Presse im Internet: Wer schützt das Urheberrecht?
Báo chí trên internet: Ai bảo vệ bản quyền?
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/16
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Nhà báo làm việc rất vất vả. Họ tìm hiểu đủ loại đề tài, từ thiên tai, kinh tế đến chính trị. Cả xã hội được hưởng lợi khi có thông tin đáng tin cậy. Nhưng hiện nay, tình trạng vi phạm bản quyền trên internet diễn ra tràn lan. Các nền tảng số dường như không phải chịu trách nhiệm gì.
Vietnamese translation
Phóng viên lặn lội đến hiện trường để đưa tin cho công chúng. Nhưng ngay sau khi bài được đăng, hàng trăm nghìn bài viết, phóng sự và bình luận về chính trị đã xuất hiện khắp nơi trên mạng dưới nhiều hình thức. Có trường hợp rất đơn giản: ai đó sao chép nguyên văn hoặc chụp màn hình bài báo. Ảnh chụp màn hình được chia sẻ hàng nghìn lần, khiến lượng người tìm đến tờ báo gốc giảm hẳn. Có trường hợp tinh vi hơn: người ta chuyển chữ thành audio, video, chỉnh sửa đôi chút để bắt kịp trào lưu.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Foto: Pexel
Vietnamese translation
Nhờ nền tảng số, tác phẩm báo chí lan tỏa nhanh và rộng chưa từng thấy. Nhưng cũng chính ở đó, chúng trở thành miếng mồi dễ dàng. Vi phạm bản quyền xuất hiện khắp nơi và gần như không thể kiểm soát.
Vietnamese translation
Một thiết chế trụ cột của xã hội đang đứng trước nguy cơ tồn vong. Các chính phủ đang tìm cách giải quyết, nhưng bài toán cũ của pháp luật vẫn còn đó: làm sao cân bằng lợi ích các bên một cách công bằng?
Vietnamese translation
Nachrichten sammeln ohne Erlaubnis verletzt auch das Urheberrecht
Vietnamese translation
Trước khi cuộc chiến bản quyền bùng lên trên mạng xã hội, đã có một mô hình kinh doanh dựa trên báo chí: Google News.
Vietnamese translation
Cách hoạt động rất đơn giản: Google News quét và lập chỉ mục các bài báo. Thuật toán sắp xếp rồi hiển thị cho người dùng một trang tin tổng hợp từ nhiều nguồn. Nhờ thuật toán tìm kiếm mạnh nhất thế giới, Google giúp người đọc tiếp cận nhanh nhiều nguồn tin khác nhau. Google hiển thị tiêu đề, tên tác giả và tên tờ báo, kèm theo ảnh thu nhỏ (thumbnail) cùng đoạn trích ngắn (snippet) hoặc đoạn mở đầu (lead/sa-pô). Chức năng của Google News dừng ở đó. Khi người dùng bấm vào liên kết, họ sẽ được chuyển thẳng đến trang gốc. Theo mặc định, Google quét toàn bộ dữ liệu báo chí trên internet. Tờ báo nào không muốn tham gia phải tự cài một đoạn mã (robots.txt) lên website của mình.
Vietnamese translation
Mô hình này nghe có vẻ hoàn hảo và có lợi cho cả hai phía. Báo chí có thêm kênh quảng bá mà không mất lượt truy cập vào tay bên thứ ba. Trang tổng hợp thì thu nhiều tiền quảng cáo mà không tốn nhiều dung lượng lưu trữ.
Vietnamese translation
Nhưng xét theo luật bản quyền, cách làm này lại vi phạm ở nhiều nước. Năm 2011, tòa phúc thẩm Bỉ phán quyết Google News đã vi phạm bản quyền khi hiển thị tiêu đề và liên kết kèm ảnh, đoạn trích hoặc sa-pô mà chưa được chủ sở hữu cho phép [1]. Trong vụ Infopaq, Tòa án Công lý châu Âu khẳng định chỉ 11 từ bất kỳ trong bài báo cũng đã được bảo hộ như tài sản trí tuệ. Vì vậy, phán quyết của tòa Bỉ hoàn toàn nhất quán. Dựa trên cơ sở đó, nhiều nước châu Âu khác tiến thêm bước nữa. Năm 2012, Pháp đề xuất các trang như Google News phải trả tiền cho báo chí theo nguyên tắc dùng trước, trả sau. Năm 2013, luật bản quyền Đức quy định trang tổng hợp phải xin phép chủ sở hữu trước khi hiển thị đoạn trích.
Vietnamese translation
Die neue Plattform hat die Macht und "macht die Regeln" im digitalen Raum
Vietnamese translation
Đó là luật, Google buộc phải tuân theo. Nhưng Google sở hữu quyền lực rất lớn và không ngồi yên. Hãng dùng sức mạnh thị trường trên internet để phản ứng. Sau khi thua kiện ở Bỉ, Google tuân thủ bản án một cách... quá triệt để: gỡ toàn bộ báo Bỉ khỏi chỉ mục của Google News và Google Search. Điều này khá trớ trêu. Chỉ 2 tháng sau, nguyên đơn đã phải nhượng bộ. Nguyên đơn là hiệp hội quản lý quyền tác giả Copiepresse. Copiepresse lại cho phép Google đưa các tờ báo trở lại chỉ mục, vì lượng truy cập vào website sụt giảm mạnh khi vắng Google. Tình cảnh của báo Đức cũng không khá hơn. Chỉ 2 tuần sau khi Google tuyên bố chỉ hiển thị liên kết và tiêu đề, bỏ ảnh và sa-pô, các chủ sở hữu quyền đã phải ngồi vào bàn đàm phán. Họ chấp nhận bỏ khoản thanh toán để được hiển thị đầy đủ trở lại trên Google [2].
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Foto: Pexel
Vietnamese translation
Tuy vậy, Google cũng tỏ ra mềm mỏng. Hãng bù đắp bằng các thỏa thuận mang tên Quỹ Đổi mới cho báo chí. Năm 2012, báo chí Pháp nhận được thỏa thuận trị giá 60 triệu euro. Năm 2015, Google khởi động dự án Sáng kiến Tin tức Kỹ thuật số (Digital News Initiative - DNI) trị giá 150 triệu euro cho ngành báo chí châu Âu. Dự án sau đó mở rộng ra toàn cầu với tên gọi chung là Google DNI. Một số tờ báo ở Việt Nam cũng tham gia [3]. Trong cuốn "Google Rules" (Die Regeln von Google), tiến sĩ Joanne Gray thuộc Đại học Sydney phân tích những trường hợp này. Bà chỉ ra quyền lực mềm của Google trong lĩnh vực báo chí. Google không thể ban hành luật, nhưng bằng nhiều cách, hãng tác động và cản trở việc thực thi luật cũng như các phán quyết của tòa án. Nhờ đó, Google thực sự định hình khung pháp lý trên internet. Như đã nói, Google News đã mở ra một mô hình kinh doanh ...
