KI macht jungen Menschen den Einstieg in kreative Berufe schwer
AI khiến người trẻ khó bước chân vào ngành sáng tạo
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/28
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
AI chưa khiến nhiều người trong ngành sáng tạo mất việc. Nhưng nó đang dần lấy đi của những người trẻ những bước đầu tiên – nơi họ có thể mắc lỗi và tích lũy kinh nghiệm. Nhờ đó, sau này họ mới có thể trở thành chuyên gia.
Vietnamese translation
Khoảng mười năm trước, trong số 300 sinh viên mỹ thuật cùng khóa với Nguyễn Phan Thảo Đan, chỉ gần 20 người tìm được việc sau khi tốt nghiệp. Còn hiện tại, cô ước tính chỉ còn hai hoặc ba người.
Vietnamese translation
Thảo Đan hiện là giám đốc sáng tạo và đạo diễn của bộ phim ngắn "Vô diện (Pas D'yeux)", giành giải Rồng Vàng năm 2017. Tại một sự kiện về tác động của AI đối với ngành sáng tạo do UNESCO tổ chức tại Việt Nam vào cuối tháng Bảy, cô cho biết nhiều studio ở Mỹ gần như không tuyển người mới nữa.
Vietnamese translation
"Những nơi vẫn tuyển dụng thường tìm người cho vị trí cao. Cơ hội cho người trẻ mới vào nghề ngày càng hiếm." Cô nói thêm: "Ngay cả những người đã làm việc 20 năm trong nghề cũng đang dần mất việc."
Vietnamese translation
Theo dữ liệu của Stanford Digital Economy Lab, việc làm của nhóm tuổi 22-25 trong các ngành nghề có mức độ tiếp xúc cao với AI, như công việc sáng tạo, đã giảm khoảng 13% kể từ cuối năm 2022. Ở các nhóm tuổi lớn hơn, không có sự sụt giảm như vậy.
Vietnamese translation
Nói cách khác, tác động của AI tập trung vào "cửa vào" của nhiều ngành nghề. Người trẻ là nhóm đầu tiên cho thấy những thay đổi mà có thể toàn ngành chưa cảm nhận hết.
Vietnamese translation
Người trẻ làm việc trong một văn phòng sáng tạo ở TP.HCM. Ảnh: Thời Nam Cao
Vietnamese translation
Nguyễn Trà Giang, một chuyên gia sáng tạo đang làm việc tại Đức, từng làm tại Google Creative Lab ở London, cũng nhìn nhận điều này. Cô đã có một vị trí ổn định trong nghề. Công việc hiện tại của cô chủ yếu là quản lý dự án, chỉ đạo sáng tạo và dẫn dắt đội nhóm. Đó là những nhiệm vụ mà AI khó có thể thay thế hoàn toàn.
Vietnamese translation
"Tôi không biết mình may mắn hay thế nào, nhưng khi AI được sử dụng rộng rãi, tôi đã ở một vị trí khá an toàn", Giang nói. "Tôi lo lắng cho những thực tập sinh, những người học việc và những người trẻ đang rèn luyện kỹ năng. Họ không còn nhiều cơ hội để bắt đầu."
Vietnamese translation
Doanh nghiệp ưu tiên AI thay vì người mới vào nghề
Vietnamese translation
Người mới thường làm những công việc đơn giản để dự án tiến triển. Trong quá trình đó, họ quan sát cách người khác làm việc, nhận phản hồi và học từng bước để làm những nhiệm vụ khó hơn.
Vietnamese translation
Theo mô hình truyền thống, doanh nghiệp chấp nhận chi một phần chi phí dự án cho việc đào tạo này. Điều đó có nghĩa là họ chấp nhận những bản nháp chưa hoàn thiện, nhiều lần sửa chữa và năng suất thấp hơn lúc ban đầu. Đổi lại, sau vài năm họ có những nhân viên đủ năng lực để làm những công việc khó hơn.
Vietnamese translation
Nhưng giờ đây, AI đang cắt ngang sự trao đổi này. Với AI, một chuyên gia giàu kinh nghiệm có thể làm được khối lượng công việc tương đương trước đây cần một hoặc hai nhân viên trẻ.
Vietnamese translation
"Ngày nay, nhiều nhân viên cấp cao thích dùng AI hơn vì nó đơn giản và nhanh chóng. Doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và ít gặp rắc rối trong việc quản lý con người", Trà Giang nói.
Vietnamese translation
Vì vậy, người mới phải đối mặt với một yêu cầu gần như nghịch lý: họ cần kinh nghiệm để có cơ hội việc làm, nhưng chính những công việc mang lại kinh nghiệm lại đang dần biến mất.
Vietnamese translation
Doanh nghiệp chịu áp lực từ AI: năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn
Vietnamese translation
Theo Thảo Đan, khoảng nửa năm nay, nhiều khách hàng quốc tế gần như coi việc sử dụng AI là bắt buộc. Một studio không dùng AI có thể bị loại ngay từ vòng đầu tiên.
Vietnamese translation
Nhưng khi hầu hết các studio đều dùng cùng một công cụ, lợi thế về năng suất nhanh chóng biến mất. Khách hàng đòi giá thấp hơn hoặc thời gian giao hàng ngắn hơn, thay vì trả giá cao hơn.
Vietnamese translation
Do đó, doanh nghiệp phải làm việc nhanh hơn để giữ hợp đồng, nhưng lại không có nguồn lực để đào tạo người mới. Áp lực về hiệu suất đè nặng lên nhân viên ngay từ đầu.
Vietnamese translation
Theo số liệu của công ty nghiên cứu thị trường IMRAC, cả nước có khoảng 200 studio, trong đó hơn 50 studio hoạt động trong lĩnh vực hoạt hình. Hầu hết cung cấp cho khách hàng quốc tế các dịch vụ như vẽ, dựng mô hình, hiệu ứng, hậu kỳ và bản địa hóa. Đây đều là những khâu mà AI có thể tự động hóa một phần.
Vietnamese translation
Hiệp hội Quốc tế các Tác giả Âm nhạc và Văn bản (CISAC) dự đoán rằng đến năm 2028, khoảng 56% doanh thu của các biên dịch viên, diễn viên lồng tiếng và người làm phụ đề sẽ bị đe dọa. Một studio Việt Nam sử dụng AI chậm có thể mất hợp đồng vào tay các đối thủ ở Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines hoặc Đông Âu.
Vietnamese translation
Hậu trường bộ phim "Mưa đỏ" 2025. Ảnh: Đoàn làm phim.
Vietnamese translation
AI giúp người mới làm việc nhanh, nhưng kiến thức sâu là điều khó
Vietnamese translation
Điều quan trọng là: không chỉ một số công việc mới bị mất, mà còn cả quá trình xây dựng kỹ năng nghề nghiệp. AI có thể giúp người mới tạo hình ảnh, dựng video hoặc phác thảo sau khi họ biết sơ qua các công cụ. Nhưng tốc độ tạo ra sản phẩm không phản ánh chiều sâu của chuyên môn.
Vietnamese translation
"Với AI, các bạn có thể học rất nhanh. Nhưng học nhanh không có nghĩa là các bạn có thể đi rất xa. Khi phải trực tiếp giải quyết một vấn đề, kiến thức và kinh nghiệm của chính các bạn mới tạo nên sự khác biệt", Thảo Đan nói.
Vietnamese translation
Trà Giang đã chứng kiến một số nhân viên trẻ lập tức dùng điện thoại hoặc máy tính để sử dụng AI khi một buổi động não bắt đầu. "Các bạn vẫn sáng tạo và có nhiều ý tưởng hay. Nhưng khả năng dùng sự sáng tạo để giải quyết vấn đề của các bạn phụ thuộc quá nhiều vào công cụ. Không có công cụ, các bạn sẽ gặp khó khăn", cô nói.
Vietnamese translation
Đối với những người đã có nền tảng tốt, AI là công cụ để làm việc nhanh hơn. Nhưng đối với người trẻ đang học hỏi, nó là cái bẫy: họ làm ra sản phẩm nhanh chóng nhưng không hiểu vì sao nó tốt. Như vậy, họ không thể xây dựng kiến thức sâu.
Vietnamese translation
Các chuyên gia cho rằng người trẻ vẫn có cơ hội nếu họ học cách coi AI như một công cụ chứ không phải sự thay thế cho tư duy của chính mình. Họ cần giữ sự tò mò, đặt câu hỏi và thực sự học những kiến thức nền tảng của ngành. Chỉ có vậy, sau này họ mới trở thành những chuyên gia thực thụ.
Reading check
Answer after reading to check whether you understood the main ideas.
Read next

KI braucht öffentliches Feedback, bevor es zu spät ist
In einem Artikel in der Zeitschrift Noema erklärt Macario Schettino, dass jede frühere Kommunikationsrevolution – der Buchdruck, Massenzeitungen, Fernsehen und Radio – schließlich durch dieselbe…
Read and learnWas ist das sauberste Tier?
Was ist das sauberste Tier? Die Antwort hängt davon ab, wie man Sauberkeit definiert. Im Tierreich geht es bei Sauberkeit nicht darum, makellos auszusehen. Es geht vielmehr um Verhaltensweisen, die…
Read and learnDer älteste Vergnügungspark der USA ist nicht Coney Island
Wenn du dich fragst, welcher der älteste Vergnügungspark in den USA ist, dann ist es Lake Compounce in Bristol, Connecticut. Er wurde 1846 eröffnet und ist der älteste durchgehend betriebene…
Read and learnWo gibt es das sauberste Wasser der Welt?
Wenn du nach dem saubersten Wasser der Welt suchst, findest du schnell heraus: Es gibt keine einzige weltweite Rangliste. Viele Faktoren sind wichtig für sauberes Trinkwasser. Dazu gehören natürliche…
Read and learn
