Quantencomputer und Sicherheit für das Land
Máy tính lượng tử và an ninh quốc gia
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/21
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Máy tính lượng tử có vai trò trọng yếu với an ninh quốc gia. Nó giải được những bài toán mà máy tính thường bó tay. Từ tài chính, quốc phòng cho đến lương thực và năng lượng đều chịu tác động.
Vietnamese translation
Vì vậy các cường quốc đang rót khoản tiền lớn cho máy tính lượng tử (Quantum Computing - QC) để chinh phục những bài toán hóc búa.
Vietnamese translation
Mối quan tâm hàng đầu là an toàn thông tin. Máy tính lượng tử có khả năng bẻ khóa các hệ mã đang bảo vệ ngân hàng, hạ tầng số và mạng lưới quân sự trên toàn cầu.
Vietnamese translation
An ninh tài chính và quốc phòng: thách thức với hệ mã hiện nay
Vietnamese translation
Điểm khác biệt lớn nhất là máy tính lượng tử bẻ được mã hiện hành. Ngày nay ngân hàng hay cửa hàng trực tuyến đều dùng thuật toán RSA. Đây chính là nền tảng bảo mật.
Vietnamese translation
Thuật toán RSA rất phức tạp về kỹ thuật nhưng ý tưởng lại đơn giản. Chỉ cần lấy hai số nguyên tố lớn nhân với nhau, phép tính này ai cũng làm được. Chiều ngược lại mới khó: chỉ biết tích số mà phải tìm ra hai số nguyên tố ban đầu.
Vietnamese translation
Ví dụ, học sinh tiểu học cũng tính được 389 x 431 = 167659. Ngược lại, ngay cả sinh viên không chuyên toán, dù có máy tính hỗ trợ, vẫn chật vật khi phải tìm hai số nguyên tố nào nhân ra 167659.
Vietnamese translation
Tích số trong ví dụ trên chỉ có 6 chữ số. Trong khi các hệ thống bảo mật trọng yếu hiện nay dùng khóa RSA dài hàng trăm chữ số, việc truy ngược gần như bất khả thi.
Vietnamese translation
Cụ thể, với tích số dài 174 chữ số, siêu máy tính mạnh nhất cũng mất 43 ngày mới tìm ra hai thừa số nguyên tố. Nếu tích số dài 617 chữ số (giới chuyên môn gọi là khóa RSA 2.048 bit), thời gian tăng lên hơn ba trăm nghìn năm. Nói cách khác, máy tính thường coi như không thể bẻ khóa RSA cỡ lớn.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Peter Shor cho thấy thuật toán lượng tử có thể bẻ khóa mã RSA đang bảo vệ các hệ thống trọng yếu, từ ngân hàng đến quốc phòng.
Vietnamese translation
Năm 1994, Peter Shor, khi đó làm việc tại Bell Labs và nay là giáo sư toán tại MIT, đã xây dựng một thuật toán lượng tử. Ông chứng minh thuật toán này bẻ được mã RSA 2.048 bit chỉ trong vài chục ngày.
Vietnamese translation
Gần đây, các nhà toán học MIT ước tính con số rút xuống còn 8 giờ nếu có 20 triệu qubit. Nghiên cứu mới của Google Quantum AI còn cho thấy khóa RSA 2048 bit có thể bị bẻ trong chưa đầy một tuần, chỉ cần máy tính lượng tử dưới một triệu qubit, dù qubit vẫn còn lỗi [1].
Vietnamese translation
Máy tính lượng tử và thuật toán lượng tử vận hành trên qubit (quantum bit), khác hẳn bit thường. Qubit có thể ở trạng thái chồng chập, mang đồng thời đặc tính của hai trạng thái. Càng nhiều qubit, hệ lượng tử càng biểu diễn và xử lý được khối lượng thông tin khổng lồ. Nhờ đó nó giải được những bài toán vượt tầm máy tính thường. Riêng thuật toán của Peter Shor tìm ra hai số nguyên tố từ tích số với tốc độ vượt trội.
Vietnamese translation
Về lý thuyết, QC có thể bẻ mọi lớp mã của ngân hàng, tổ chức tài chính và toàn bộ tài liệu quốc phòng. Các nhà khoa học Google cảnh báo thêm, tiền ảo trị giá hàng nghìn tỷ USD cũng có nguy cơ bị tấn công [2].
Vietnamese translation
May mắn là cỗ máy như vậy chưa ra đời, có lẽ phải mất thêm khoảng mười năm nữa. Chính vì thế cả ngân hàng, tổ chức tài chính lẫn nhiều chính phủ đều đổ mạnh vốn cho nghiên cứu và phát triển máy tính lượng tử. Làm chủ công nghệ này giúp vừa phòng thủ trước tin tặc lượng tử, vừa tạo ra hệ thống bảo mật và tiền tệ mới.
Vietnamese translation
Mã hóa vừa để phòng thủ, vừa có thể tấn công
Vietnamese translation
Một ví dụ điển hình cho thấy làm chủ công nghệ mã hóa đồng nghĩa với sở hữu vũ khí lợi hại, bên cạnh khả năng tự vệ. Câu chuyện của quân Đồng minh trong Thế chiến II là minh chứng. Họ bẻ được mật mã của Đức Quốc xã và xoay chuyển cục diện chiến trường.
Vietnamese translation
Khi đó quân đội Đức dùng máy Enigma để mã hóa mệnh lệnh bí mật gửi ra mặt trận. Họ tin thông tin sẽ an toàn vì mã Enigma thời ấy được xem là rất mạnh. Phía Đồng minh thường mất hàng tháng để giải mã, trong khi đơn vị Đức ngoài tiền tuyến lại giải mã nhanh chóng cũng bằng máy Enigma.
Vietnamese translation
Nhờ lợi thế đó, quân Đức tung được những đợt tấn công bất ngờ với quy mô lớn, khiến Đồng minh chịu nhiều thất bại và tổn thất nặng. Chỉ khi chế tạo thành công những máy tính điện tử đầu tiên để bẻ khóa, Đồng minh mới nắm được kế hoạch đối phương và kịp đối phó. Quân Đức bị động, không xoay sở kịp và thua liên tiếp nhiều trận quan trọng. Nhiều sử gia cho rằng việc bẻ mã đã đóng vai trò quyết định, làm thay đổi cục diện Thế chiến II [3].
Vietnamese translation
Tiềm năng của điện toán lượng tử vượt xa việc bẻ khóa.
