùng AI hơn vì nhanh và tiện. Công ty tiết kiệm chi phí, cũng đỡ rắc rối trong quản lý nhân sự."
Vietnamese translation
Vì thế người mới rơi vào nghịch lý: cần kinh nghiệm để có việc, nhưng những việc giúp họ tích lũy kinh nghiệm lại đang dần biến mất.
Vietnamese translation
Doanh nghiệp chịu áp lực phải làm nhanh và rẻ hơn nhờ AI
Vietnamese translation
Thảo Đan cho biết khoảng nửa năm trở lại đây, nhiều khách hàng quốc tế xem việc dùng AI như yêu cầu bắt buộc. Studio không dùng AI có thể bị loại ngay vòng đầu.
Vietnamese translation
Nhưng khi hầu như studio nào cũng dùng cùng một bộ công cụ AI, lợi thế không còn. Khách hàng lại đòi giá thấp hơn hoặc thời gian giao nhanh hơn, chứ không trả thêm tiền.
Vietnamese translation
Để giữ hợp đồng, công ty phải làm nhanh hơn. Họ lại không có thêm nguồn lực để đầu tư cho nhân sự trẻ. Áp lực vì vậy dồn lên ngay từ đầu.
Vietnamese translation
Theo số liệu của công ty nghiên cứu thị trường IMARC, Việt Nam có khoảng 200 studio. Hơn 50 studio làm về hoạt hình. Phần lớn làm dịch vụ cho khách quốc tế: vẽ, dựng mô hình 3D, kỹ xảo, hậu kỳ và bản địa hóa. AI có thể tự động hóa một phần các công đoạn này.
Vietnamese translation
Hiệp hội Quốc tế các tác giả và nhà soạn nhạc (CISAC) dự báo đến năm 2028, khoảng 56% thu nhập của những người làm dịch thuật, lồng tiếng và làm phụ đề có nguy cơ bị ảnh hưởng. Một studio Việt Nam nếu chậm ứng dụng AI có thể mất hợp đồng vào tay đối thủ ở Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines hay Đông Âu.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Hậu trường phim "Mưa đỏ" năm 2025. Ảnh: Đoàn phim cung cấp
Vietnamese translation
AI giúp người mới làm nhanh nhưng khó học sâu
Vietnamese translation
Vấn đề không nằm ở việc ít việc mới. Cách hình thành kỹ năng nghề cũng đang thay đổi. Với AI, người mới chỉ cần làm quen công cụ một thời gian ngắn là có thể tạo nhanh một hình ảnh, cắt một video hay xong bản nháp đầu tiên. Nhưng làm ra sản phẩm nhanh không cho thấy kiến thức có sâu hay không.
Vietnamese translation
Thảo Đan nói: "Dùng AI, các bạn học rất nhanh. Nhưng học nhanh không có nghĩa là đi được xa. Khi phải xử lý vấn đề ngay tại chỗ, kiến thức và kinh nghiệm của chính các bạn mới là quan trọng nhất."
Vietnamese translation
Trà Giang kể chị thấy một số bạn trẻ vừa bắt đầu brainstorm đã mở ngay điện thoại hoặc máy tính để nhờ AI. Chị nói: "Các bạn trẻ vẫn rất sáng tạo, nhiều ý tưởng hay. Nhưng các bạn dựa nhiều vào công cụ để giải quyết vấn đề bằng sự sáng tạo. Nếu không có công cụ, các bạn gặp khó khăn."
