Soll der Bahnhof Hanoi umziehen? Was die Stadt gewinnen und verlieren kann
Có nên dời ga Hà Nội? Thành phố được gì và mất gì
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/21
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Nếu ga Hà Nội dời đi, thủ đô sẽ có thêm một khu “đất vàng” ngay giữa trung tâm. Nhưng đổi lại, thành phố sẽ mất gì? Và những hệ lụy nào sau đó sẽ rất khó khắc phục?
Vietnamese translation
Để trả lời câu hỏi nên giữ hay dời ga, trước hết phải nhìn đúng vị trí của nhà ga này. Ga không chỉ là một công trình cũ. Đây là đầu mối chiến lược của mạng lưới giao thông quốc gia. Giá trị của ga nằm ở khả năng kết nối và trung chuyển, và giá trị đó rất lớn. Nó được bồi đắp qua hơn 100 năm, nên gần như không thể xây lại từ đầu.
Vietnamese translation
Đã có đề xuất dời ga Hà Nội để mở rộng Quốc lộ 1. Đề xuất này gây nhiều ý kiến trái chiều. Nhiều người băn khoăn: Số phận của ga chính sẽ ra sao? Ga đã 124 tuổi, là chứng nhân lịch sử và ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội.
Vietnamese translation
Tác giả từng đi qua hàng trăm thành phố lớn ở nhiều quốc gia, trên nhiều châu lục và nhận thấy một điểm chung: Ga trung tâm hiếm khi chỉ là nơi tàu đến và đi. Với khách đến thành phố, ga thường là điểm chạm đầu tiên với khu trung tâm. Ở đó, đường sắt, metro, xe buýt gặp nhau cùng dòng người đông đúc. Ga là cửa ngõ dẫn vào trung tâm hành chính, văn hóa, thương mại và đời sống xã hội. Xây một tòa nhà ga mới có thể chỉ mất vài năm, nhưng để có được vị trí đắc địa và cả mạng lưới xung quanh phải cần cả trăm năm. Đó mới là giá trị thực sự. Với quy hoạch giao thông và đô thị, đây là tài sản rất khó khôi phục: có thể xây lại tòa nhà, nhưng không thể lấy lại vị thế trong mạng lưới và linh hồn của đô thị.
Vietnamese translation
Một điểm chung khác ít được chú ý hơn: Hầu hết ga trung tâm vẫn giữ chức năng phục vụ tàu đường dài để tận dụng tối đa khả năng tiếp cận. Chỉ một số ít trường hợp đặc biệt mới chuyển phần lớn tàu đường dài ra ven đô, vì lý do địa hình, nhu cầu tái thiết hay để làm đường sắt tốc độ cao.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Ga Hà Nội, nhiều người còn gọi là ga Hàng Cỏ. Ảnh: Marius Karp / Shutterstock
Vietnamese translation
Đề xuất xây ga trung tâm mới ở ngoại thành cũng có lý do chính đáng. Quần thể Ngọc Hồi đã được quy hoạch từ lâu, rộng hơn 250 ha. Khu này đủ chỗ cho depot, ga hàng hóa, xưởng bảo dưỡng và ga cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao. Những hạng mục này cần nhiều đất, bán kính cong lớn và hành lang an toàn. Đưa chúng ra xa cũng giúp trung tâm bớt tiếng ồn và rung chấn. Ngoài ra, cửa ngõ phía nam đang có một vấn đề rất thực tế: trục Ngọc Hồi - Pháp Vân là một trong những điểm ùn tắc nặng nhất, ảnh hưởng tới hàng triệu người mỗi ngày.
Vietnamese translation
Nhưng tư duy quy hoạch hiện đại lại xử lý mâu thuẫn giữa đường sắt và đô thị theo cách khác. Thay vì cắt rời trung tâm với các vùng kinh tế, người ta đưa hạ tầng lên cao hoặc xuống ngầm để giải phóng mặt đất.
Vietnamese translation
Nếu ga Hà Nội thực sự được dời ngay trong năm nay và đường ray bị dỡ bỏ, nhìn từ góc độ quy hoạch sẽ có ba rủi ro mang tính cấu trúc:
Vietnamese translation
Rủi ro 1: Ùn tắc trong giai đoạn chuyển tiếp
Vietnamese translation
Hà Nội vừa bắt đầu xây 5 tuyến metro. Đây là bước tiến lớn và đầy kỳ vọng. Nhưng ngay cả trong kịch bản thuận lợi nhất, mạng lưới này, trong đó 3 tuyến đi qua ga Hà Nội, cũng phải đến khoảng năm 2030 mới hoàn thành.
Vietnamese translation
Nếu ga Hà Nội ngừng đón tàu đường dài ngay trong năm nay, thành phố sẽ rơi vào thế khó. Ga trung tâm đã không còn, trong khi hệ thống mới chưa sẵn sàng cho giai đoạn chuyển tiếp.
Vietnamese translation
Hiện ga Hà Nội phục vụ khoảng 10.000 hành khách mỗi ngày. Dự báo cho thấy lượng khách sẽ tăng 6-10% đến năm 2030 và 18-60% đến năm 2050. Tuy nhiên, không thể chỉ tính cho ngày thường. Giao thông phải đáp ứng được cả những ngày cao điểm, nhất là khi quy định nghỉ lễ mới tạo ra nhiều kỳ nghỉ dài. Riêng kỳ nghỉ gộp từ ngày 30 tháng 4 đến ngày 1 tháng 5, ga Hà Nội đã đón hơn 74.000 hành khách.
Vietnamese translation
Tỷ lệ hành khách có điểm đến ở khu trung tâm thay đổi theo năm và theo mùa, nhưng đa số vẫn về trung tâm. Dù tính thận trọng, chỉ một nửa muốn vào nội đô, con số cũng khoảng 37.000 người. Họ sẽ phải đi thêm gần 13 km để vào tới Vành đai 1. Nếu 30.000 người trong số đó chuyển sang xe buýt lớn loại 67 chỗ, mỗi ngày cần khoảng 450 lượt xe.
Vietnamese translation
Khi đó, ô tô và hàng trăm xe buýt cỡ lớn sẽ phải tranh nhau từng mét đường. Áp lực dồn lên những nút giao vốn đã quá tải, cả trong thời gian thi công lẫn sau này. Chỉ một điểm ùn cũng đủ làm tê liệt cả tuyến.
Vietnamese translation
Vấn đề không chỉ là kẹt xe. Mỗi lần chuyển phương tiện là thêm thời gian, chi phí và sự vất vả, đặc biệt với người già, trẻ nhỏ, phụ nữ và người mang nhiều hành lý. Nhiều người sẽ bỏ giao thông công cộng và quay lại dùng xe cá nhân.
Vietnamese translation
Đó chính là nghịch lý khi dỡ đường ray. Quy luật “cung tạo ra cầu” cho thấy càng mở thêm đường càng kéo thêm ô tô cá nhân. Trong khi một tuyến đường sắt có sức chở tương đương 6 đến 8 làn đường bộ. Nghịch lý Downs-Thomson cũng chỉ ra tốc độ của ô tô trong đô thị rốt cuộc phụ thuộc vào chất lượng giao thông công cộng chứ không chỉ vào số làn đường. Muốn ô tô đi nhanh hơn, phải làm cho đường sắt và metro hấp dẫn hơn trước, thay vì chỉ mở thêm đường cho xe hơi.
Vietnamese translation
Vì vậy, chính sách ưu tiên mở đường có thể vô tình làm suy yếu một loại hình giao thông xanh, sức chở lớn, nhất là trong giai đoạn chuyển tiếp. Mục tiêu “giảm kẹt xe” lại có thể làm yếu đi chính phương tiện có khả năng giảm kẹt xe tốt nhất.
Vietnamese translation
Rủi ro 2: Hạ tầng bị khóa chặt
Vietnamese translation
Khi ga tàu đường dài rời khỏi trung tâm và đường ray bị dỡ, quỹ “đất vàng” trong và quanh ga cũ sẽ được giải phóng. Áp lực xây nhà đắt tiền và cao ốc ở đó sẽ rất lớn. Nếu thiếu quyết tâm chính trị mạnh mẽ để dành quỹ đất quý giá này cho quảng trường, công viên, không gian mở hay thiết chế văn hóa, cơ hội sẽ mất đi. Cơ hội để tái cấu trúc trung tâm theo hướng tốt hơn cũng không còn.
