Koloniale Erinnerung in einer multipolaren Welt
Ký ức thuộc địa trong một thế giới đa cực
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/14
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Trong thế kỷ 21, ký ức về chủ nghĩa thực dân dường như đang dần phai nhạt, nhưng nó vẫn còn tồn tại trong sự mâu thuẫn giữa các khu vực khác nhau trên thế giới.
Vietnamese translation
Đối với phương Tây, ký ức này dường như thuộc về quá khứ hoặc bị khéo léo né tránh, chẳng hạn qua những bài phát biểu về hòa giải nhân đạo. Tuy nhiên, với các nước ở Nam bán cầu, ký ức này vẫn còn là hiện tại. Nó định hình bản sắc chung, cuộc đấu tranh chống bất bình đẳng và chiến lược định vị trong hệ thống quốc tế mới.
Vietnamese translation
Cách nhìn khác biệt về ký ức thuộc địa này cũng thể hiện trong các cuộc tranh luận chính trị hiện nay. Ví dụ, bài phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại Hội nghị An ninh Munich hồi giữa tháng 2 đã gây chú ý. Tờ The Guardian gọi đó là sự xóa bỏ quá khứ đáng xấu hổ và là sự biện minh đầy kiêu hãnh cho sự bành trướng lãnh thổ của phương Tây. Điều đó cho thấy người ta công khai ủng hộ chủ nghĩa đế quốc và bóc lột, điều mà hầu hết các chính phủ Tây Âu đã bác bỏ trong 80 năm qua.
Vietnamese translation
Để hiểu vì sao ký ức thuộc địa vẫn đóng vai trò trong các cuộc thảo luận chính trị, cần xem xét bản chất của hệ thống thuộc địa châu Âu từ thế kỷ 15. Nó không chỉ là sự chinh phục quân sự mà còn là sự thay đổi căn bản về kinh tế, văn hóa và chính trị. Nó tạo ra sự bất bình đẳng lâu dài giữa trung tâm (phương Tây) và ngoại vi (các thuộc địa).
Vietnamese translation
Hậu quả là sự phụ thuộc kinh tế, biến đổi văn hóa và mất chủ quyền ở nhiều khu vực ngoài châu Âu. Những hậu quả này đã trở thành vết thương lịch sử chung của nhiều nước ở Nam bán cầu.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Bức biếm họa từ tạp chí Puck (1892) thể hiện luận điệu về "sứ mệnh khai hóa" từng được dùng để biện minh cho chủ nghĩa thực dân. Nguồn: Thư viện Quốc hội Mỹ.
Vietnamese translation
Một bằng chứng cho mức độ của vết thương này: Năm 1700, châu Á chiếm khoảng 60% sản lượng kinh tế toàn cầu. Đến năm 1950, sau 250 năm bị bóc lột thuộc địa, tỷ lệ này giảm xuống còn 15% (Maddison, 2001). Ấn Độ và Trung Quốc không chỉ mất tài nguyên mà nền công nghiệp của họ cũng bị phá hủy. R. Marks (2009) gọi đây là "phi công nghiệp hóa thuộc địa". Vì vậy, ký ức thuộc địa trong thế kỷ 21 không chỉ là nỗi đau tinh thần mà còn là ký ức về sự đình trệ phát triển và nghèo đói do hệ thống thuộc địa gây ra.
Vietnamese translation
Các nghiên cứu gần đây cho thấy ký ức thuộc địa vẫn chưa biến mất khỏi đời sống chính trị. Nghiên cứu về chính trị ký ức chỉ ra rằng di sản thuộc địa vẫn là chủ đề trung tâm trong các cuộc tranh luận về bản sắc và công lý lịch sử ở nhiều nước hậu thuộc địa.
Vietnamese translation
Phương Tây dù bị quá khứ thuộc địa định hình nhưng lại chọn lọc những gì họ nhớ. Nhiều học giả gọi đó là "chính trị tử thần" (necropolitics): các cường quốc quyết định điều gì được ghi nhớ và điều gì biến mất khỏi lịch sử chính thức. Trong các diễn đàn như EU hay NATO, chủ nghĩa thực dân thường bị coi là "sai lầm lịch sử" đã được khắc phục bằng viện trợ phát triển (ODA). Nhưng nhiều học giả cho rằng hệ thống tài chính toàn cầu vẫn duy trì sự phụ thuộc sau thời kỳ thuộc địa.
Vietnamese translation
Nhiều nước châu Phi ngày nay trả gấp đôi số tiền nợ và lãi so với số viện trợ họ nhận được. Như vậy, viện trợ trở thành công cụ chính trị, không phải hỗ trợ nhân đạo. Điều này duy trì sự phụ thuộc dưới một hình thức tinh vi (Kaboub, 2023).
Vietnamese translation
Đối với nhiều nước phương Tây, việc coi chủ nghĩa thực dân là một chương đã khép lại giúp củng cố tính hợp pháp của trật tự quốc tế hiện hành. Nhiều học giả cho rằng phương Tây thường xem lịch sử của mình như "sự tiến bộ phổ quát" và đẩy ký ức thuộc địa ra rìa (Chakrabarty, 2000).
Vietnamese translation
Ngược lại, ở Nam bán cầu, ký ức thuộc địa vẫn tiếp tục định hình hiện tại. Trong những thập kỷ trước, quá khứ thuộc địa trở thành sợi dây đoàn kết và hành động chính trị, chẳng hạn trong Phong trào Không liên kết thời Chiến tranh Lạnh. Ngày nay, ở châu Phi, ký ức về sự tàn bạo của chủ nghĩa thực dân Bỉ tại Congo hay cuộc chiến tranh giành độc lập của Algeria vẫn định hình chính sách đối ngoại. Điều này thể hiện qua các phong trào đòi bồi thường chính thức trong Liên minh châu Phi (AU). Họ không chỉ coi việc trả lại các vật thể văn hóa hay bồi thường chiến tranh là vấn đề kinh tế mà còn là sự khôi phục phẩm giá quốc gia. Ở châu Á, những ảnh hưởng của Phong trào Không liên kết và cuộc đấu tranh chống "chủ nghĩa thực dân mới" vẫn ăn sâu vào chính sách đối ngoại của Ấn Độ dưới những hình thức tinh vi hơn. Ấn Độ nhấn mạnh "đa cực" và "tự chủ chiến lược" để chống lại áp lực từ các cường quốc.
Vietnamese translation
Ký ức thuộc địa cũng ảnh hưởng đến cách nhiều nước hiểu về bất bình đẳng toàn cầu. Chỉ số An ninh Munich 2026 cho thấy hơn 70% các nước châu Phi và châu Á coi "bất bình đẳng toàn cầu" là mối đe dọa lớn hơn các cuộc chiến tranh truyền thống. Điều này thúc đẩy việc hình thành "bản sắc chung" qua các nhóm như G77 tại Liên Hợp Quốc, nơi các nước phía Nam kêu gọi cải cách dựa trên "ký ức chung về bất công". Trong các sự kiện toàn cầu như đại dịch COVID-19, dẫn đến bất bình đẳng vaccine, phương Tây ban đầu tích trữ 85% số liều, trong khi các nước phía Nam không đủ vaccine cho nhân viên y tế. Điều này dẫn đến các phong trào đòi "công bằng vaccine".


