Prüfung am Computer: Chancen und Probleme
Thi trên máy tính: Cơ hội và thách thức
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/20
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Liệu có thể tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông trên máy tính? Kỳ thi sẽ có ngân hàng câu hỏi lớn, quy trình chặt chẽ và hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Cách vận hành tương tự các kỳ thi quốc tế quen thuộc như SAT, IELTS và TOEFL.
Vietnamese translation
Gần đây Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đang xây dựng đề án thi tốt nghiệp trung học phổ thông trên máy tính, đồng thời đẩy mạnh chuẩn hóa kỳ thi. Mục tiêu là đánh giá đúng năng lực thực chất của học sinh, thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ. Từ tháng 9/2025, Bộ đã thành lập ba nhóm phụ trách đề án: nhóm chỉ đạo, nhóm xây dựng thiết kế và nhóm biên soạn.
Vietnamese translation
Yêu cầu đổi mới thi cử và xét tốt nghiệp đã được đặt ra từ nhiều năm. Nghị quyết 29-NQ/TW năm 2013 nêu rõ kỳ thi cần giảm áp lực, tiết kiệm chi phí nhưng vẫn bảo đảm độ tin cậy, trung thực và đánh giá đúng năng lực người học. Đến Nghị quyết 71-NQ/TW năm 2025, yêu cầu tiếp tục là thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới quản trị trong giáo dục.
Vietnamese translation
Ảnh: Mô hình thi chuẩn hóa trên máy tính với ngân hàng câu hỏi, quy trình chặt chẽ và kiểm soát chất lượng. Thí sinh tham gia kỳ thi đánh giá tư duy tại Đại học Bách khoa Hà Nội ngày 18/1. Ảnh: Duong Tam
Vietnamese translation
Có thể nói, chuyển kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông sang hình thức thi chuẩn hóa trên máy tính là một bước tiến trong đổi mới kiểm tra, đánh giá. Mô hình này dựa trên ngân hàng câu hỏi, quy trình tổ chức nghiêm ngặt và hệ thống kiểm soát chất lượng chặt chẽ, vận hành tương tự SAT, IELTS hay TOEFL.
Vietnamese translation
Tuy nhiên, việc thiết kế và triển khai một kỳ thi chuẩn hóa trên máy tính rất phức tạp. Khó khăn trải rộng từ phần mềm, máy móc, trang thiết bị đến ngân hàng câu hỏi, dữ liệu, an toàn không gian mạng và cả kế hoạch tổ chức.
Vietnamese translation
Thi chuẩn hóa trên máy tính là gì?
Vietnamese translation
Trước đây, "chuẩn hóa" được hiểu đơn giản là mọi thí sinh cùng làm bài trong điều kiện, thời gian, hướng dẫn, cách chấm và cách báo kết quả như nhau.
Vietnamese translation
Ngày nay khái niệm này rộng hơn nhiều. Nó bao trùm toàn bộ vòng đời của kỳ thi: xác định năng lực cần đo, xây dựng khung thiết kế, biên soạn và thử nghiệm câu hỏi, phát triển ngân hàng đề, tổ chức thi, chấm điểm rồi diễn giải và sử dụng kết quả. Mỗi khâu đều phải dựa trên chuẩn mực khoa học và có bằng chứng rõ ràng.
Vietnamese translation
Theo chuẩn quốc tế, một kỳ thi chất lượng cần bảo đảm ba trụ cột:
Vietnamese translation
- Giá trị: Điểm số có thực sự phản ánh đúng năng lực mà kỳ thi muốn đo?
- Độ tin cậy: Kết quả có ổn định, không bị chi phối quá mức bởi phiên đề, thời điểm hay điều kiện thi? Có hạn chế được sai số ngẫu nhiên?
- Công bằng: Thí sinh không bị bất lợi bởi những yếu tố ngoài năng lực, như vùng miền, điều kiện kinh tế, ngôn ngữ, khuyết tật hay mức độ quen với công nghệ.
Vietnamese translation
Chuẩn hóa không đồng nghĩa mọi học sinh phải làm chung một đề. Các em có thể nhận những phiên bản khác nhau, nhưng điểm số vẫn được quy đổi về cùng một thang đo. Đây là khác biệt cốt lõi giữa thi chuẩn hóa và bài kiểm tra thông thường ở lớp học.
Vietnamese translation
Một câu hỏi hay về nội dung chưa chắc đã đo đúng năng lực cần đo. Câu khó chưa chắc đã phân loại tốt. Ngay cả khi nội dung chính xác, câu hỏi vẫn có thể thiếu công bằng với một nhóm thí sinh nào đó, chẳng hạn do yếu tố văn hóa hay đoạn đọc quá dài. Vì vậy từng câu hỏi phải được thiết kế tỉ mỉ, rà soát kỹ về nội dung, ngôn ngữ và kỹ thuật, rồi thử nghiệm trên nhóm học sinh phù hợp để xác định độ khó, khả năng phân biệt và độ ổn định.
Vietnamese translation
Quan trọng hơn, không thể khẳng định kỳ thi tốt chỉ vì nội dung bám sát chương trình. Đơn vị tổ chức phải đưa ra bằng chứng cho cả chuỗi: từ câu trả lời của thí sinh đến điểm số, từ điểm số đến nhận định về năng lực, rồi từ nhận định đó đến các quyết định như công nhận tốt nghiệp hay xét tuyển đại học. Quá trình này được gọi là xác thực giá trị của việc diễn giải và sử dụng điểm thi.
Vietnamese translation
Ảnh: Thi chuẩn hóa trên máy tính không chỉ là chuyển đề thi từ giấy lên máy. Cần thay đổi cả cách xây dựng câu hỏi, quy trình giám sát và chấm điểm. Thí sinh dự kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2024 tại TP.HCM. Ảnh: Quynh Tran
Vietnamese translation
Thi chuẩn hóa có thể tổ chức trên giấy hoặc trên máy tính. Với hình thức trên máy tính, có hai dạng:
Vietnamese translation
- Dạng tuyến tính: Mọi thí sinh làm cùng một bộ câu hỏi hoặc các bộ câu hỏi tương đương.
- Dạng thích ứng trên máy tính: Hệ thống tự động chọn câu tiếp theo dựa trên câu trả lời trước đó. Trả lời đúng sẽ gặp câu khó hơn, trả lời sai sẽ gặp câu dễ hơn và phù hợp hơn với trình độ của thí sinh.
Vietnamese translation
Thi thích ứng đo năng lực chính xác hơn và cần ít câu hỏi hơn. Đổi lại, hình thức này đòi hỏi ngân hàng câu hỏi rất lớn, phải ước lượng chính xác thông số của từng câu, kiểm định thuật toán chọn câu và xây dựng quy tắc dừng thi hợp lý.
Vietnamese translation
Những thách thức nào đặt ra?
Vietnamese translation
Sai lệch có thể xuất hiện ngay từ khâu đầu tiên: xác định điều cần đo. Đó là năng lực, đặc điểm hay phẩm chất mà kỳ thi muốn đánh giá ở học sinh.
