Mitochondrien: Die Verbindung zwischen Körper und Gefühlen
Ty thể: Mối liên kết giữa cơ thể và cảm xúc
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/19
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Ty thể là những thành phần rất nhỏ nằm trong tế bào. Nghiên cứu về chúng đang ngày càng được chú ý. Nhiều nhà khoa học cho rằng chính những cấu trúc tí hon này có thể lý giải mối liên hệ giữa cơ thể và tinh thần.
Vietnamese translation
9 giờ sáng năm 2021, nhà sinh học Martin Picard ngồi trong một căn phòng rất chật. Máu từ cánh tay anh chảy qua kim truyền, luồn qua một lỗ nhỏ trên tường sang phòng bên cạnh. Căn phòng nhỏ đến mức giường, bồn rửa bằng kim loại và bồn cầu chen chúc sát nhau, chiều ngang chỉ rộng bằng vai anh.
Vietnamese translation
Picard ở lại đó suốt 24 giờ. Cứ mỗi tiếng, một y tá vào lấy máu ở tay anh để chuyển cho nhóm nghiên cứu phòng bên. Lúc còn thức, mỗi lần như vậy anh cũng cung cấp mẫu nước bọt và trả lời bảng hỏi về cảm xúc của mình.
Vietnamese translation
Nhìn qua, căn phòng chẳng khác gì buồng giam hay phòng khách sạn siêu nhỏ. Thực ra đó là một phòng thí nghiệm đặc biệt. Trên thế giới chỉ có 50 nơi như vậy. Phòng được thiết kế chật hẹp có chủ ý để Picard gần như không thể vận động. Nhờ đó cơ thể anh tiêu hao rất ít năng lượng, và nhóm nghiên cứu có thể đo mức năng lượng tối thiểu con người cần để duy trì sự sống.
Vietnamese translation
Picard không được ngủ trưa và chỉ ăn khẩu phần đã tính toán chính xác theo nhu cầu năng lượng. Anh phải đi ngủ lúc 11 giờ đêm. Trước khi tắt đèn, anh đeo một thiết bị ghi lại các chỉ số cơ thể và hoạt động não trong lúc ngủ.
Vietnamese translation
Picard là tình nguyện viên đầu tiên của thử nghiệm này. Thử nghiệm do Phòng thí nghiệm Tâm sinh học Ty thể thuộc Trung tâm Y khoa Irving, Đại học Columbia ở New York thực hiện, và chính Picard là người điều hành.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Nhóm của Picard đo mức năng lượng tối thiểu nhằm tìm hiểu một vấn đề từng ít được quan tâm trong nghiên cứu về sức khỏe và bệnh tật: vai trò của ty thể, từ cấp độ phân tử cho đến đời sống tinh thần.
Vietnamese translation
Nhiều học sinh được dạy ty thể là “nhà máy năng lượng” của tế bào. Chúng tạo ra adenosine triphosphate (ATP), nguồn năng lượng của sự sống, bằng cách phân giải glucose và chất béo từ thức ăn qua các phản ứng hóa học.
Vietnamese translation
Nhưng ty thể không chỉ làm nhiệm vụ phát điện. Các nghiên cứu những năm gần đây cho thấy chúng còn tương tác với nhiều phân tử khác như chất dẫn truyền thần kinh, hormone và các chất chuyển hóa. Vì vậy chúng tác động trực tiếp đến cảm xúc con người, từ tâm trạng, căng thẳng cho đến ham muốn tình dục và nhu cầu ngủ.
Vietnamese translation
Theo Picard, vì thế ty thể là “điểm gặp gỡ của nhiều quá trình tạo nên ý thức”. Ông cho rằng mỗi trạng thái sức khỏe hay bệnh tật đều gắn với một trạng thái năng lượng riêng, và ty thể chính là những “máy biến áp” tí hon tạo ra các trạng thái đó.
Vietnamese translation
Ở góc nhìn này, dòng electron từ thức ăn tới oxy — quá trình diễn ra trong chuyển hóa và do ty thể điều khiển — là tầng nền tảng nhất của sự sống. Gen mang thông tin tạo ra protein, vốn rất quan trọng. Nhưng Picard nhấn mạnh, nếu dòng năng lượng nuôi các protein đó ngừng lại, “sẽ không còn ý thức, không còn cảm xúc và cũng không còn sự sống”.
Vietnamese translation
Ngày càng nhiều nhà khoa học quan tâm đến ý tưởng của Picard về ty thể, năng lượng, sức khỏe và ý thức. Lĩnh vực này vẫn còn rất mới, chưa trở thành một ngành nghiên cứu chính thức. Picard hy vọng điều đó sẽ thay đổi, và thực tế ngày càng nhiều đồng nghiệp ủng hộ cách tiếp cận của ông.
Vietnamese translation
Ty thể làm nhiều hơn việc tạo năng lượng
Vietnamese translation
Như mọi loài động vật trên Trái Đất, Martin Picard nhận ty thể từ mẹ. Mẹ anh là y tá, điều hành một dịch vụ chăm sóc tại nhà ở một thị trấn nhỏ gần Montreal, Canada, nơi người dân nói tiếng Pháp. Thuở nhỏ, Picard thỉnh thoảng theo mẹ đi thăm người bệnh và sớm trăn trở trước một điều: có người ốm triền miên không bao giờ khỏi hẳn, trong khi người khác lại hồi phục hoàn toàn sau chấn thương hay bệnh nặng. Với cậu bé khi ấy, đó là điều kỳ diệu.
Vietnamese translation
Sự tò mò đó đưa Picard đến Đại học McGill, nơi anh học sinh lý học và miễn dịch thần kinh. Trong thời gian học, anh ngày càng day dứt với một câu hỏi lớn: làm thế nào những quá trình ở cấp độ phân tử, tế bào và toàn bộ cơ thể lại hình thành nên cảm xúc, hành vi và sự phát triển lành mạnh?
Vietnamese translation
Chương trình chính quy không trả lời được câu hỏi đó, nên anh tìm hiểu thêm về sức khỏe toàn diện. Dù không đồng tình với mọi nội dung trong lĩnh vực này, anh rút ra một bài học quan trọng: cần nhìn sức khỏe như một tổng thể và mỗi người trải nghiệm bệnh tật theo cách riêng. Điều anh tâm đắc nhất là, như chính anh nói, “tôi đã học được cách kết nối với một con người khác”.
Vietnamese translation
Song song, trong nghiên cứu chính, Picard ngày càng tập trung vào ty thể. Anh nhận ra việc tạo năng lượng tuy thiết yếu cho hầu hết hoạt động của cơ thể nhưng chỉ là một phần nhỏ trong chức năng của chúng. Ty thể còn phát ra nhiều tín hiệu hóa học chi phối cảm xúc, hành vi và mức độ hoạt động, đồng thời cung cấp nguyên liệu để tạo ra các chất dẫn truyền thần kinh như glutamate và acetylcholine — những chất điều khiển não bộ, hệ thần kinh và cơ bắp.
Vietnamese translation
Danh sách các quá trình sinh học chịu ảnh hưởng của ty thể ngày càng dài thêm, từ miễn dịch, sinh sản, chuyển hóa, cho đến sự hình thành và ức chế ung thư, sức khỏe đường ruột, lão hóa và tuổi thọ. Điều đó cho thấy trục trặc ở ty thể có thể tác động đến nhiều khía cạnh sức khỏe.
