König Ham Nghi: Malerei als Zuflucht
Vua Hàm Nghi: Hội họa như một chốn nương náu
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/9
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Trong lịch sử nghệ thuật Việt Nam, hầu hết các bài viết về Hàm Nghi đều bắt đầu từ vai trò của ông: một vị vua lưu vong, mất nước và sống xa xôi ở Algiers (Algeria). Ông xem hội họa như một nơi để lưu giữ chút gì đó của quê hương. Danh tiếng của cái tên "Vua Hàm Nghi" thường làm lu mờ giá trị nghệ thuật thực sự của các bức tranh. Vì vậy, tác phẩm của ông đôi khi chỉ được xem như phần phụ lục cho tiểu sử chính trị của ông.
Vietnamese translation
Từ một góc nhìn khác: Nếu đặt tác phẩm của ông bên cạnh các họa sĩ đương thời như Monet, Pissarro hay Sisley, liệu cách nhìn của chúng ta về nghệ thuật của ông có thay đổi?
Vietnamese translation
Dựa trên các bức ảnh chụp tranh của ông, Hàm Nghi có xu hướng tạo không gian bằng nhịp điệu của nét cọ, thay vì dùng kỹ thuật tương phản sáng tối truyền thống. Những nét cọ ngắn, đặt cạnh nhau và lặp lại, tạo nên một bề mặt dày đặc, nơi màu sắc tự xây dựng hình khối. Hiệu ứng này không đến từ việc phủ màu dày (impasto), mà từ sự phân bố chặt chẽ của các tông màu. Các lớp tranh không tách biệt rõ ràng, mà liên tục chuyển động trên cùng một mặt phẳng. Không gian không mở ra chiều sâu, mà như một mặt phẳng rung động đều đặn với nhiều chấm màu nhỏ.
Vietnamese translation
Những tông màu trầm, tối mà ông sử dụng suốt nhiều thập kỷ cho thấy một tầm nhìn nhất quán và sự tiết chế có chủ đích trong cách biểu đạt. Khi đặt tranh phong cảnh của ông cạnh những cánh đồng của Pissarro, ta thấy sự tương đồng về kỹ thuật tách tông màu bằng những nét cọ nhỏ. Nhưng nhịp cọ vui tươi của Pissarro mở ra không gian như một cửa sổ sáng đầy không khí và ánh sáng. Ngược lại, Hàm Nghi tạo ra một cấu trúc dày đặc như một tấm màn tĩnh lặng khép kín bên trong. Nét cọ của ông không "bay" như của Monet, mà "đọng" lại thành các mảng và hình khối. Điều này cho thấy sự pha trộn giữa trường phái ấn tượng phương Tây và tư duy điêu khắc mà ông học được từ Rodin.
Vietnamese translation
Thời gian làm việc trong xưởng của Rodin dường như đã ảnh hưởng đến cách ông suy nghĩ về hình khối: Trong khi không gian tổng thể được tổ chức bằng nhịp điệu màu sắc, các chi tiết lại thể hiện hình khối điêu khắc mạnh mẽ. Những thân cây sần sùi hay sườn đồi đá được vẽ bằng các lớp cọ mảnh, chồng lên nhau, thể hiện nhiều hướng và phản chiếu ánh sáng khác nhau. Điều này gợi nhớ đến bề mặt đất sét với những chỗ gồ ghề, vẫn còn dấu vết của quá trình tạo hình. Nhờ vậy, các hình khối trở nên rõ ràng hơn và có trọng lượng thị giác lớn hơn. Trong khi nhiều họa sĩ ấn tượng muốn nắm bắt sự tan biến của ánh sáng, Hàm Nghi lại làm cho các hình khối trở nên vững chắc. Ông tạo ra một thế giới ổn định, tĩnh lặng, nơi các yếu tố hội họa được giữ chặt với nhau, như để bảo vệ chúng khỏi sự tàn phá của thời gian và lưu vong.
Vietnamese translation
Hàm Nghi không tạo ra một bước ngoặt lịch sử như các bậc thầy ấn tượng hay hậu ấn tượng. Ông chỉ đơn giản là không tham gia vào logic đột phá của các trung tâm nghệ thuật thời bấy giờ. Giá trị nghệ thuật của ông nằm ở một bình diện khác. Nghệ thuật thuần túy là một thế giới nơi ông thể hiện nội tâm và được là chính mình.
Vietnamese translation
Về các mối quan hệ, Hàm Nghi không sống cô lập. Ông có thầy dạy riêng, hai năm một lần đến Paris để xem triển lãm và chữa bệnh, và làm việc nhiều mùa hè trong xưởng của Rodin. Ông trao đổi với nữ văn sĩ Judith Gautier hơn chín mươi bức thư về nghệ thuật và văn chương. Nhờ bà, ông quen biết nhiều nghệ sĩ, nhà văn và nhạc sĩ đương thời. Ông xây biệt thự Gia Long ở Algiers với một xưởng vẽ lớn và một xưởng mộc. Ông đồng ý triển lãm ba lần ở Paris (1904, 1909, 1926), dù không chủ động tìm kiếm.
Vietnamese translation
Dù sống trong một mạng lưới quan hệ, có giao lưu, học hỏi và trao đổi, ông chưa bao giờ trở thành nhân vật trung tâm. Ông không lập trường phái, không tham gia các cuộc tranh luận hay tuyên ngôn của giới nghệ thuật tiên phong. Vị trí ngoài rìa này có thể là lựa chọn cá nhân, hoặc là hệ quả của vai trò chính trị đặc biệt của ông: một cựu hoàng bị giám sát, không thể tự do thể hiện như một nghệ sĩ. Dù lý do là gì, Hàm Nghi không phải là một ẩn sĩ cô độc, nhưng cũng không phải là nhân vật trung tâm. Ông đứng đâu đó giữa những ranh giới này.
Vietnamese translation
Một điểm đáng suy ngẫm là sự vắng bóng của hình người hay những tuyên bố trực tiếp về chính trị và văn hóa trong các tác phẩm của ông.


