Professor Nguyen Van Khue - ein Mathematiker und Lehrer
Giáo sư Nguyễn Văn Khuê - Nhà toán học và người thầy
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/20
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Giáo sư Nguyễn Văn Khuê - Nhà toán học và người thầy
Vietnamese translation
Ông là nhà nghiên cứu toán học đầy đam mê. Dù đất nước trải qua giai đoạn vô cùng khó khăn, ông vẫn làm việc với nhịp độ nhanh và đạt nhiều thành tựu. Trong vai trò người thầy, ông đã tạo dấu ấn sâu đậm với nhiều nhà toán học theo đuổi lĩnh vực giải tích phức.
Vietnamese translation
Vietnamese translation
Ngày 11 tháng 6 năm 2026, GS.TSKH Nguyễn Văn Khuê qua đời. Gia đình, các thế hệ học trò, đồng nghiệp và người quen đều tiếc thương.
Vietnamese translation
Tôi viết những dòng này để bày tỏ lòng kính trọng trước đạo đức, tài năng và hành trình lao động bền bỉ, thầm lặng của ông. Tôi vẫn gọi ông là thầy Khuê. Thầy là người đặt nền móng cho ngành giải tích phức ở Việt Nam và đã đào tạo nhiều nghiên cứu sinh, học viên cao học tại Khoa Toán, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, nơi thầy gắn bó từ năm 1973.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
GS. TSKH Nguyễn Văn Khuê (1940 - 2026).
Vietnamese translation
Thầy Khuê sinh ngày 9 tháng 5 năm 1940 tại xã Trường Yên, Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, trong một gia đình có truyền thống hiếu học, luôn coi trọng việc học.
Vietnamese translation
Con đường toán học của thầy bắt đầu năm 1960 khi thầy theo học Khoa Toán, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội - khi ấy là một trong những cơ sở đào tạo toán tốt nhất cả nước. Thầy từng kể với tôi rằng thời đó thầy thuộc mọi chứng minh của các định lý trong môn học rất khó là Độ đo và Tích phân.
Vietnamese translation
Năm 1963, thầy tốt nghiệp và được phân công giảng dạy tại Trường Đại học Nông nghiệp, nơi môi trường học thuật về toán chưa thực sự chuyên sâu.
Vietnamese translation
Dù vậy, thầy Khuê vẫn tự học, tự nghiên cứu và công bố 4 bài báo trên các tạp chí quốc tế mà không có người hướng dẫn.
Vietnamese translation
Theo GS.TSKH Hà Huy Khoái, nguyên Viện trưởng Viện Toán học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam, thầy Khuê thuộc nhóm rất ít người Việt có bài đăng trên tạp chí toán quốc tế vào cuối thập niên 1960, đầu thập niên 1970 - giai đoạn việc công bố quốc tế vô cùng khó khăn. Giữa hai người có tình bạn học thuật đặc biệt. GS. Hà Huy Khoái cho biết thầy Khuê đã nghiền ngẫm rất sâu những cuốn sách kinh điển của toán học hiện đại như Linear Operators của Dunford và Schwartz, Locally Convex Nuclear Spaces của Pitsch và Analytic Functions of Several Complex Variables của Gunning và Rossi. Thời ấy, để đọc thấu những tác phẩm này cần nỗ lực rất lớn, và chúng đã trở thành nền tảng quan trọng cho quá trình tự học của thầy.
Vietnamese translation
Thầy am hiểu sâu những lĩnh vực trên và còn có kiến thức rộng, vững ở nhiều nhánh toán khác. Tôi nhớ năm 1974, các cán bộ trẻ Khoa Toán cùng sống trong khu nhà N4 của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Hằng ngày, chúng tôi sang Trường Đại học Bách khoa nghe các nhà toán học Pháp Malgrange, Chenciner và Frédéric Pham giảng về lý thuyết kỳ dị. Buổi chiều, chúng tôi trao đổi lại với nhau, và mỗi khi có chỗ chưa hiểu, thầy Khuê luôn giải thích cặn kẽ, rõ ràng.
Vietnamese translation
Kỳ thi tuyển nghiên cứu sinh đi học ở nước ngoài lúc đó rất khó. Nhiều cán bộ Khoa Toán phải thi hai, thậm chí ba lần vẫn không đỗ. Thầy Khuê thì đỗ ngay lần đầu và sang Ba Lan làm nghiên cứu sinh từ năm 1976 đến 1980.
Vietnamese translation
Tại Ba Lan, người hướng dẫn của thầy là GS. Wieslaw Zelazko. Ở đó, thầy tự đọc tài liệu và viết các bài báo về giải tích phức trên không gian lồi địa phương - hướng nghiên cứu thầy đã định hình từ khi còn ở Việt Nam, độc lập với hướng của GS. Wieslaw Zelazko. Thầy từng nói với tôi: "Cậu nên biết, làm việc với ông Zelazko thì mình chỉ đưa kết quả cho ông xem thôi, rất khó để được ông gợi ý một đề tài mới." Ngoài ra, theo MathScinet, trước khi sang Ba Lan làm nghiên cứu sinh, thầy Khuê đã có 6 công bố quốc tế trong lĩnh vực giải tích phức vô hạn chiều trên đa tạp Banach, tập trung vào bài toán thác triển và nâng ánh xạ liên tục cùng việc thác triển ánh xạ chỉnh hình nhận giá trị trong không gian lồi địa phương.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
GS. TSKH Nguyễn Văn Khuê tại buổi bảo vệ luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Thái Thuận Quang năm 1999. Ảnh do gia đình cung cấp
Vietnamese translation
Sau khi bảo vệ luận án tiến sĩ ở Ba Lan, thầy trở về nước, giảng dạy và hướng dẫn nghiên cứu sinh tại Bộ môn Giải tích, Khoa Toán, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Thầy rất yêu công việc nghiên cứu và đào tạo. Ngay khi về, thầy mở seminar về giải tích phức - một lĩnh vực trọng yếu của toán học hiện đại - vào mỗi sáng thứ Ba.
Vietnamese translation
Một nguyên tắc quan trọng của thầy Khuê là seminar không được gián đoạn và phải bắt đầu đúng giờ. Những năm 1981-1982, kinh tế đất nước cực kỳ khó khăn, nhưng seminar của thầy vẫn diễn ra đều đặn mỗi tuần. Có lần tôi phải trình bày cuốn Analytic functions of several complex variables của Gunning và Rossi, một tác phẩm khó về giải tích nhiều biến phức. Với những phần hóc búa như chương "Varieties" hay "Analytic Sheaves", thầy Khuê giảng giải rất tỉ mỉ, làm rõ ý nghĩa, khiến mọi người tham gia đều hào hứng.
Vietnamese translation
Thời gian đó thầy đồng thời hướng dẫn bốn nghiên cứu sinh theo bốn hướng khác nhau. Tôi nghiên cứu về thác triển ánh xạ chỉnh hình và ánh xạ phân hình. Anh Đậu Thế Cấp từ Trường Đại học Sư phạm Vinh làm về tính Noether và tính Lasker của đại số các mầm hàm chỉnh hình trên tập compact. Anh Lê Tiến Thắm từ Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội nghiên cứu tính chất của các đại số con của đại số m-lồi, đặc biệt là đại số các mầm hàm chỉnh hình trên tập compact. Người thứ tư là anh Chan-Porn đến từ Campuchia. Đến nay, tôi chưa biết thêm người Campuchia nào khác nghiên cứu trong lĩnh vực này.
